رژیم کتوژنیک و تفاوت‌های جنسیتی: نقش محافظتی استروژن در برابر پیری سلولی

رژیم کتوژنیک، که این روزها به عنوان یک روش محبوب برای کاهش وزن و کنترل قند خون شناخته می‌شود، ممکن است تأثیرات متفاوتی بر بدن مردان و زنان داشته باشد. تحقیقات جدید نشان می‌دهد که پاسخ بدن به این رژیم به طور قابل توجهی به جنسیت وابسته است و هورمون استروژن نقش محافظتی مهمی در این زمینه ایفا می‌کند.

تغییرات سلولی مضر در مردان

دانشمندان دانشگاه علوم بهداشت تگزاس در سن آنتونیو کشف کرده‌اند که رژیم کتوژنیک در موش‌های نر منجر به افزایش سلول‌های پیری‌پذیر (senescent) در اندام‌ها می‌شود. این در حالی است که موش‌های ماده با چنین تغییری مواجه نمی‌شوند. این یافته‌ها حاکی از آن است که مردانی که رژیم کتوژنیک را دنبال می‌کنند، ممکن است دچار تغییرات سلولی مضر شوند، در حالی که زنان تا حد زیادی از این اثرات در امان هستند.

رژیم کتوژنیک سرشار از چربی و محدود در کربوهیدرات است و معمولاً برای کنترل قند خون بیماران دیابتی و مدیریت تشنج در بیماران مبتلا به صرع استفاده می‌شود. دیوید جیوس، استاد رادیوانکولوژی و معاون پژوهش دانشگاه UT Health San Antonio، تأکید می‌کند: «این یافته‌ها نشان می‌دهد که پاسخ بدن به رژیم کتوژنیک به جنسیت بستگی دارد و می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر نحوه تجویز و کاربرد بالینی این رژیم داشته باشد.»

نقش هورمون‌ها در تأثیر رژیم کتوژنیک

محققان معتقدند که نقش جنسیت در پاسخ به رژیم‌های کتوژنیک تاکنون به اندازه کافی بررسی نشده است. استفاده گسترده از موش‌های نر در تحقیقات پیش‌بالینی عمدتاً به این دلیل بوده که تصور می‌شد نتایج به دست آمده از موش‌های ماده به دلیل چرخه تولیدمثل آنها ناپایدار باشد، اما این باور اشتباه است.

• تنها موش‌های نر تحت رژیم کتوژنیک دچار افزایش سلول‌های سنسانت شدند.
• تزریق استروژن به موش‌های نر از این تغییر جلوگیری کرد.
• موش‌های نر همچنین میزان استرس اکسیداتیو بیشتری داشتند که با پیری سلولی مرتبط است.

اثر محافظتی استروژن

تحقیقات به وضوح نشان داد که درمان موش‌های نر با استروژن یا استرادیول از افزایش سلول‌های سنسانت و استرس اکسیداتیو جلوگیری می‌کند. در مقابل، وقتی به موش‌های ماده داروی تاموکسیفن که اثر استروژن را مسدود می‌کند داده شد، میزان استرس اکسیداتیو و سلول‌های سنسانت افزایش یافت و همان تغییرات سلولی موش‌های نر را تجربه کردند.

این یافته‌ها به وضوح نشان می‌دهد که هورمون استروژن نقش مهمی در پاسخ بدن به رژیم کتوژنیک ایفا می‌کند و می‌تواند خطرات احتمالی این رژیم را کاهش دهد. همچنین، محققان دریافتند که حتی یک رژیم پرچرب با میزان کربوهیدرات بیشتر از رژیم کتوژنیک نیز در موش‌های نر موجب افزایش سلول‌های سنسانت می‌شود، اما موش‌های ماده در مقابل این تغییرات سلولی مقاوم بودند.