روسیه: تلاش اروپا برای فعال‌سازی تحریم‌های ایران غیرقانونی و بی‌اعتبار است

روسیه با لحنی قاطعانه، تلاش‌های کشورهای اروپایی برای فعال‌سازی مجدد تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران را «غیرقانونی» و «بی‌اعتبار» خواند و از آن‌ها خواست تا از اقدامات تحریک‌آمیز دست برداشته و به مسیر مذاکره بازگردند. این موضع‌گیری در پی دیدار معاون وزیر امور خارجه روسیه با سفرای انگلیس، فرانسه و کاردار آلمان در مسکو و همچنین عدم تصویب قطعنامه تداوم لغو تحریم‌ها در شورای امنیت صورت گرفته است.

دیدار مقامات روس و اروپایی در مسکو

سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، روز دوشنبه در دیداری مهم با نایجل کیسی، سفیر انگلیس، نیکولاس دو ریویر، سفیر فرانسه و آنکه هولشتاین، کاردار آلمان در مسکو، به بررسی تلاش‌های کشورهای اروپایی برای فعال‌سازی سازوکار احیای قطعنامه‌های تحریمی شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران پرداخت. این قطعنامه‌ها پیشتر لغو شده بودند.

وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد که در این دیدار، ریابکوف به فقدان زمینه‌های قانونی و رویه‌ای برای بریتانیا، آلمان و فرانسه برای انجام چنین اقدامی اشاره کرده است.

ریابکوف تأکید کرد که نتایج بررسی پیش‌نویس قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد اعمال مجدد تحریم‌ها علیه ایران، به دلیل اقدام طرف اروپایی، از نظر قانونی بی‌اعتبار است و هیچ تعهدی را بر کشورهای عضو سازمان ملل ایجاد نمی‌کند. وی افزود که این اقدامات نمی‌تواند مبنایی برای هرگونه اقدام عملی برای اعمال تحریم‌ها علیه تهران در رابطه با برنامه هسته‌ای آن باشد.

در این دیدار، از سه کشور اروپایی خواسته شد که با توجه به قوانین بین‌الملل و منافع مشروع ایران تحت پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، از تحریکات دست بردارند، روند منجر به افزایش تنش‌ها را کنار بگذارند و به مسیر مذاکراتی بازگردند که هرگونه سوءظن و پیش‌داوری بی‌اساس درباره برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران را از بین می‌برد.

انتقاد شدید روسیه از فشار غرب و مکانیسم ماشه

وزارت امور خارجه روسیه پیشتر نیز در بیانیه‌ای ضمن انتقاد از فشار آمریکا و کشورهای اروپایی بر اعضای غیردائم شورای امنیت در جریان رأی‌گیری پیش‌نویس قطعنامه جلوگیری از اعمال مجدد تحریم‌ها علیه ایران، اعلام کرده بود که نتایج این رأی‌گیری، هیچ تعهدی را برای سایر کشورها در زمینه بازگرداندن تحریم‌های قبلی علیه این کشور ایجاد نمی‌کند.

• فرایند اسنپ‌بک (بازگشت سریع تحریم‌های ایران) را نمی‌توان کامل دانست.
• کشورهای غربی به شدت به دنبال مشروعیت بخشیدن به نقض فاحش قطعنامه ۲۲۳۱ قبلی خود و مطیع کردن بقیه کشورها در برابر سیاست‌های تقابلی و اساساً ناقص خود هستند.
• باید قاطعانه با دیکته سیاست‌های غرب و اقدامات پوچ این کشورها در امور بین‌الملل مقابله و تلاش‌ها برای سوءاستفاده از اقتدار و اختیارات شورای امنیت سازمان ملل برای تسویه حساب سیاسی با تهران رد شود.

استقبال روسیه از «توافق قاهره»

ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، در تاریخ ۲۷ شهریور ۱۴۰۴ با استقبال از «توافق قاهره» بین جمهوری اسلامی ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، آن را گواهی بر رویکرد مسئولانه تهران دانست.

زاخارووا اظهار داشت: «نتایج دلگرم‌کننده این نشست، وضعیت کلی پرتنش موضوع هسته‌ای ایران را تثبیت و به طور قابل توجهی بهبود خواهد بخشید.»

وی افزود که روسیه گام‌های مستمر برداشته شده توسط طرف ایرانی برای اجرای توافق قاهره را که در راستای منافع ملی و مطابق با قوانین جمهوری اسلامی ایران است، مورد توجه قرار می‌دهد و تصویب آن توسط شورای عالی امنیت ملی ایران را به عنوان گواهی بر رویکرد مسئولانه و تأیید تعهد تهران به توافقات حاصل شده می‌داند.

این دیپلمات روس از کشورهای اروپایی طرف برجام خواست که از رویارویی دست بردارند و در مسیر اشتباه خود در مورد به اصطلاح اسنپ‌بک (بازگشت سریع تحریم‌ها) بازنگری کنند و منافع عدم اشاعه هسته‌ای را، همانطور که در توافق قاهره آمده است، در اولویت قرار دهند.

زاخارووا خاطرنشان کرد که تلاش‌های «غیرقانونی و تحریک‌آمیز» سه کشور اروپایی برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل علیه تهران، بحرانی جدی را درباره برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران ایجاد می‌کند و در این شرایط، احتیاط و رویکردی دوراندیشانه از سوی انگلیس، فرانسه و آلمان نیاز است.

وی بر حمایت فعال و جامع جامعه بین‌المللی برای اجرای توافق قاهره تأکید کرد و آن را مستلزم ایجاد فضایی سازنده برای ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی دانست تا اقدامات عملی را در کل طیف شاخص‌های همکاری توافق شده جلو ببرند.

جزئیات «توافق قاهره» و شکست قطعنامه شورای امنیت

«سیدعباس عراقچی»، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران و «رافائل گروسی»، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۴۰۴ در قاهره، پایتخت مصر، سند جدیدی را حاوی شیوه نامه جدید همکاری فنی تهران با این نهاد هسته‌ای بین‌المللی امضا کردند.

تفاهم تهران و آژانس، مشهور به «توافق قاهره»، در حقیقت یک سازوکار عملی برای همکاری ایجاد می‌کند که بازتاب شرایط استثنائی ایجاد شده در نتیجه حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران و تهدیدهای ادامه‌دار نسبت به از سرگیری این حملات است.

شورای امنیت سازمان ملل، در تاریخ ۱۹ سپتامبر (۲۸ شهریور ماه جاری) نتوانست پیش‌نویس قطعنامه‌ای را که با هدف جلوگیری از بازگشت سریع تحریم‌ها علیه ایران (لغو شده در برجام ۲۰۱۵) بود، تصویب کند. این قطعنامه به دنبال حفظ لغو تحریم‌ها علیه ایران بود که ۹ رأی لازم را کسب نکرد.

این شکست در شورای امنیت، با فشار آمریکا و دو کشور اروپایی انگلیس و فرانسه که دارای حق وتو هستند، رقم خورد. در این رأی‌گیری:

با رأی نیاوردن قطعنامه پیشنهادی کره جنوبی به عنوان رئیس دوره‌ای شورای امنیت، مکانیسم ماشه (پس‌گشت) بلافاصله آغاز نخواهد شد. این اقدام برای فشار بیشتر به جمهوری اسلامی ایران به منظور پذیرش مطالبات و خواسته‌های آمریکا و سه کشور اروپایی در مهلت باقی‌مانده ۳۰ روزه تا پایان روز ۲۶ سپتامبر صورت گرفته است.