لاغری مفرط؛ خطری جدی‌تر از اضافه وزن برای طول عمر

ارتباط شگفت‌انگیز لاغری مفرط و مرگ زودهنگام

ارتباط میان وزن بدن و سلامتی، بسیار پیچیده‌تر از تصورات رایج است. یک پژوهش گسترده که اخیراً توسط دانشمندان دانمارکی بر روی داده‌های پزشکی ۸۵ هزار نفر انجام شده، به بررسی تأثیر وزن بر ابتلا به بیماری‌ها و طول عمر پرداخته است.

شاخص توده بدنی (BMI) و ریسک مرگ

نتایج این مطالعه حاکی از آن است که اگر شاخص توده بدنی (BMI) فردی کمتر از ۱۸.۵ باشد، احتمال مرگ او در مقایسه با افرادی که وزن متناسبی دارند، تا سه برابر افزایش می‌یابد. نکته قابل توجه این است که داشتن کمی اضافه وزن، تفاوت چشمگیری در طول عمر با افراد دارای وزن متناسب ایجاد نمی‌کند.

داده‌های به‌دست آمده یک منحنی U شکل را ترسیم می‌کنند؛ به این معنی که افراد با کمترین و بیشترین میزان BMI، با بالاترین احتمال مرگ زودهنگام مواجه هستند. در حالی که پیش از این، اکثر کارشناسان BMI بین ۱۸.۵ تا ۲۴.۹ را بهینه می‌دانستند، این پژوهش نشان می‌دهد که میزان بهینه واقعی بین ۲۲.۵ تا ۲۴.۹ است. حتی افرادی با BMI بین ۱۸.۵ تا ۱۹.۹، تا دو برابر بیشتر از گروه بهینه در معرض خطر مرگ زودهنگام قرار دارند.

اگر BMI شما بین ۲۵ تا ۳۵ باشد، که عموماً در دسته افراد دارای اضافه وزن یا چاق قرار می‌گیرید، از نظر احتمال مرگ زودهنگام تفاوتی با افراد دارای تناسب اندام نخواهید داشت. با این حال، اگر BMI فردی از ۴۰ فراتر رود، احتمال مرگ نیز ۲.۱ برابر افزایش می‌یابد.

چرا لاغری مفرط خطرناک است؟

برخلاف تصور رایج که وزن کم را بی‌خطر می‌دانند، داده‌های جدید نشان می‌دهد که وزن پایین، به ویژه در سنین پیری، بسیار خطرناک است. داشتن کمی ذخیره چربی می‌تواند به بدن در مقابله با بیماری‌های مختلف کمک کند. به عنوان مثال، در طول شیمی‌درمانی برای بیماران سرطانی، فرد دچار کاهش اشتها و لاغری شدید می‌شود. در چنین شرایطی، اگر فرد کمی اضافه وزن داشته باشد، می‌تواند از ذخیره چربی خود برای ادامه فعالیت‌های ضروری استفاده کند؛ اما در صورت لاغری مفرط، بدن با مشکل مواجه شده و سرعت بهبود کاهش می‌یابد.

تضعیف سیستم ایمنی و نشانه‌های بیماری

کاهش وزن ناخواسته گاهی می‌تواند نشانه‌ای از یک بیماری خطرناک مانند سرطان یا دیابت نوع یک باشد که معمولاً پیش از تشخیص، منجر به لاغری شدید می‌شوند.

ارتباط بین لاغری مفرط و مرگ ممکن است عجیب به نظر برسد، اما بدن ما برای انجام فعالیت‌های ضروری خود به غذا نیاز دارد. در صورت کمبود دریافت غذا، بدن ممکن است وارد مرحله کاتابولیک شود که در آن بافت‌ها برای تأمین انرژی مورد نیاز مغز شکسته می‌شوند. همچنین، به دلیل اولویت‌بندی انرژی، فعالیت سیستم ایمنی بدن نیز محدود می‌شود. در نتیجه، لاغری شدید شما را بیش از حالت عادی در معرض بیماری‌های مختلف قرار می‌دهد.

دانشمندان حتی معتقدند که معیارهای پزشکی و سلامت در جامعه مدرن باید تغییر کنند، به گونه‌ای که داشتن کمی ذخیره چربی به عنوان حالت ایده‌آل شناخته شود.

انتقادات به شاخص BMI

برخی کارشناسان با دید تردید به نتایج این پژوهش نگاه می‌کنند، زیرا معتقدند BMI نمی‌تواند معیار مطمئنی برای ارزیابی وضعیت سلامت فرد باشد. این معیار جهانی، عوامل مهمی مانند سلامتی عمومی، رژیم غذایی، سبک زندگی و نحوه توزیع چربی در بدن را نادیده می‌گیرد. همچنین، BMI می‌تواند برای نژادها، گروه‌های اقلیت یا افراد با پیش‌زمینه فرهنگی متفاوت، نتایج گمراه‌کننده‌ای ارائه کند.

لازم به ذکر است که BMI دو قرن پیش و بر اساس یک نمونه کوچک از مردان سفیدپوست اروپایی توسعه یافت. متأسفانه، تا زمانی که یک جایگزین مناسب و کامل برای BMI ارائه نشود، مجبوریم به پژوهش‌های مبتنی بر آن اعتماد کنیم. در نتیجه، لاغری مفرط نه تنها برای سلامتی مفید نیست، بلکه احتمال ابتلا به بیماری‌های مختلف و مرگ را نیز افزایش می‌دهد.