آل پاچینو و نیم قرن «بعد از ظهر سگی»: از بداهه‌گویی تا تأمل در گذر زمان

آل پاچینو، ستاره بی‌بدیل سینما، در حالی که این روزها مشغول فیلمبرداری «شاه لیر» است، ذهن خود را درگیر تأملاتی عمیق درباره گذر زمان و مفهوم مرگ می‌بیند. این بازیگر ۸۵ ساله اخیراً با تماشای دوباره نسخه جوان‌تر خود در فیلم کلاسیک «بعد از ظهر سگی»، که امسال پنجاهمین سالگرد اکرانش را جشن می‌گیرد، به گذشته سفر کرده است. فیلمی که بسیاری از بازیگران آن اکنون دیگر در میان ما نیستند و این واقعیت، احساسات عمیقی را در پاچینو برانگیخته است.

«دیدن همه آن آدم‌ها در 'بعد از ظهر سگی' خیلی تکان‌دهنده است. می‌توانید تصور کنید چه احساسی دارید؟ مثل یک رویاست. خواب می‌بینید. خوشحالید در خواب کسی را می‌بینید و بعد بیدار می‌شوید و او دیگر آنجا نیست؟»

«بعد از ظهر سگی»: درامی جنایی با ماندگاری ابدی

«بعد از ظهر سگی»، درامی جنایی بر اساس داستانی واقعی از یک سرقت بانک نافرجام، جایگاه ویژه‌ای در تاریخ سینما و کارنامه هنری پاچینو دارد. او در این فیلم نقش سانی ورتزیک را ایفا می‌کند؛ مردی ناامید که به همراه شریکش سال (با بازی جان کازاله) برای تأمین هزینه جراحی سال، دست به سرقت بانک می‌زند. این سرقت به یک گروگان‌گیری پر هرج و مرج تبدیل می‌شود و فیلم به زیبایی مشکلات شخصی سانی و هیاهوی رسانه‌ای پیرامون آن را به تصویر می‌کشد.

این اثر به کارگردانی سیدنی لومِت ساخته شد و جایزه اسکار بهترین فیلمنامه را برای فرانک پیِرسون به ارمغان آورد.

چالش‌های پذیرش نقش و همکاری با لومِت

پاچینو پیش از «بعد از ظهر سگی»، نقش پیچیده مایکل کورلئونه را در «پدرخوانده ۲» ایفا کرده بود. پیشنهاد بازی در «بعد از ظهر سگی» توسط مارتین برگمن، مدیر شخصی سابق و تهیه‌کننده فیلم «سِرپیکو» (که آن هم با کارگردانی لومِت و بازی پاچینو بود) به او داده شد. اما پاچینو در ابتدا تمایلی به پذیرش این نقش نداشت.

«او گفت می‌خواهد من این نقش را بازی کنم و من متن را خواندم و فکر کردم خوب نوشته شده اما نمی‌خواستم بازی کنم. آن زمان در لندن بودم و فکر کردم دیگر انرژی ندارم. نمی‌دانستم آیا می‌توانم دوباره این کار را انجام دهم. فکر کردم، خوب، این پیشنهاد عالی است اما فکر نمی‌کنم بتوانم این کار را انجام دهم. می‌خواهم پیشنهاد را رد کنم.»

او با خنده اضافه می‌کند: «یک بار دیگر، باز هم اسلحه دارم و می‌خواهم به بانک بروم و آن را سرقت کنم: نمی‌خواستم این تجربه را دوباره داشته باشم.»

با این حال، برگمن دوباره او را ترغیب کرد تا متن را بررسی کند. پاچینو پس از مطالعه مجدد، متوجه عمق و قدرت اثر شد و با توجه به حضور سیدنی لومِت، کارگردانی که پیشتر در «سِرپیکو» با او همکاری کرده و دوستش داشت، نقش را پذیرفت.

لومِت برای این فیلم، سه هفته تمرین فشرده را برای بازیگران در نظر گرفت که در صنعت فیلمسازی آن زمان نادر بود. با این حال، پاچینو در ابتدا برای یافتن جایگاه خود در نقش با مشکل مواجه بود.

«به دلایلی احساس می‌کردم نمی‌دانم شخصیتی که بازی می‌کنم کیست. آن را در تمرینات کنار گذاشتم یا نمی‌دانم چه شد، پس فکر کردم چه می‌کنم، کجا هستم، کی هستم، به کجا می‌روم؟»

او ادامه می‌دهد: «روز بعد آمدم و لومِت با نگاه خود می‌گفت چه شد؟ بازیگران فکر می‌کردند دچار بحران شدم اما این‌طور نبود. فکر می‌کنم داشتم تبدیل به کسی می‌شدم که در فیلم است.»

لحظات بداهه و ماندگاری دیالوگ‌ها

یکی از مشهورترین دیالوگ‌های فیلم به صورت بداهه خلق شد و به حادثه واقعی سال ۱۹۷۱ در زندان آتیکا اشاره داشت که به خشونت کشیده شد و منجر به کشته شدن ۳۳ زندانی و ۱۰ گروگان گردید.

پاچینو به یاد می‌آورد که در یکی از صحنه‌ها، وقتی سانی از بانک بیرون می‌رود و با پلیس صحبت می‌کند، گفت: «آتیکا را به یاد بیاور! آتیکا!» و جمعیت به وجد آمد. «انگار فیوزی روشن شد و همه هیجان‌زده شدند.»

سیدنی لومِت درک عمیقی از بازیگران داشت و پاچینو او را بهترین کارگردانی می‌داند که با او کار کرده است.

پاچینو همچنین از دیدار با فدریکو فلینی در لوکیشن فیلم «بعد از ظهر سگی» شگفت‌زده شد. فلینی در آن دیدار به او گفته بود: «تو برای این نقش زیادی خوش‌تیپی.»

میراث «بعد از ظهر سگی» و نگاه پاچینو به آینده

نسخه تئاتری «بعد از ظهر سگی» قرار است سال آینده در برادوی به روی صحنه برود و پاچینو برای آن آرزوی موفقیت می‌کند. او درباره ماندگاری این فیلم پس از نیم قرن می‌گوید: «فکر می‌کنم چون لومِت به انسانیت، ارتباط و فضای دوره زمانی آن رسید، فیلم امروز بیش از آن زمان معنا دارد.»

گرچه پاچینو اخیراً فیلم را روی پرده بزرگ تماشا کرده و آن را توصیه می‌کند، اما به تلویزیون و یوتیوب نیز علاقه دارد: «برای یوتیوب زندگی می‌کنم. همه چیز را می‌توان دید، از الف تا ی.»

این بازیگر از شایعات مرگ جعلی خود آگاه است و با خنده می‌گوید: «چند روز پیش دوباره مرده‌ام!»

او در مورد اظهارنظرهای سیاسی نیز موضعی بی‌طرفانه دارد: «هرگز به این شناخته نشده‌ام که درباره سیاست صحبت کنم. می‌دانم چیزهایی در جریان است اما من وارد این حوزه نمی‌شوم. رابرت دنیرو ممکن است با ترامپ مقابله کند، اما من خوشحالم که مسیر خودم را دارم. دنیرو خودش است و احساساتش را بیان می‌کند. من باب (دنیرو) را دوست دارم، ما از قدیم با هم بودیم.»