لاغری مفرط؛ خطری پنهان که احتمال مرگ زودهنگام را تا ۳ برابر افزایش می‌دهد

پژوهشی جامع درباره وزن بدن و طول عمر

ارتباط بین وزن بدن و سلامتی بسیار پیچیده‌تر از تصورات رایج است. اخیراً، دانشمندان دانمارکی یک پژوهش گسترده را بر روی داده‌های پزشکی ۸۵ هزار نفر انجام دادند تا تأثیر وزن فرد بر ابتلا به بیماری‌های مختلف و طول عمر را بررسی کنند.

• افزایش خطر مرگ با BMI پایین: نتایج نشان داد که اگر شاخص توده بدنی (BMI) فردی کمتر از ۱۸.۵ باشد، احتمال مرگ او نسبت به افراد دارای وزن متناسب تا ۳ برابر بیشتر می‌شود.
• اضافه وزن و طول عمر: جالب توجه است که داشتن کمی اضافه وزن، تفاوت چندانی در طول عمر با افراد دارای وزن متناسب ایجاد نمی‌کند.

داده‌های به دست آمده یک منحنی U شکل را ترسیم می‌کنند؛ به این معنی که افراد با کمترین و بیشترین میزان BMI، با بالاترین احتمال مرگ زودهنگام مواجه هستند.

پیش از این، اکثر کارشناسان BMI بین ۱۸.۵ تا ۲۴.۹ را بهینه می‌دانستند؛ اما داده‌های جدید نشان می‌دهد که میزان بهینه واقعی ۲۲.۵ تا ۲۴.۹ است. حتی افرادی که BMI بین ۱۸.۵ تا ۱۹.۹ دارند، تا ۲ برابر بیشتر از گروه بهینه در خطر مرگ زودهنگام قرار دارند.

بسیاری تصور می‌کنند وزن کم هیچ ایرادی ندارد و حتی لاغری بیش از حد باعث دوری از بیماری‌ها می‌شود. اما داده‌های جدید نشان می‌دهد که وزن کم، به خصوص در سنین پیری، بسیار خطرناک است. داشتن کمی ذخیره چربی می‌تواند به بدن کمک کند تا با بیماری‌های مختلف کنار بیاید. به عنوان مثال، در طول شیمی‌درمانی برای بیماران سرطانی، فرد اشتهای خود را از دست داده و به شدت لاغر می‌شود. اگر فرد کمی اضافه وزن داشته باشد، می‌تواند از ذخیره چربی خود استفاده کرده و فعالیت‌های ضروری را ادامه دهد؛ در حالی که لاغری مفرط، بدن را دچار مشکل کرده و سرعت بهبود را کاهش می‌دهد.

تضعیف سیستم ایمنی و خطرات پنهان لاغری

کاهش وزن ناخواسته در برخی مواقع می‌تواند نشانه یک بیماری خطرناک مانند سرطان یا دیابت نوع یک باشد که معمولاً پیش از تشخیص، باعث لاغری شدید می‌شوند.

شاید ارتباط بین لاغری بیش از حد و مرگ عجیب به نظر برسد، اما این موضوع چندان غیرمنتظره نیست. بدن ما برای انجام فعالیت‌های ضروری خود به غذا نیاز دارد. اگر غذای دریافتی کم باشد، احتمال دارد که بدن وارد مرحله کاتابولیک شود. در چنین شرایطی، بافت‌ها شکسته می‌شوند تا انرژی مورد نیاز مغز تأمین گردد. همچنین، به دلیل اولویت‌بندی انرژی، فعالیت سیستم ایمنی بدن نیز محدود می‌شود. در واقع، لاغری شدید شما را بیشتر از حالت عادی در معرض بیماری‌های مختلف قرار می‌دهد.

دانشمندان حتی اعتقاد دارند که باید معیارهای پزشکی و سلامت در جامعه مدرن تغییر کنند، به طوری که داشتن کمی ذخیره چربی به عنوان حالت ایده‌آل شناخته شود.

تردیدها درباره شاخص BMI

برخی کارشناسان با دید تردید به نتایج پژوهش جدید نگاه می‌کنند، زیرا از نظر آنها BMI نمی‌تواند معیار مطمئنی برای ارزیابی وضعیت فرد باشد. این معیار جهانی عوامل مهمی مانند سلامتی کلی، رژیم غذایی، سبک زندگی و نحوه توزیع چربی در بدن فرد را نادیده می‌گیرد. همچنین، BMI می‌تواند برای نژادها، گروه‌های اقلیت یا افراد با پیش‌زمینه فرهنگی متفاوت، نتایج گمراه‌کننده‌ای ارائه کند.

شاخص BMI دو قرن پیش و بر اساس یک نمونه کوچک از مردان سفیدپوست اروپایی توسعه یافت. متأسفانه، تا زمانی که یک جایگزین مناسب و کامل برای BMI ارائه نشود، مجبوریم به پژوهش‌های ارائه شده بر پایه آن اعتماد کنیم. در نتیجه، لاغری بیش از حد نه تنها نمی‌تواند برای سلامتی خوب باشد، بلکه احتمال بیماری‌های مختلف و مرگ را نیز بالا می‌برد.