تولید نخستین سیستم بومی هدایت مرکزی قطار در ایران

در یک دستاورد فناورانه چشمگیر، شرکت دانش‌بنیان مستقر در پارک فناوری پردیس، پس از پنج سال تحقیق و توسعه گسترده، موفق به تولید نخستین سیستم بومی هدایت مرکزی قطار در ایران شده است. این سیستم پیشرفته که با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین طراحی شده، نویدبخش تحولی اساسی در افزایش ایمنی و کارایی شبکه حمل‌ونقل ریلی کشور است.

سیستم هدایت مرکزی قطار: قلب تپنده ایمنی

علیرضا مهرگو، مدیرعامل این شرکت، سیستم هدایت مرکزی قطار را یکی از اجزای حیاتی قطار معرفی کرد که مسئولیت پایش و هدایت دقیق قطار را بر عهده دارد. این فناوری به راهبران قطار امکان می‌دهد تا حرکت، ترمزگیری و استفاده از ترمز اضطراری را با دقت بالا کنترل کنند. این شرکت با اخذ تمامی استانداردهای بین‌المللی، خود را به عنوان اولین تولیدکننده این نوع سیستم‌ها در کشور مطرح کرده است.

فناوری‌های نوین در خدمت ایمنی

سیستم بومی هدایت مرکزی قطار، حاصل تلفیق هوشمندانه هوش مصنوعی، اینترنت اشیاء و علوم داده است. این ترکیب فناورانه، سیستمی را پدید آورده که با پایش مستمر مسیر حرکت قطار، ایمنی و امنیت مسافران را به شکل چشمگیری بهینه و افزایش می‌دهد.

مکانیزم عملکردی: پیشگیری از حوادث

یکی از قابلیت‌های برجسته این سیستم، توانایی آن در پیشگیری از حوادث است. در صورتی که فردی، چه به صورت عمدی و چه ناخواسته، وارد حریم ریلی شود (اعم از مترو یا مسیر قطارهای بین‌شهری)، سیستم بلافاصله هشدارهای لازم را به راهبر ارسال می‌کند. اگر واکنش به موقعی صورت نگیرد، سیستم با توجه به سرعت و فاصله قطار با مانع، به صورت خودکار ترمز اضطراری را فعال کرده و از وقوع حادثه جلوگیری می‌کند.

«این سیستم تاکنون در کشور موجود نبوده است. قطارهای شهری تاکنون فاقد چنین سیستمی بوده و روی قطار متروهای تهران هیچ دوربینی وجود نداشته است.»

پایش جامع: مسیر و راهبران

این سیستم برای تصمیم‌گیری‌های خود به اطلاعاتی نظیر مسافت، سرعت و زاویه پیچش قطار نیاز دارد. ویژگی مهم دیگر این محصول، نصب دوربین‌هایی هم در جلوی قطار و هم در داخل کابین است. دوربین جلوی قطار وظیفه پایش مسیر و شناسایی موانع را بر عهده دارد، در حالی که دوربین داخل کابین، رفتار راهبران را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. این قابلیت امکان پایش و حتی درجه‌بندی عملکرد راهبران را فراهم می‌آورد و در صورت غفلت راهبر (مانند استفاده از تلفن همراه یا بی‌توجهی)، سیستم هشدار لازم را صادر می‌کند.

ترکیبی از دانش و فناوری

این محصول پیشرفته، ترکیبی از دانش مکانیک، الکترونیک و نرم‌افزار، به ویژه هوش مصنوعی است. سیستم طراحی شده قادر است اشیای مختلفی از جمله انسان، حیوان، پرنده یا خودرو را در ابعاد گوناگون شناسایی کرده و فاصله آن‌ها را با حریم ریلی تعیین کند. حتی اگر شیء مورد نظر پیش از رسیدن قطار از محدوده خارج شود، اطلاعات ثبت‌شده در تصمیم‌گیری هوشمند و بهینه راهبر نقش خواهد داشت.

ساختار ماژولار و قابلیت به‌روزرسانی

سیستم هدایت مرکزی از شش زیرسامانه تشکیل شده که سه بخش آن نرم‌افزاری و سه بخش دیگر سخت‌افزاری است. این ساختار ماژولار، قابلیت نصب سیستم را بر روی تمامی ناوگان ریلی، اعم از قدیمی و جدید، فراهم می‌کند. با توجه به بومی‌سازی کامل دانش فنی طی پنج سال اخیر، امکان به‌روزرسانی مداوم و ارتقای سیستم نیز وجود دارد.

چشم‌انداز توسعه و آینده‌نگری

هدف‌گذاری شرکت این است که ظرف دو سال آینده، این سیستم بر روی ۲۰ درصد ناوگان ریلی کشور نصب شود. اولویت نخست، متروی تهران و شهرهایی است که به دلیل سهولت ورود به حریم ریلی، خطر وقوع سوانح در آن‌ها بیشتر است. لازم به ذکر است که نرم‌افزار برای قطارهای درون‌شهری و برون‌شهری متفاوت خواهد بود، اما پکیج سخت‌افزاری یکسان است.

اجرای این پروژه نیازمند سرمایه‌گذاری متناسب با نوع ناوگان (مانند کشنده‌های آلستوم، زیمنس یا قطارهای چینی) است. این سیستم با کاربرد دوگانه برای قطارهای شهری و بین‌شهری، نقش بسزایی در ارتقای ایمنی و بهره‌وری صنعت حمل‌ونقل ریلی کشور ایفا خواهد کرد.