خبر کامل
چالش ثبت‌نام کودکان بی‌سرپرست در مدارس؛ حق تحصیل در گرو اطلاعات هویتی والدین
موانع ثبت‌نام کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست در مدارس؛ چالشی که حق تحصیل را تهدید می‌کند
یکی از مهم‌ترین موانع پیش روی کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست برای ثبت‌نام در مدارس، فقدان اطلاعات هویتی والدین است. این کودکان، که اغلب والدینشان با مشکلات اجتماعی یا اعتیاد دست و پنجه نرم می‌کنند، از دسترسی به مدارک هویتی محروم هستند و مدارس نیز بدون این مدارک، امکان ثبت‌نام رسمی آن‌ها را ندارند. این وضعیت، به ویژه با الکترونیکی شدن فرآیندهای ثبت‌نام، پیچیده‌تر شده و مدیران مدارس را در مواجهه با این گروه از دانش‌آموزان دچار سردرگمی می‌کند.
چالش‌های سامانه «سیرت» و «سیدا»
سامانه «سیرت» که برای ثبت‌نام کودکان بدو ورود به مدرسه طراحی شده، به اطلاعات هویتی والدین نیاز دارد و عدم دسترسی به این اطلاعات، فرآیند ثبت‌نام را با مشکل مواجه می‌سازد. این در حالی است که بند «ح» ماده ۳ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب سال ۱۳۹۹، بازماندن از تحصیل را موجب مداخله و حمایت قانونی از کودک می‌داند.
یک فعال حقوق کودک در این زمینه اظهار داشت: «فرزندان بی‌سرپرست و بدسرپرست به دلیل نداشتن دسترسی به تأییدیه احراز هویت، که تنها از طریق ارسال کد تأیید به شماره همراه ثبت شده پدر یا مادر زیستی امکان‌پذیر است، نمی‌توانند فرآیند ثبت‌نام در سامانه سنجش (سیرت ۲) را تکمیل کنند.»
«به رغم تلاش‌های بسیاری از مؤسسات نگهداری کودکان بی‌سرپرست، این مشکل همچنان باقی است و امکان ثبت اطلاعات این کودکان در سامانه وجود ندارد و به تبع آن مجاز به حضور در مدرسه و کلاس درس نیستند.»
این فعال حقوق کودک افزود که برای ثبت‌نام فرزندان بزرگتر در سامانه «سیدا»، راه حلی وجود دارد که مدیر مدرسه می‌تواند با حساب کاربری شخصی خود، به عنوان مسیر جایگزین، فرزندان را در این سامانه ثبت کند. اما این راه حل برای کودکان بدو ورود به مدرسه در سامانه «سیرت» وجود ندارد.
گستره مشکل و تکذیب بهزیستی
این مشکل تنها به کودکان در مراکز نگهداری محدود نمی‌شود، بلکه کودکان حاضر در طرح «میزبان» (نگهداری موقت در بستر خانواده) و حتی کودکان در ۶ ماه آزمایشی فرزندخواندگی نیز با این چالش مواجه هستند. خانواده‌های این کودکان روزانه با نگرانی از عدم ثبت‌نام فرزندانشان تماس می‌گیرند.
بر اساس آمارهای سازمان بهزیستی، حدود ۹ هزار کودک بی‌سرپرست و بدسرپرست در مراکز نگهداری بهزیستی به سر می‌برند و سالانه ۲ هزار و ۵۰۰ کودک از طریق طرح‌های مختلف به فرزندخواندگی می‌روند.
در حالی که مدیران سازمان بهزیستی صحت این مشکلات را تکذیب می‌کنند، پیگیری‌ها و مصاحبه با یکی از خانواده‌های سرپرست‌گیرنده، صحت این موضوع را تأیید می‌کند. مادری که سرپرستی یک کودک بدسرپرست را بر عهده گرفته، توضیح داد: «فرزندخوانده ۶ ساله من برای ثبت‌نام در کلاس اول با مشکل مواجه شد، زیرا سامانه برای ثبت اطلاعات دانش‌آموز، نیازمند کد ملی پدر و ارسال پیامک تأیید به شماره همراه اوست. با توجه به عدم دسترسی به پدر بیولوژیک، روند ثبت‌نام متوقف شده و فرزندم از تحصیل محروم مانده است.»
تأکید وزارت آموزش و پرورش بر حق تحصیل
حسین صادقی، رئیس مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش، در این باره اظهار داشت: «ثبت‌نام دانش‌آموزان در سامانه سیرت برای همه یکسان است و هیچ فرقی بین دانش‌آموز کم‌بضاعت و بی‌بضاعت نیست. هر کسی در این کشور زندگی می‌کند، حق شهروندی و حق تحصیل دارد و هیچ کس حق ممانعت از تحصیل هیچ فردی که لازم‌التعلیم است را ندارد و همه باید ثبت‌نام کنند و تحصیل خود را ادامه دهند.»
با وجود شنیده‌ها مبنی بر حل مشکل سامانه سیرت برای کودکان بدو ورود در آینده نزدیک، تعدادی از این کودکان جشن ورود به مدرسه را از دست داده‌اند. این در حالی است که برگزاری این جشن‌ها و روزهای ابتدایی بازگشایی مدارس، نقش مؤثری در ایجاد ارتباطات اجتماعی، کاهش اضطراب و ساختن خاطرات خوب دارد.
ضرورت رفع موانع و فرهنگ‌سازی
حق آموزش، از حقوق بنیادین هر کودک است و دانش‌آموزان نباید برای ثبت‌نام در مدارس با مشکل مواجه شوند. رفع موانع ثبت‌نام کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست برای سال‌های آینده، نه تنها وظیفه‌ای انسانی و اخلاقی، بلکه اقدامی ضروری برای کاهش آسیب‌های اجتماعی و ساختن آینده‌ای روشن‌تر است. همچنین، لازم است با همکاری آموزش و پرورش، بهزیستی و مؤسسات مردم‌نهاد، فرهنگ‌سازی‌هایی در زمینه مفاهیمی چون فرزندخواندگی و خانواده میزبان صورت گیرد تا این کودکان در مدارس با مشکلات کمتری برای احقاق حقوق خود روبرو شوند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
