بحران آب در تهران: افزایش تعرفه‌ها، کاهش مصرف و چالش خشکسالی

تهران، پایتخت ایران، سال‌هاست که با چالش جدی کم‌آبی دست و پنجه نرم می‌کند و وضعیت منابع آبی آن رو به وخامت است. در مواجهه با این بحران، اصلاح تعرفه‌های مصرف آب به عنوان یکی از ابزارهای مؤثر برای کنترل مصرف در دستور کار قرار گرفته است.

افزایش تعرفه‌ها و تأثیر آن بر مصرف

از ابتدای اردیبهشت‌ماه سال جاری، بهای آب مصرفی مشترکان تهرانی به طور متوسط ۲۸ درصد افزایش یافت. این اقدام با هدف حمایت از اقشار آسیب‌پذیر و تشویق شهروندان به مصرف بهینه صورت گرفته است. بر این اساس، مشترکانی که مصرف خود را کاهش دهند، می‌توانند از افزایش قبوض آب‌بهای خود جلوگیری کنند؛ به عنوان مثال، مشترکان بالای الگوی مصرف تنها با ۲۰ درصد صرفه‌جویی، بیش از ۲۰ درصد کاهش در مبلغ قبض خود خواهند داشت.

محسن اردکانی، مدیرعامل آبفا، اعلام کرده است که اجرای این مصوبه جدید از اردیبهشت‌ماه، در کنار سایر سیاست‌ها، نقش قابل توجهی در کاهش ۱۰ درصدی مصرف آب در تهران داشته است.

نیاز به صرفه‌جویی بیشتر و چالش هدررفت

با وجود کاهش ۱۰ درصدی، تهران همچنان نیازمند ۲۰ درصد صرفه‌جویی در مصرف آب است. بخشی از صرفه‌جویی محقق شده، ناشی از اقدامات مربوط به کاهش هدررفت آب بوده که در دو بخش فیزیکی و ظاهری پیگیری می‌شود:

• هدررفت فیزیکی: نزدیک به ۹.۷ درصد از آب در شبکه توزیع تهران به دلیل هدررفت فیزیکی از دست می‌رود.
• هدررفت ظاهری: شامل خطاهای کنتورخوانی و برداشت‌های غیرمجاز است که کمتر از میانگین جهانی گزارش شده است.

آمارها نشان می‌دهد که سالانه بیش از ۱.۲ میلیارد مترمکعب آب در شبکه توزیع تهران جریان دارد و حدود ۲۲ درصد آن به دلیل هدررفت واقعی و ظاهری، بدون دریافت هزینه از دست می‌رود.

ذخیره‌سازی آب و وضعیت بارش‌ها

مجموعه اقدامات انجام‌شده از جمله اصلاح شبکه، کاهش هدررفت و مدیریت مصرف، منجر به ذخیره‌سازی ۵۲ میلیون مترمکعب آب در پایتخت شده است که حدود ۱۰ میلیون مترمکعب آن به کاهش هدررفت فیزیکی اختصاص دارد.

با این حال، وضعیت منابع آبی استان تهران نگران‌کننده است. میزان بارش‌ها در سال آبی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ حدود ۱۵۹ میلی‌متر ثبت شده که:

• ۳۱ درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته است.
• ۴۴ درصد در مقایسه با میانگین ۵۰ ساله کاهش نشان می‌دهد.

تهران پنجمین سال پیاپی خشکسالی را پشت سر گذاشته و وارد ششمین سال کم‌بارشی شده است.

راهکارهای جامع برای مدیریت بحران

کارشناسان حوزه آب تأکید دارند که صرفه‌جویی خانگی، هرچند مهم است، اما به تنهایی کافی نیست. برای مدیریت پایدار بحران آب، اجرای اقدامات ساختاری ضروری است، از جمله:

• بازچرخانی آب
• نوسازی شبکه‌های فرسوده
• جلوگیری از برداشت‌های غیرمجاز

عبور از پاییز کم‌بارش پیش رو و مدیریت تنش‌های آبی تنها با همکاری همزمان مردم، دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی امکان‌پذیر است. زمان آزمون و خطا در تهران به پایان رسیده و باید با سیاستگذاری درست، چاره اساسی برای تأمین آب تهران لحاظ شود.