نقش مدیران عامل در موفقیت باشگاه‌های فوتبال اروپا: تحلیل سوابق و مسیرهای شغلی

اهمیت مدیریت در فوتبال مدرن

در فوتبال مدرن، مدیریت باشگاه در شکل‌گیری موفقیت تیم به اندازه مسائل فنی داخل زمین اهمیت دارد. در مرکز این تغییر شکل، مدیرعامل قرار دارد؛ شخصی مهم که وظیفه هدایت باشگاه در دل پیچیدگی‌های مالی، توسعه تجاری و جاه‌طلبی‌های ورزشی را بر عهده دارد. این گزارش به بررسی مدیران عامل در پنج لیگ معتبر اروپایی (لیگ برتر انگلیس، لالیگا، بوندسلیگا، سری آ و لیگ 1 فرانسه) با تمرکز ویژه بر سوابق و مسیر شغلی آن‌ها پرداخته است.

یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که دوره تصدی مدیران عامل نزدیک به سه برابر مدیران ورزشی (Sporting Director) است. این امر به دلیل پیشی گرفتن تخصص‌های تجاری بر دانش محض فوتبال و همچنین تجربه قبلی افراد در باشگاه‌ها به عنوان مسیری متعارف برای رسیدن به مدیرعاملی است. داده‌ها همچنین تأیید می‌کنند که ساختار حکمرانی و رسوم بازارها تأثیر بسزایی در انتخاب مدیران باشگاه‌ها داشته است.

دوره تصدی مدیرعاملی در لیگ‌های اروپایی

بر اساس بررسی انجام گرفته بر روی 95 مدیرعامل، میانگین دوره تصدی مدیرعاملی در پنج لیگ معتبر اروپایی 7.2 سال است. این دوره در مقایسه با متوسط 2.6 سال دوره تصدی پست مدیر ورزشی، بسیار چشمگیر است.

• میانگین سنی: مدیران عامل با میانگین سن 53.4 سال، مسن‌تر از مدیران ورزشی با متوسط سن 48.6 سال هستند.
• تفاوت بین لیگ‌ها:
• لالیگا: با میانگین 9.4 سال، بالاترین میانگین را دارد.
• سری آ: با 7.9 سال، در رتبه بعدی قرار دارد.
• بوندسلیگا: با میانگین 7.5 سال، بر تداوم مدیریت تأکید دارد.
• لیگ برتر انگلیس: با 5 سال، عدد کوچکتری را ثبت کرده است.
• لیگ 1 فرانسه: با 5.8 سال، زیر میانگین قرار دارد.

مشخصه لالیگا و سری آ، تعداد زیاد مالکیت‌های طولانی‌مدت است که خود مالکان هدایت باشگاه را بر عهده گرفته‌اند. در لیگ برتر انگلیس، این میانگین از ترکیب دوره‌های طولانی‌مدت کاری مدیرانی مانند پل باربر در برایتون یا فرن سوریانو در منچسترسیتی در مقابل مدیران هشت باشگاه دیگر با میانگین مدیریت کمتر از یک سال به دست آمده است.

سوابق حرفه‌ای مدیران عامل

بررسی سوابق حرفه‌ای 72 مدیرعامل (پس از خارج کردن مالکانی که خودشان وظیفه مدیرعاملی را بر عهده گرفته بودند) تغییر در مقتضیات مدیریت فوتبال را بیشتر نمایان می‌کند:

• مدیران تجاری و رسانه‌ای (31%): 22 نفر یا 31 درصد از مدیران عامل از بخش‌های تجاری و رسانه‌ای به این سمت رسیده‌اند که بزرگترین گروه را تشکیل می‌دهند. لیگ برتر انگلیس با 9 مدیرعامل در این رابطه برجستگی دارد که نتیجه طبیعی کشش جهانی این لیگ و اتکای آن بر درآمدهای حق پخش است. نمونه‌ها شامل بیلی هوگان (لیورپول) و جیمز هولروید (برنلی) هستند.
• متخصصان مالی (24%): 17 مورد (24 درصد) دومین گروه از مدیران عامل را تشکیل می‌دهند که تمرکز آن‌ها بیشتر در ایتالیا است. این موضوع با شرایط و بافت ایتالیا سازگاری دارد که در آن باشگاه‌ها اغلب با مخارج نقل و انتقالاتی کلان مشخص می‌شوند، اما باید با ساختاری نحیف، کم‌سود و کارا در خارج از حیطه مسائل فنی کار کنند.
• سوابق فوتبالی محض (22%): گروهی متشکل از 16 مدیرعامل (22 درصد) دارای سوابق فوتبالی محض هستند. این امر بیشتر در آلمان و فرانسه رایج است؛ دو بازاری که اتکای تجاری باشگاه‌ها عمدتاً به اقتصاد داخلی است و اهمیت دادن به دانش فوتبالی نسبت به کارنامه تجاری متقاعدکننده است. اولیور لتانگ از باشگاه لیل و استفان هفمن از ماینتس شواهدی از این رویکرد هستند.
• سایر سوابق: بقیه سوابق شامل حقوقی، مدیران عملیاتی و سایر زمینه‌های شغلی هستند که گروه‌های کوچکتری را تشکیل می‌دهند.

مسیر شغلی به سوی مدیرعاملی

مسیر شغلی به سوی مدیرعاملی به طور مساوی با لحاظ حکمرانی و بافت اجتماعی بازار شکل گرفته است. تجزیه و تحلیل صورت گرفته نشان می‌دهد مدیریت به تبع مالکیت (23 مورد از 95 مورد) در سراسر اروپا، به ویژه در اسپانیا، ایتالیا و فرانسه متداول است. در چنین مواردی، افراد با دوره طولانی مدیریت اغلب تداوم مدیریت و مسیر استراتژیک مشخصی دارند. مانند آنچه در باره لوکا پرکاسی در آتالانتا، آئورلیو د لائورنتیس در ناپولی، فرناندو رویگ در ویارئال و آنخل تورس در ختافه می‌توان ملاحظه کرد.

برخی از این مدیران بیش از 10 سال باشگاه‌هایشان را تحت کنترل داشته‌اند که مشخص می‌کند چگونه دخیل بودن مالک در مدیریت می‌تواند ثبات را به ارمغان بیاورد که به شیوه دیگری قابل جایگزینی نیست.

در میان مدیران انتصابی (غیرمالکین)، دو مسیر غالب وجود دارد:

1. ارتقا از درون باشگاه (29 مورد): در 29 مورد، مدیرعامل از داخل باشگاه انتخاب شده است. بوندسلیگا با 11 مدیرعامل در این زمینه برجستگی دارد که بازتابی از مدل ثبات، تداوم فرهنگی و هویت است.
2. استخدام از بیرون باشگاه (28 مورد): این روش مبتنی بر وجود تجارب مدیریتی قبلی در سایر باشگاه‌ها است. این مسیر شغلی به ویژه در لیگ برتر انگلیس قابل مشاهده است. بنیه مالی و جذابیت جهانی این لیگ آن را به مقصدی جذاب برای مدیران آزموده شده تبدیل می‌کند. مثال‌های اخیر شامل وینای ونکاتشام (تاتنهام و آرسنال)، فرانچسکو کالوو (استون ویلا) و لینا سولوکو (ناتینگهام فارست) هستند.