آیکون خبر

خبر کامل

برنامه‌های سازمان امور عشایر: از پنل خورشیدی تا حمایت از دام مولد و گردشگری

توسعه پایدار جامعه عشایری: از پنل‌های خورشیدی تا حمایت از دام مولد

مهدی میزبان، قائم‌مقام و معاون توسعه و امور زیربنایی سازمان امور عشایر ایران، در گفت‌وگویی جامع به تشریح برنامه‌ها و چالش‌های پیش روی جامعه عشایری کشور پرداخت. وی از امضای تفاهم‌نامه‌ای با شرکت توانیر برای بهره‌مندی ۲۲۰ هزار خانوار عشایری از پنل‌های خورشیدی خبر داد و بر نقش حیاتی عشایر در اقتصاد مقاومتی، تولید ملی و حفظ هویت فرهنگی تأکید کرد.

انرژی پاک و جایگزینی سوخت فسیلی

سازمان امور عشایر ایران با هدف حفظ منابع طبیعی و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، طرح‌های متعددی را به اجرا گذاشته است. یکی از مهم‌ترین این طرح‌ها، تفاهم‌نامه با شرکت توانیر است که بر اساس آن:

  • ۲۲۰ هزار خانوار عشایری طی سه سال آینده به پنل‌های خورشیدی مجهز خواهند شد.
  • عشایر تنها ۱۰ درصد از کل هزینه تجهیزات را به عنوان حق مشارکت و نگهداری پرداخت می‌کنند.

همچنین، از اوایل دهه ۷۰، طرح جایگزینی سوخت فسیلی آغاز شده و اکنون بیش از ۳۰۰ جایگاه توزیع گاز در مناطق عشایری فعال است. در حوزه نفت نیز ماهانه بیش از ۱.۵ میلیون لیتر فرآورده نفتی میان عشایر توزیع می‌شود.

صنایع‌دستی عشایر؛ ظرفیتی برای صادرات

میزبان به نقش برجسته عشایر در حوزه صنایع‌دستی اشاره کرد و گفت: ۳۵ درصد از صنایع‌دستی کشور دست‌آفرینه عشایر است. این صنایع که ریشه در نیازها و سبک زندگی کوچ‌نشینی دارند، با اقلیم‌های مختلف و ابزارهای معیشتی تکامل یافته و دارای هویتی اصیل و ثبت‌شده هستند.

این محصولات افزون بر ارزش فرهنگی، ظرفیت قابل‌توجهی در حوزه اقتصاد مقاومتی و صادرات دارند و در صورت لغو یا کاهش تحریم‌ها، صنایع‌دستی عشایر می‌تواند به یکی از اقلام مهم صادراتی ایران به بازارهای جهانی تبدیل شود، چرا که این صنایع برخلاف بسیاری از محصولات دیگر، دارای شناسنامه هویتی و فرهنگی هستند و در بازارهای خارجی ارزش‌افزوده بالایی دارند.

گردشگری عشایری؛ توسعه پایدار و جامعه‌محور

معاون سازمان امور عشایر ایران رویکرد جدید این سازمان را در توسعه گردشگری عشایری تشریح کرد. وی تأکید کرد که گردشگری عشایری نباید تنها بر پایه طبیعت‌گردی باشد، بلکه باید فرصتی برای تجربه زندگی واقعی عشایر در قالب گردشگری جامعه‌محور فراهم آورد.

منشور اخلاقی گردشگری عشایری در چهار بُعد شامل الزام‌های جامعه میزبان، وظایف گردشگر، ضوابط آژانس‌ها و مسئولیت‌های نهادهای دولتی تدوین شده است. همچنین، چهار میز تخصصی ملی شامل توسعه گردشگری عشایری، توسعه صنایع دستی، اجرای زنجیره تولید گوشت قرمز و جمع‌آوری و فرآوری گیاهان دارویی فعال شده‌اند.

برای حمایت از طرح‌های گردشگری، تسهیلاتی بین ۱۵۰ میلیون تا چهار میلیارد تومان به صورت قرض‌الحسنه با بازپرداخت پنج تا هفت ساله و سود چهار درصد ارائه می‌شود.

چالش خشکسالی و حمایت از دام مولد

میزبان درباره پدیده نگران‌کننده کشتار دام مولد هشدار داد. بیش از دو دهه خشکسالی مداوم فشار زیادی بر نظام دامداری عشایری وارد کرده است. با توجه به وابستگی ۶۵ تا ۷۰ درصد تغذیه دام عشایر به مراتع، کاهش بارش حتی به اندازه یک میلی‌متر، منجر به افت یک کیلوگرم علوفه در واحد سطح مراتع می‌شود.

در بسیاری از استان‌ها، کاهش بارندگی به ۴۰ تا ۸۰ درصد رسیده است و عشایر قادر به تأمین علوفه مورد نیاز دام خود نیستند. این وضعیت، آن‌ها را ناچار به عرضه دام‌های مولد یا جوان زودتر از موعد به بازار می‌کند که ضربه‌ای جدی به آینده تولید و ذخیره ژنتیکی دام کشور وارد می‌کند.

راهکارهای نجات دام عشایر: تولید قراردادی و تأمین نقدینگی

سازمان امور عشایر ایران برای حمایت از دامداران، طرح‌هایی را به اجرا گذاشته است:

  • طرح تولید قراردادی گوشت قرمز: دامدار در ازای دریافت نهاده (جو)، دام را پرواربندی کرده و پس از چهار تا ۴.۵ ماه، دام را به قیمت روز به بازار عرضه می‌کند. در این طرح، عشایر می‌توانند اصل پول جو دریافتی را بازگردانند، معادل آن گوشت قرمز تولیدی را تحویل دهند، یا نصف بهای نهاده را نقدی و مابقی را با تحویل گوشت قرمز تسویه کنند.
  • تضمین قیمت: اگر قیمت دام پس از چهار ماه از نرخ زمان قرارداد تحویل جو بیشتر باشد، دام عشایر به همان نرخ بیشتر خریداری خواهد شد و چنانچه بهای دام کمتر باشد، با قیمت زمان قرارداد که بیشتر است، خریداری می‌شود.

هدف از این طرح‌ها، حمایت از دامداران برای خرید تضمینی دام مازاد، افزایش تولید گوشت، جلوگیری از قاچاق یا فروش ارزان قیمت دام و حفظ ذخایر ژنتیکی و مولد دام است. همچنین، تسهیلاتی برای خرید علوفه و تأمین سرمایه در گردش در قالب وام‌های مدت‌دار با بازپرداخت پس از فروش دام در حال اجراست.

پراکنش و نقش حیاتی عشایر در کشور

بر اساس آخرین سرشماری ثبت‌مبنای مرکز آمار ایران در سال ۱۴۰۰، جامعه عشایری کشور متشکل از ۲۵۲ هزار خانوار است که در ۵۹ درصد از گستره جغرافیایی ایران پراکنده هستند. این جامعه ۲۸ میلیون واحد دامی (سبک، سنگین و بارکش) را در اختیار دارند و بیش از ۲۵ درصد گوشت قرمز کشور توسط این قشر تأمین می‌شود.

میزبان تأکید کرد که عشایر با وجود سهم اندک جمعیتی (۱.۵ درصد)، نقشی کلیدی در امنیت غذایی، تولید گوشت، صنایع‌دستی و حفظ هویت ملی ایفا می‌کنند. دام عشایر اغلب سالم، طبیعی و در بسیاری از موارد ارگانیک است و جزو اصلی‌ترین منابع مصرف گوشت تازه و سالم در کشور به شمار می‌روند.

معارفه سرپرست جدید امور عشایر ایلام

مهدی میزبان در سفر به استان ایلام، فرشاد یاسمی را به عنوان سرپرست جدید امور عشایر ایلام معرفی کرد. استان ایلام دارای ۹ هزار خانوار عشایری با ۶۰ هزار نفر جمعیت است که یک میلیون و ۴۰۰ هزار رأس دام سبک و سنگین در اختیار دارند و ۱۰ درصد از کل جمعیت استان را تشکیل می‌دهند. مناطق گرمسیری ایلام در ماه‌های سرد سال میزبان ۲ هزار رأس دام عشایر استان‌های کرمانشاه، لرستان و همدان است.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗