پایان دلالی در بازار خودرو: قیمت کارخانه گران‌تر از بازار آزاد شد

تا همین یکی دو سال پیش، ثبت‌نام در طرح‌های فروش فوری کارخانه خودرو به منزله یک برگ برنده بود؛ چرا که همان خودرو در بازار آزاد با اختلاف ده‌ها میلیون تومانی معامله می‌شد. این اختلاف قیمت، موتور محرک دلالی و سفته‌بازی در بازار خودرو بود. اما امروز، این جذابیت از بین رفته و حتی در مواردی، اختلاف قیمت کارخانه و بازار معکوس شده است؛ پدیده‌ای که به معنای خاموش شدن موتور محرک بخش بزرگی از تقاضا، یعنی دلالی، است.

بررسی قیمت‌ها: بازار ارزان‌تر از کارخانه

بررسی قیمت‌های بازار خودرو در روز چهارشنبه 2 مهر نشان می‌دهد که در بسیاری از مدل‌ها، قیمت بازار آزاد پایین‌تر از نرخ کارخانه است. این وضعیت به ویژه در خودروهای وارداتی بیشتر به چشم می‌خورد:

• بستیون T77: قیمت در بازار حدود ۱ میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان، در کارخانه ۲ میلیارد و ۱۵۲ میلیون تومان.
• بستیون NAT: قیمت در بازار ۱ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان، در کارخانه ۱ میلیارد و ۲۳۵ میلیون تومان.
• هیوندای کونا: قیمت در بازار ۴ میلیارد تومان، در سامانه ۴ میلیارد و ۵۹۲ میلیون تومان (۵۹۲ میلیون تومان گران‌تر در سامانه).
• جیلی آزکارا: قیمت در بازار ۲ میلیارد و ۲۵۰ میلیون تومان، در سامانه ۲ میلیارد و ۳۵۰ میلیون تومان.
• نیسان کیکس: قیمت در بازار ۳ میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومان، در سامانه ۳ میلیارد و ۴۵۰ میلیون تومان.

ترس از گرانی خودرو از میان رفته است

این پدیده نشان می‌دهد که ترس از گران شدن خودرو که پیش‌تر عامل اصلی هجوم به بازار و ثبت‌نام در طرح‌های فروش بود، دیگر وجود ندارد. اختلاف بین قیمت‌های رسمی و واقعیت بازار، اعتبار «لیست کارخانه» را کاهش داده و بازار عملاً مسیر خود را دنبال می‌کند.

قیمت کارخانه بر اساس فرمول‌های شورای رقابت یا تصمیم‌های مدیریتی تعیین می‌شود؛ اما این عدد همیشه بازتاب واقعیت بازار نیست. ممکن است روی کاغذ خودرو ۱.۵ میلیارد تومان قیمت بخورد، ولی در بازار آزاد خریدار حاضر باشد فقط ۱.۱ میلیارد تومان بدهد. وقتی این شکاف تکرار شود، اعتبار «لیست کارخانه» هم کم‌رنگ می‌شود و بازار عملاً ساز خودش را می‌زند.

رکود، نه ارزان شدن واقعی

این وضعیت بیش از آنکه به معنای «ارزان شدن واقعی خودرو» باشد، نشانه‌ای از رکود عمیق در بازار است. بازار آزاد دیگر توان جذب قیمت‌های بالای کارخانه‌ای را ندارد و همین امر باعث شده ارزش معاملاتی برخی مدل‌ها پایین‌تر از نرخ رسمی کارخانه قرار گیرد. اگر این روند ادامه یابد، خودروسازان ناچار خواهند شد تا سیاست‌های خود را تغییر دهند؛ از جمله کاهش تولید یا ارائه مشوق‌های فروش مانند اقساط و تخفیف‌ها برای جذب مجدد مشتری.