آیکون خبر

خبر کامل

پهپاد شاهد ایران؛ انقلابی در نبردهای هوایی و الگویی برای ارتش‌های جهان

پهپاد شاهد ایران؛ انقلابی در نبردهای هوایی و الگویی برای ارتش‌های جهان

پهپاد ایرانی شاهد، به نوشته وال‌استریت ژورنال، همانند کلاشینکف یا آر پی چی در گذشته، اکنون انقلابی در نبردهای هوایی مدرن ایجاد کرده و به الگویی تازه برای ارتش‌های جهان تبدیل شده است. این پهپادها با ترکیب منحصربه‌فرد «هزینه پایین» و «کارآیی بالا»، توانسته‌اند توجه قدرت‌های جهانی را به خود جلب کنند و موازنه قدرت را در صحنه بین‌الملل برهم زنند.

شاهد؛ پدیده نظامی عصر حاضر

گزارش مفصل وال‌استریت ژورنال، به قلم «آلیستر مک‌دونالد» و با عنوان «هر کشوری می‌خواهد پهپاد مرگبار شاهد ایران را کپی کند»، ابعاد نظامی، اقتصادی و سیاسی پهپادهای ایرانی را بررسی کرده است. این گزارش با اشاره به نقش محوری پهپادهای شاهد در جنگ اوکراین آغاز می‌شود و توضیح می‌دهد که چگونه این سلاح ایرانی توانسته است توجه قدرت‌های جهانی را به خود جلب کند. پهپاد شاهد که نخستین بار در میدان نبرد اوکراین به‌طور گسترده به کار گرفته شد، امروز به یکی از «پدیده‌های نظامی» عصر حاضر بدل شده است.

وال‌استریت ژورنال تأکید می‌کند که پهپاد شاهد به دلیل ترکیب «هزینه پایین» با «کارآیی بالا» توانسته است انقلابی در عرصه جنگ‌های مدرن ایجاد کند. این پهپادها، که هزینه تولید آن‌ها به‌مراتب کمتر از موشک‌های دوربرد یا جنگنده‌های پیشرفته است، قابلیت وارد کردن خسارت سنگین به اهداف را دارند. همین ویژگی سبب شده است که «بازیگران کوچک‌تر» در صحنه بین‌الملل بتوانند قدرت‌های بزرگ‌تر را به چالش بکشند. در واقع، شاهد یک «سلاح برهم‌زننده موازنه» معرفی می‌شود که با هزینه‌ای ناچیز می‌تواند تأثیری بزرگ داشته باشد.

تلاش جهانی برای کپی‌برداری

اکنون بسیاری از کشورها، از اروپا و آسیا گرفته تا آمریکای لاتین، در تلاش هستند نسخه‌های مشابه پهپاد شاهد را تولید کنند. کشورها و شرکت‌های نظامی مختلف به دنبال آن هستند که «ترکیب منحصر به فرد» پهپادهای ایرانی یعنی برد بلند، دقت قابل قبول و قیمت پایین را بازآفرینی کنند.

«شاهد به الگویی جهانی تبدیل شده است. همان‌طور که روزگاری سلاح کلاشنیکف در جنگ‌های چریکی و مردمی به نماد تسلیحات ارزان بدل شد، امروز پهپاد شاهد ایران همان جایگاه را در دنیای نبردهای مدرن یافته است.»

وال‌استریت ژورنال در بخشی از مقاله خود به برنامه‌ها و طرح‌های کشورهای مختلف برای کپی‌برداری از پهپاد شاهد پرداخته است:

  • روسیه: در سال ۲۰۲۳ با قراردادی به ارزش ۱.۷۵ میلیارد دلار این فناوری را به دست آورد و سپس با تولید داخلی، وابستگی خود را کاهش داد.
  • آمریکا: در جولای ۲۰۲۵، پنتاگون پهپاد LUCAS (سیستم تهاجمی بدون سرنشین کم‌هزینه) را توسط شرکت SpektreWorks معرفی کرد. این نسخه مشابه شاهد-۱۳۶ با وزن کمتر از ۶۰۰ کیلوگرم و هزینه حدود ۱۰۰,۰۰۰ دلار، قابلیت‌های مدولار برای حمله، شناسایی و پشتیبانی ارتباطی دارد. این پروژه در پاسخ به دستورات دونالد ترامپ برای تولید انبوه پهپادهای ارزان‌قیمت توسعه یافت.
  • چین و کره شمالی: هر دو کشور پهپادهای ارزان‌قیمتی مشابه با تمرکز بر تاکتیک‌های گروهی برای درگیری‌های آینده طراحی کرده‌اند.
  • سایر ابتکارات: برنامه‌های دارپا در آمریکا، مانند OFFSET، از مفاهیم پهپادی مشابه شاهد برای اهداف آموزشی و شبیه‌سازی الهام گرفته‌اند.

واکنش غرب و چالش‌های مهار

واشنگتن به شدت نگران گسترش فناوری پهپادهای ایرانی است و تلاش دارد با اعمال تحریم‌ها، انتقال قطعات و دانش فنی مرتبط با این پهپادها را محدود کند. آمریکا به همراه اروپا به‌طور خاص روی رصد زنجیره تأمین پهپادهای ایرانی متمرکز شده است تا مانع دستیابی کشورهای دیگر به قطعات مورد نیاز برای تولید نمونه‌های مشابه شود. با این حال، نویسنده گزارش اذعان می‌کند که مهار این روند تقریباً غیرممکن است، زیرا فناوری پهپادها «به سرعت در حال بومی‌سازی» در کشورهای مختلف است.

تجربه روسیه و الگوی جنگ‌های آینده

روسیه با استفاده گسترده از پهپادهای شاهد در جنگ اوکراین نشان داد که این سلاح‌ها می‌توانند به‌طور مؤثر زیرساخت‌های حیاتی، مراکز نظامی و حتی روحیه عمومی دشمن را هدف قرار دهند. هرچند سامانه‌های پدافند هوایی اوکراین توانسته‌اند بخش قابل توجهی از این پهپادها را رهگیری کنند، اما هزینه‌ای که برای مقابله با هر پهپاد صرف می‌شود، به مراتب بیشتر از قیمت ساخت خود پهپاد است. همین موضوع یک «چالش اقتصادی» جدید برای ارتش‌های جهان ایجاد کرده است.

این تجربه روسیه نشان داده است پهپادهای انتحاری می‌توانند جایگاه ویژه‌ای در دکترین‌های نظامی آینده بیابند و بسیاری از ارتش‌ها اکنون به دنبال بازطراحی ساختارهای خود بر اساس این واقعیت تازه هستند. ایران با عرضه پهپادهای شاهد به روسیه و برخی متحدان منطقه‌ای خود، توانسته است جایگاهی تازه در عرصه صادرات تسلیحاتی به دست آورد. پهپاد شاهد نه تنها ابزاری نظامی بلکه به یک «نماد نفوذ ژئوپلیتیکی ایران» تبدیل شده است. کشورهایی در غرب آسیا، آفریقا و حتی آمریکای لاتین به دنبال بهره‌گیری از تجربه ایران در این حوزه هستند و این مسئله موجب نگرانی جدی غرب شده است.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗