هشدار مدیرکل میراث فرهنگی خراسان جنوبی: ارگ بهارستان بیرجند در خطر فراموشی و کمبود بودجه

سیداحمد برآبادی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان جنوبی، با انتقاد شدید از رویکرد صرفاً اقتصادی به بناهای تاریخی، بر اهمیت هویتی این آثار تأکید کرد. وی با اشاره به وضعیت نگران‌کننده ارگ بهارستان بیرجند، خواستار بازنگری جدی در سیاست‌های حفظ و احیای میراث فرهنگی استان شد.

ارگ بهارستان؛ هویت فراموش‌شده بیرجند

برآبادی، ارگ بهارستان را هسته اولیه شکل‌گیری شهر بیرجند دانست و اظهار داشت که متأسفانه نام این ارگ از حافظه جمعی شهر حذف شده و به حاشیه رانده شده است. او تأکید کرد که احیای این بنا باید با نگاه هویتی و نه صرفاً اقتصادی صورت گیرد.

«میراث فرهنگی تنها ابزار گردشگری نیست؛ بلکه بخش مهمی از هویت تاریخی، شهری و ملی ما را شکل می‌دهد.»

وی همچنین به انتقاد از نگاه درآمدزایی صرف به میراث تاریخی پرداخت و بیان کرد که حسینیه‌ها، خانه‌های قدیمی و سایر بناهای فاخر نباید قربانی کم‌توجهی و کمبود بودجه شوند. این آثار، شناسنامه‌های فرهنگی شهر هستند و رها کردن آن‌ها به بهانه نبود اعتبار، به معنای از دست دادن بخش بزرگی از هویت شهری و تاریخ بومی است.

موزه آب؛ راهکاری برای احیای ارگ بهارستان

مدیرکل میراث‌فرهنگی خراسان جنوبی با اشاره به اینکه بیرجند نخستین شهر ایران با لوله‌کشی آب بوده است، پیشنهاد داد که ارگ بهارستان می‌تواند به‌عنوان موزه آب و گنجینه‌ای ملی، روایتگر تاریخ شهرنشینی مدرن در ایران باشد. این اقدام، هم به حفظ میراث و هم به توسعه گردشگری فرهنگی کمک شایانی خواهد کرد.

بحران بودجه و اعتبارات ناچیز

برآبادی درباره وضعیت اعتبارات، ارقام نگران‌کننده‌ای ارائه داد. او گفت که بودجه مرمت اضطراری همه بناهای ثبت‌شده بیرجند در سال جاری حدود یک میلیارد تومان است که پس از کسورات، تنها ۳۰۰ میلیون تومان برای اجرای واقعی باقی می‌ماند. با این رقم ناچیز، نه تنها احیای ارگ بهارستان ممکن نیست، بلکه حتی رسیدگی به سایر ابنیه نیز امکان‌پذیر نخواهد بود.

حفاظت از تاریخ، شرط توسعه پایدار شهری

مدیرکل میراث‌فرهنگی استان بر لزوم تصمیم‌گیری شفاف برای آینده بناهای تاریخی تأکید کرد. وی خواستار برگزاری جلسه‌ای کارشناسی شد تا ادامه تملک یا واگذاری این بناها تعیین تکلیف شود. برآبادی افزود که در صورت عدم امکان ادامه کار توسط دستگاه فعلی، باید واگذاری به نهادی صورت گیرد که نگاه هویتی داشته باشد و بتواند این ابنیه را به مقصدی برای گردشگری فرهنگی و افتخار ملی تبدیل کند.

تأکید بر نگاه هویتی به بناهای تاریخی، پیشنهاد بازتعریف نقش ارگ بهارستان به‌عنوان موزه ملی آب، و هشدار نسبت به بحران بودجه، همگی نشان می‌دهند که وضعیت میراث تاریخی بیرجند نیازمند بازنگری جدی، تصمیم‌گیری کارشناسانه و همراهی همه‌جانبه نهادهای ذی‌ربط است.