آیکون خبر

خبر کامل

پهپادهای شاهد ایران؛ الگوی جهانی برای جنگ‌های آینده و چالش غرب

پهپادهای شاهد ایران؛ الگوی جهانی برای جنگ‌های آینده و چالش غرب

روزنامه وال استریت ژورنال در گزارشی جامع فاش کرده است که پهپادهای شاهد ساخت ایران، به دلیل ویژگی‌های منحصربه‌فردی چون قیمت پایین، سادگی طراحی، برد عملیاتی بالا و اثربخشی چشمگیر در میدان نبرد، به الگویی جهانی برای بسیاری از کشورها تبدیل شده‌اند. این گزارش تأکید می‌کند که حتی قدرت‌های بزرگ نظامی نظیر آمریکا، چین، فرانسه و انگلیس نیز در تلاشند تا نمونه‌های مشابهی از این پهپادها را تولید کنند.

پهپاد شاهد ایرانی

ویژگی‌های برجسته پهپادهای شاهد

پهپادهای شاهد، که توسط روسیه در جنگ اوکراین به کار گرفته شده‌اند، توانسته‌اند فشار قابل توجهی بر سامانه‌های دفاع هوایی دشمن وارد آورند. اصلی‌ترین مزیت این پهپادها، هزینه ساخت بسیار پایین آنهاست؛ هر واحد بین ۳۵ تا ۶۰ هزار دلار قیمت دارد، در حالی که موشک‌های هدایت‌شونده معمولی می‌توانند میلیون‌ها دلار هزینه داشته باشند. طراحی ساده و استفاده از بال‌های مثلثی، امکان تولید انبوه را فراهم کرده و تاکتیک حمله انبوه آنها، حتی پیشرفته‌ترین سامانه‌های دفاعی را نیز ناکارآمد ساخته است.

یکی از تحلیلگران به وال استریت ژورنال گفته است: «اگر وارد جنگ شوی، نیاز به جیب بسیار عمیق داری.» این جمله به اهمیت صرفه اقتصادی و توان تولید انبوه در نبردهای طولانی اشاره دارد.

چالش‌های غرب و تلاش برای کپی‌برداری

وال استریت ژورنال اشاره می‌کند که کشورهای غربی به دلیل هزینه بالای نیروی کار و مواد اولیه، در تولید پهپادهایی مشابه شاهد با مشکل مواجه هستند. با این حال، شرکت‌هایی در آمریکا و اروپا مانند SpektreWorks و Griffon Aerospace در حال توسعه پهپادهای کم‌هزینه با الهام از شاهد هستند. نمونه‌هایی نظیر پهپاد «Lucas» در آمریکا نیز با تمرکز بر مقرون‌به‌صرفه بودن ساخته شده‌اند، اما همچنان از نظر قیمت و کارایی فاصله چشمگیری با شاهد دارند.

تغییر قواعد جنگ‌های مدرن

ظهور پهپادهای ارزان و دوربرد، قواعد جنگ‌های مدرن را دگرگون کرده است. به کارگیری شاهد در اوکراین نشان داد که حملات انبوه با هزینه کم می‌تواند کارآمدتر از استفاده محدود از تسلیحات گران‌قیمت باشد. کشورها اکنون در تلاشند تا با افزایش دقت، بهبود مقاومت در برابر جنگ الکترونیک و کاهش هزینه تولید، جایگاه خود را در رقابت آینده تسلیحاتی تثبیت کنند.

زمینه تاریخی و فنی پهپاد شاهد

پهپادهای شاهد، به ویژه مدل شاهد-۱۳۶، توسط صنایع هوافضای ایران توسعه یافته‌اند. این پهپادها از مواد ساده‌ای مانند فوم و چوب ساخته می‌شوند و هزینه تولید هر کدام حدود ۲۰ تا ۵۰ هزار دلار است. طراحی «پرتاب و فراموش» آنها، با برد ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلومتر و کلاهک ۴۰-۵۰ کیلوگرمی، آنها را به ابزاری ایده‌آل برای حملات انبوه تبدیل کرده است. ایران از دهه ۱۹۸۰ در توسعه پهپادها فعال بوده و حتی از مهندسی معکوس پهپاد آمریکایی RQ-۱۷۰ (که در سال ۲۰۱۱ به دست ایران افتاد) برای ساخت مدل‌هایی مانند شاهد-۱۷۱ استفاده کرده است.

استفاده در درگیری‌ها و تأثیر جهانی

  • جنگ اوکراین: روسیه از پاییز ۲۰۲۲ بیش از ۸۰۰۰ پهپاد شاهد (با نام گرن-۲) علیه اوکراین شلیک کرده است. طبق تحلیل وال استریت ژورنال در می ۲۰۲۴، روسیه در شش ماه قبل ۲۶۲۸ پهپاد شلیک کرده که بیش از ۸۰% آنها توسط اوکراین رهگیری شده‌اند، اما این حملات برای تست دفاع هوایی و اشباع رادارها استفاده می‌شوند. تولید روسیه در کارخانه الابوگا (تاتارستان) به ۲۰۰۰ پهپاد در شب رسیده و ۹۰% محلی‌سازی شده است.
  • خاورمیانه: گروه‌های مورد حمایت ایران (مانند حوثی‌ها) از شاهد-۱۳۱ برای حمله به کشتی‌ها در دریای سرخ و تأسیسات نفتی عربستان (۲۰۱۹) استفاده کرده‌اند. ایران همچنین در آوریل ۲۰۲۴ بیش از ۱۰۰ پهپاد را به سمت اسرائیل شلیک کرد.

تغییر ماهیت جنگ

مقاله تأکید می‌کند که شاهدها جنگ را دموکراتیک کرده‌اند؛ همه کشورها می‌توانند با هزینه کم، حملات انبوه انجام دهند و دفاع هوایی را خسته کنند. این پهپادها با موتورهای جت کوچک و صدای شبیه موتورسیکلت، در گروه‌های بزرگ رادارها را گیج می‌کنند.

کپی‌برداری توسط کشورها

کشورهای مختلفی با الهام از پهپادهای شاهد، در حال توسعه مدل‌های مشابه هستند:

  • روسیه: تولید انبوه گرن-۲ بر اساس طرح ایرانی، با تغییرات در موتور و کلاهک. ایران از این معامله (۱.۷۵ میلیارد دلار در ۲۰۲۳) پشیمان است، زیرا روسیه وابستگی خود را کاهش داد.
  • ایالات متحده: در ژوئیه ۲۰۲۵، پنتاگون پهپاد LUCAS را رونمایی کرد که یک کپی واضح از شاهد-۱۳۶ بود. این پهپاد با وزن زیر ۶۰۰ کیلوگرم، هزینه حدود ۱۰۰ هزار دلار، و قابلیت‌های مدولار برای ضربه، شناسایی و پشتیبانی ارتباطی طراحی شده است. LUCAS برای شبیه‌سازی تهدید و رقابت در جنگ پهپادی و به درخواست ریاست‌جمهوری برای تولید انبوه ارزان‌قیمت ساخته شد.
  • چین و کره شمالی: هر دو کشور مدل‌های مشابهی بر اساس مفهوم شاهد توسعه داده‌اند، با تمرکز بر تولید انبوه برای جنگ‌های آینده.

وال استریت ژورنال در پایان هشدار می‌دهد که شاهد نه تنها یک سلاح ایرانی است، بلکه به یک الگوی جهانی برای جنگ آینده تبدیل شده است. این روزنامه به رهبران غربی هشدار داد که ایالات متحده و متحدانش باید تولید انبوه کپی‌های خود را تسریع کنند تا در برابر تهدیدهای رو به رشد (مانند ۵۰ هزار پهپاد روسی در سال ۲۰۲۶) عقب نمانند. این پهپادها نشان‌دهنده گذار به جنگ رباتیک و ارزان هستند، جایی که تعداد بر کیفیت غلبه دارد.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗