نرخ بهره بین بانکی به بالاترین حد خود در سال‌های اخیر رسید: ۲۳.۹۹ درصد

بازار بین بانکی، به عنوان بستری حیاتی برای مبادلات مالی میان بانک‌ها و مؤسسات اعتباری و ابزاری کلیدی برای اعمال سیاست‌های پولی بانک مرکزی، در هفته جاری شاهد تحولی مهم بود. بر اساس آمارهای رسمی بانک مرکزی، نرخ بهره بین بانکی در پایان روز چهارشنبه، دوم مهرماه، بدون تغییر نسبت به هفته گذشته، در محدوده ۲۳.۹۹ درصد ثابت ماند که این رقم، بالاترین نرخ بهره بین بانکی ثبت شده در سال‌های اخیر محسوب می‌شود.

نقش و کاربرد بازار بین بانکی

بازار بین بانکی دو کارکرد اساسی و مهم دارد که هر دو برای ثبات و سلامت نظام مالی کشور حیاتی هستند:

• کمک به بانک مرکزی: این بازار ابزاری قدرتمند در اختیار بانک مرکزی قرار می‌دهد تا سیاست‌های پولی خود را به طور مؤثر اعمال کند.
• تأمین مالی بانک‌ها: بانک‌ها و مؤسسات اعتباری می‌توانند از طریق این بازار، نیازهای مالی کوتاه‌مدت خود را از یکدیگر تأمین کنند.

بانک مرکزی با تغییر در نرخ سود این بازار، نظارت و اهداف پولی خود را محقق می‌سازد. حجم معاملات در این بازار بسیار بالا بوده و تأثیر قابل توجهی بر نرخ سود دارد. نرخ سودی که بانک مرکزی به صورت هفتگی اعلام می‌کند، بر اساس میانگین موزون معاملات روزانه بین بانکی به دست می‌آید.

بازار بین بانکی در ایران از تیرماه سال ۱۳۸۷ به طور رسمی فعالیت خود را آغاز کرده است. نظارت کامل و تعیین نرخ سود در این بازار بر عهده بانک مرکزی است که نرخ بهره بین بانکی را در پایان هر هفته، معمولاً روز پنج‌شنبه، به صورت رسمی اعلام می‌کند.

نوسانات نرخ بهره بین بانکی در سال جاری

بررسی روند نرخ بهره بین بانکی در سال جاری نشان‌دهنده نوسانات جزئی اما مداوم است:

• ابتدای فروردین: نرخ با ۲۳.۹۶ درصد آغاز شد.
• پایان هفته دوم فروردین: با ۰.۰۱ درصد کاهش به ۲۳.۹۵ درصد رسید.
• آخرین هفته فروردین: با ۰.۰۱ درصد افزایش به ۲۳.۹۶ درصد بازگشت.
• سوم اردیبهشت: با جهش ۰.۰۲ درصدی به ۲۳.۹۸ درصد رسید.
• پایان اردیبهشت: پس از سه هفته کاهش ۰.۰۱ درصدی، به ۲۳.۹۵ درصد رسید.
• هفته اول خرداد: با ۰.۰۲ درصد افزایش به ۲۳.۹۷ درصد رسید.
• هفته دوم و سوم خرداد: به ۲۳.۹۸ درصد افزایش یافت و ثابت ماند.
• پایان هفته چهارم خرداد: با ۰.۰۱ درصد کاهش به ۲۳.۹۷ درصد رسید.
• تیرماه: در هفته‌های اول و دوم به ۲۳.۹۸ درصد بازگشت، سپس در هفته سوم با کاهش قابل توجه به ۲۳.۶۴ درصد رسید و در هفته بعد با ۰.۲۵ درصد افزایش به ۲۳.۸۹ درصد رسید.
• مردادماه: در هفته اول به ۲۳.۷۶ درصد کاهش یافت، اما در هفته‌های دوم و سوم به ترتیب به ۲۳.۶۵ و ۲۳.۹۸ درصد افزایش یافت.

در نهایت، طی دو هفته پس از آن، نرخ با افزایش ۰.۰۱ درصدی به ۲۳.۹۹ درصد رسید که بالاترین نرخ بهره بین بانکی در سال‌های اخیر بود. اگرچه در هفته بعد با کاهش ۰.۰۴ درصدی مواجه شد، اما در پایان سه هفته گذشته و هفته جاری، مجدداً به کانال ۲۳.۹۹ درصد بازگشت و در این محدوده ثابت ماند.

نگاهی به جهش نرخ بهره بین بانکی در بازار پول

در آذرماه سال ۱۴۰۳، نرخ بهره بین بانکی وارد کانال ۲۳.۹ درصد شد و از آن زمان تاکنون در همین محدوده و نزدیک به ۲۴ درصد در نوسان بوده است. اگرچه این نرخ در دی و بهمن ماه سال گذشته به ۲۳.۹۸ درصد نیز رسید، اما هرگز از مرز ۲۴ درصد عبور نکرد. با این حال، طی چند ماه اخیر، نرخ بهره بین بانکی در نزدیک‌ترین محدوده خود به کانال ۲۴ درصد تثبیت شده بود.

بر اساس داده‌های موجود، آخرین باری که نرخ بهره بین بانکی در کانال ۲۳.۶ درصد تثبیت شده بود، تابستان سال گذشته (۱۴۰۳) بود و در حال حاضر این نرخ مجدداً به کانال ۲۳.۶ درصد بازگشته است.

در پایان هفته جاری، حداقل نرخ توافق بازخرید نیز مانند سال گذشته ۲۳ درصد، نرخ اعتبارگیری قاعده‌مند ۲۴ درصد و نرخ سپرده‌گذاری قاعده‌مند ۱۷ درصد به صورت ثابت اعلام شده است.

شایان ذکر است که در سال ۱۴۰۳، نرخ بهره بین بانکی در کانال ۲۳ درصد قرار داشت و آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد که این نرخ در دو سال گذشته، یعنی سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳، در کانال ۲۳ درصد حفظ شده است. این در حالی است که در سال ۱۴۰۱، نرخ بهره بین بانکی دامنه‌های ۲۰.۳ تا ۲۳.۱ درصد را تجربه کرد که بیشترین تغییرات را در سال‌های گذشته نشان می‌دهد.