گنج پنهان ترکیه: بئیلیکوا، برگ برنده اردوغان در دیدار با ترامپ

ترکیه؛ شریکی استراتژیک در تامین مواد معدنی

توماس باراک، سفیر آمریکا در آنکارا، پیش‌تر در کمیته روابط خارجی سنا، معادن عناصر کمیاب خاکی ترکیه را که هنوز به‌طور کامل بهره‌برداری نشده‌اند، «یک فرصت استراتژیک» توصیف کرده بود. باراک، ترکیه را نه تنها به عنوان یک قدرت نظامی در ناتو، بلکه به عنوان شریکی بالقوه برای تامین مواد معدنی حیاتی می‌شناسد. به‌ویژه، ذخیره ۶۹۴ میلیون تنی شناسایی‌شده در میدان «بئیلیکوا» توجه ویژه واشنگتن را به خود جلب کرده است.

نفوذ ترکیه در آفریقا و استراتژی جایگزین آمریکا

سفیر آمریکا در همان جلسه به نفوذ فزاینده ترکیه در آفریقا نیز اشاره کرد. شرکت‌های ترکیه‌ای در این قاره، از معدن‌کاری گرفته تا لجستیک، در حال رقابت با چین هستند. این شبکه گسترده می‌تواند نقش کلیدی در ایجاد «مسیرهای جایگزین تامین» برای آمریکا و ناتو در برابر انحصار چین ایفا کند.

از دیدگاه واشنگتن، ذخایر عناصر کمیاب خاکی «بئیلیکوا» و فعالیت‌های معدنی ترکیه در آفریقا، عناصر اصلی برای تحقق هدف ترامپ در رساندن حجم تجارت دوجانبه به ۱۰۰ میلیارد دلار محسوب می‌شوند.

بئیلیکوا؛ گنج پنهان و راهی برای شکستن سلطه چین

پس از چین که با ۸۰۰ میلیون تن ذخیره مواد معدنی کمیاب در رتبه اول جهان قرار دارد، اسکی‌شهر بئیلیکوا با ۶۹۴ میلیون تن در رتبه دوم جهانی جای گرفته است. شرکت «اتی مادن»، وابسته به وزارت انرژی و منابع طبیعی ترکیه، در «مجموعه فلوریت، باریت و عناصر کمیاب خاکی بئیلیکوا» که در سال ۲۰۲۳ افتتاح شد، فعالیت می‌کند.

این معادن، به گفته فاتح دونمز، وزیر انرژی و منابع طبیعی وقت ترکیه، سرشار از موادی نظیر لانتانیم، سریم، پراسئودیمیوم، ساماریوم، گادولینیوم، یوروپیوم و نئودیمیوم هستند. این مواد هر یک در صنایع پیشرفته جایگاهی غیرقابل‌جایگزین دارند و علاوه بر این‌ها، هفده عنصر خاکی کمیاب دیگر نیز در مقادیر مشخصی در این معادن موجود است.

چین هم‌اکنون حدود ۶۹ درصد تولید جهانی و نزدیک به ۹۰ درصد ظرفیت فرآوری عناصر کمیاب خاکی را در اختیار دارد. این برتری موجب شده جهان، به‌ویژه در حوزه انرژی پاک و فناوری‌های نوین، به‌شدت به پکن وابسته باشد.

از موشک‌های هوشمند گرفته تا خودروهای برقی و ارتباطات ماهواره‌ای، همه و همه نیازمند این مواد حیاتی هستند. طبیعی است که آمریکا و متحدانش به دنبال شکستن این انحصار باشند و ترکیه، با ذخایر عظیم بئیلیکوا، در این معادله به بازیگری کلیدی بدل شود.

آینده روابط و رقابت جهانی

دیدار ترامپ و اردوغان فراتر از یک گفت‌وگوی دیپلماتیک صرف خواهد بود و می‌تواند سرآغاز شراکتی جدید در عرصه‌ای راهبردی باشد. اگرچه ترکیه هنوز در مراحل ابتدایی بهره‌برداری از ذخایر خود قرار دارد، اما موقعیت ژئوپلیتیک و منابع عظیم آن می‌تواند آینده معادلات معدنی و انرژی جهان را تحت‌تاثیر قرار دهد.

«بئیلیکوا» شاید به زودی از یک شهرستان ناشناخته در «اسکی‌شهر» به نقطه‌ای استراتژیک در رقابت جهانی میان آمریکا، چین و دیگر قدرت‌ها تبدیل شود.