مازندران؛ قطب شیلات خزر و آغاز فصل صید ماهیان استخوانی

مازندران، با بهره‌مندی از وسیع‌ترین نوار ساحلی جنوبی دریای خزر و شبکه‌ای گسترده از رودخانه‌ها، به عنوان یکی از استان‌های پیشرو در حوزه آبزی‌پروری و فعالیت‌های شیلاتی کشور شناخته می‌شود. این استان سالانه حدود ۳۰ هزار تُن انواع آبزیان تولید می‌کند که بخش قابل توجهی از آن به سایر نقاط کشور عرضه شده و بین ۱۲ تا ۲۰ هزار تُن محصول شیلاتی نیز با ارزشی بالغ بر ۲۰ تا ۲۵ میلیون دلار به بازارهای جهانی صادر می‌شود.

همسایگی با دریای خزر در نواری به طول بیش از ۴۰۰ کیلومتر، فعالیت ۵۴ شرکت تعاونی صیادی پره با اشتغال‌زایی برای حدود ۴۲۰۰ نفر و وجود بیش از ۳۸۰۰ مزرعه آبزی‌پروری، مازندران را به بازیگری کلیدی در فعالیت‌های شیلاتی جنوب دریای خزر تبدیل کرده است.

روش صید «پره» و چالش‌های مهاجرت ماهیان

صید و ماهیگیری در سواحل دریای خزر عمدتاً به روش سنتی «پره» صورت می‌گیرد. در این روش، تورهایی با ارتفاع ۷ تا ۱۰ متر و طول ۱۲۰۰ متر به کمک قایق به صورت نیم‌دایره در فاصله مشخصی از ساحل (عمق ۱۴ متری دریا) رها می‌شوند. پس از انباشته شدن از ماهیان استخوانی نظیر کفال، سفید و کپور، تورها توسط تراکتور به ساحل کشیده می‌شوند.

رودخانه‌های مازندران نقش حیاتی در آبیاری ۴۶۰ هزار هکتار اراضی زراعی و باغی استان ایفا می‌کنند؛ به طوری که عمده کشاورزی، به ویژه ۲۳۰ هزار هکتار زمین شالیزاری، از طریق سردهنه‌ها و بندهای مختلف در مسیر رودخانه‌ها انجام می‌شود. این امر همواره مسیر کوچ ماهیان به سمت بالادست رودخانه‌ها را با چالش مواجه کرده است. با این حال، با تدابیر شیلات و همکاری شرکت آب منطقه‌ای، مسیرهای کوچ‌رو در رودخانه‌های شیلاتی استان ایجاد شده است.

طرح‌های کمک به تکثیر طبیعی و رهاسازی بچه‌ماهی

در راستای کمک به تکثیر طبیعی آبزیان، برنامه‌ریزی‌هایی در قالب سه محور با مشارکت تشکل‌های صیادی پره استان انجام شده است:

• ساخت استخر در اراضی ۴۵ جایگاه تعاونی‌های صیادی پره.
• ساخت استخر در مجاورت ۱۱ رودخانه مهم شیلاتی.
• اجرای طرح حفاظتی کمک به مهاجرت ماهیان رودکوچ به مناطق بالادست ۹ رودخانه.

دریای خزر زیستگاه بیش از ۱۲۰ گونه متنوع ماهی است که از جمله آن‌ها می‌توان به ماهی خاویار، ماهی آزاد، ماهی خار، پنج گونه شاه‌ماهی، سیف دریایی، گربه‌ماهی، ماهی کپور، ماهی آمول، تاس‌ماهی، فیل‌ماهی، ماهی سوف و ماهی ماش اشاره کرد.

در شهرستان ساری، که محل گذر چندین رودخانه از جمله تجن است، برای افزایش ذخایر آبزیان، ۷۰۰ هزار قطعه ماهی کپور دریایی در رودخانه تجن رهاسازی شده است.

گامی برای نجات آبزیان و پایداری اقتصادی

محمدعلی نوبخت، فرماندار ساری، در این باره اظهار داشت: «بازسازی ذخایر آبزیان دریای خزر وظیفه‌ای ملی و سرمایه‌ای برای نسل‌های آینده است که این موضوع با مشارکت مردم و دستگاه‌ها، شرط صیانت از تنوع زیستی و پایداری اقتصادی ساحل‌نشینان امکان‌پذیر است.»

وی با اشاره به جایگاه راهبردی دریای خزر در حوزه امنیت غذایی و زیست‌محیطی کشور افزود: «رهاسازی بچه‌ماهی کپور دریایی نه‌تنها اقدامی نمادین، بلکه حرکتی اساسی در جهت بازسازی ذخایر آبزیان، حفظ توازن اکولوژیک و پایداری اقتصاد ساحل‌نشینان است.»

فرماندار ساری تاکید کرد که با رهاسازی گونه‌های آبزیان دریای خزر در رودخانه‌ها، تلاش می‌شود تا این نسل از جانوران بومی مازندران حفظ و برای نسل‌های آینده ماندگار شوند. وی احیای ذخایر ماهیان استخوانی را نه فقط یک پروژه زیست‌محیطی، بلکه طرحی جامع برای تحقق توسعه پایدار، حفظ عدالت بین‌نسلی و صیانت از منابع طبیعی کشور دانست.

آغاز فصل صیادی از نیمه مهرماه

بر اساس اعلام نیما حسین‌زاده، سرپرست اداره کل شیلات مازندران، فصل صید ماهی‌های استخوانی در دریای مازندران از ۱۵ و ۲۰ مهرماه آغاز می‌شود.

حسین‌زاده گفت: «بر اساس برنامه‌ریزی صورت‌گرفته و مصوبه کمیته مدیریت صید سازمان شیلات ایران، فصل صید ماهی استخوانی در دریای مازندران اعلام شد.»

وی افزود که در منطقه میانکاله بهشهر به دلیل شرایط خاص، صید از ۱۵ مهرماه آغاز می‌شود و در سایر نقاط به جز سواحل شرق استان، فصل صید ماهی استخوانی از ۲۰ مهرماه در دریای مازندران خواهد بود. تمام برنامه‌ریزی‌های لازم برای آغاز فصل صید در دریای مازندران صورت گرفته است.