خبر کامل
اجرام میان‌ستاره‌ای: بذرهای پنهان شکل‌گیری سیارات غول‌پیکر
اوایل سال جاری، ستاره‌شناسان با مشاهده جرمی که از فضای میان‌ستاره‌ای وارد منظومه شمسی شده و اکنون با سرعت در حال عبور از بخش درونی آن است، شگفت‌زده شدند. این کشف، پژوهشگران را بر آن داشته تا با استفاده از تلسکوپ‌های قدرتمند، به بررسی ماهیت، ترکیب غیرمعمول و منشأ دقیق این مهمان مرموز فضایی بپردازند.
رازگشایی از 3I/ATLAS: دنباله‌دار یا بقایای فرازمینی؟
بیشتر متخصصان بر این باورند که جرم مرموز مشاهده‌شده، که 3I/ATLAS نام گرفته، یک دنباله‌دار غیرعادی است. با این حال، یک پژوهشگر ادعایی جنجالی مطرح کرده که این دنباله‌دار ممکن است بقایای یک تمدن پیشرفته فرازمینی باشد. این ایده، هرچند جذاب، توسط ناسا صرفاً خیال‌پردازی خوانده شده است.
حضور این مهمان میان‌ستاره‌ای در منظومه ما، موضوعی بسیار جذاب و بحث‌برانگیز است. هفته گذشته، در نشست مشترک کنگره علوم سیاره‌ای یوروپلنت و بخش علوم سیاره‌ای در آلمان، سوزان فالتزنر، اخترفیزیکدان، نظریه‌ای نوآورانه را مطرح کرد.
نظریه جدید: اجرام میان‌ستاره‌ای، بذرهای سیاره‌ساز
فالتزنر پیشنهاد می‌کند که اجرام میان‌ستاره‌ای مانند 3I/ATLAS، پس از گرفتار شدن در قرص‌های غبار و گاز اطراف ستاره‌های جوان، می‌توانند به «بذر» شکل‌گیری سیارات غول‌پیکر تبدیل شوند. او در بیانیه‌ای توضیح داد:
«اجرام میان‌ستاره‌ای ممکن است بتوانند فرآیند شکل‌گیری سیاره‌ها را به‌ویژه در اطراف ستارگان پرجرم‌تر آغاز کنند.»
این فرضیه جدید می‌تواند چندین معمای موجود در درک ما از شکل‌گیری سیارات طی میلیون‌ها سال را حل کند و نشان می‌دهد که تأثیر این اجرام سرگردان در فضا، بسیار فراتر از تصورات پیشین است.
چالش‌های مدل رایج شکل‌گیری سیارات
بر اساس نظریه رایج، ذرات کوچک به مرور در فرآیندی موسوم به «تجمع» به یکدیگر می‌پیوندند و اجسام بزرگ‌تر و در نهایت، سیاره‌ها را شکل می‌دهند. با این حال، این مدل پذیرفته‌شده نمی‌تواند توضیح دهد که چرا سیارات بزرگی مانند غول‌های گازی در اطراف ستاره‌های جوان مشاهده می‌شوند. همچنین، شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای نشان داده‌اند که مواد تجمع‌یافته معمولاً خرد می‌شوند یا به هم برخورد می‌کنند و به جای پیوستن، از یکدیگر جدا می‌شوند.
راهکار فرضیه فالتزنر: تسریع شکل‌گیری غول‌های گازی
در چنین شرایطی، فرضیه فالتزنر راهکاری بالقوه ارائه می‌دهد. بر اساس مدل‌های او، قرص‌های برافزایشی و نیروی گرانشی اطراف ستاره‌های جوان می‌توانند میلیون‌ها جرم هم‌اندازه نخستین جرم میان‌ستاره‌ای کشف‌شده در سال ۲۰۱۷، یعنی «اوموآموا» با طول تقریبی ۱۰۰ متر را به دام اندازند. او تأکید می‌کند که فضای میان‌ستاره‌ای می‌تواند بذرهای آماده برای شکل‌گیری نسل بعدی سیارات را فراهم کند.
علاوه بر این، نظریه فالتزنر می‌تواند علت کمیابی غول‌های گازی، مانند مشتری، در منظومه‌های ستاره‌ای نوع M (کوتوله‌های سرخ) را توضیح دهد که ستارگانی کوچک و نسبتاً خنک هستند. در مقابل، چنین سیارات غول‌آسایی در مدار ستاره‌های بزرگ‌تر و شبیه خورشید بیشتر یافت می‌شوند؛ ستارگانی که قرص‌های شکل‌گیری سیاره‌ای خود را تنها حدود دو میلیون سال حفظ می‌کنند که زمانی بسیار کوتاه برای تکامل غول‌های گازی است.
در چنین چارچوبی، اجرام میان‌ستاره‌ای مانند 3I/ATLAS می‌توانند نقشی کلیدی ایفا کنند: اگر تعداد کافی از این اجرام در فضا حضور داشته باشند، جرم اضافی آن‌ها می‌تواند شکل‌گیری غول‌های گازی را به‌طور چشمگیری سرعت بخشد.
فالتزنر خاطرنشان می‌کند: «ستارگان پرجرم‌تر و کارآمدتر، می‌توانند اجرام میان‌ستاره‌ای را در قرص‌های خود به دام اندازند. بنابراین، شکل‌گیری غول‌های گازی با استفاده از بذرهای میان‌ستاره‌ای باید در اطراف این ستارگان سریع‌تر و مؤثرتر باشد. این فرآیند سریع، دقیقاً همان چیزی است که ما در مشاهدات خود دیده‌ایم.»
اکنون، فالتزنر و همکارانش در حال بررسی هستند که چه تعداد از این اجرام میان‌ستاره‌ای به دام‌افتاده، می‌توانند به‌طور نظری به سیاره تبدیل شوند و چگونه در سراسر قرص‌های برافزایشی ستاره‌های دوردست توزیع می‌شوند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۲۰:۳۰ - ۱۴۰۴/۰۷/۰۵