تفاوت‌های مالیات بر عایدی شرکت‌ها در اروپا: نروژ و ایرلند پیشتاز

نروژ و ایرلند: استثناهای سودآور

در میان کشورهای اروپایی، نروژ و ایرلند به عنوان استثناهایی در زمینه سهم بالای مالیات بر عایدی شرکت‌ها از کل درآمدهای مالیاتی شناخته می‌شوند. پس از نروژ، ایرلند با ۲۱.۷ درصد، دومین سهم بالا را دارد و جمهوری چک با ۱۳.۹ درصد در رتبه سوم قرار می‌گیرد. ترکیه (۱۲.۸ درصد) و هلند (۱۲.۷ درصد) نیز در فهرست پنج کشور برتر جای دارند.

کریستینا انایش، اقتصاددان «بنیاد مالیات اروپا» توضیح می‌دهد: «نروژ، با وجود نرخ مالیات شرکتی متناسب، به دلیل بخش‌های سودآور مانند نفت و گاز، درآمدهای مالیات بر عایدی سرمایه بالایی دارد. ایرلند نیز به عنوان مرکزی برای فعالیت شرکت‌های چندملیتی از این مزیت بهره‌مند است.»

سایر کشورهای اسکاندیناوی مانند ایسلند (۹.۴ درصد)، دانمارک (۸.۷ درصد)، سوئد (۸.۶ درصد) و فنلاند (۶.۸ درصد) به میانگین اروپایی (۹.۸ درصد) نزدیک‌تر هستند.

وضعیت اقتصادهای بزرگ اروپا

در میان پنج اقتصاد بزرگ اروپا، بریتانیا با ۱۰.۱ درصد بالاترین سهم مالیات بر عایدی شرکت‌ها را از کل درآمدهای مالیاتی دارد. در مقابل، فرانسه با ۵.۳ درصد پایین‌ترین سهم را به خود اختصاص داده است. اسپانیا (۷.۹ درصد)، ایتالیا (۶.۵ درصد) و آلمان (۶.۱ درصد) نیز همگی زیر میانگین اروپایی قرار دارند. این ارقام نشان‌دهنده تنوع اقتصادی این کشورها و اتکای آن‌ها به منابع درآمدی مختلف است.

عوامل مؤثر بر تفاوت‌های مالیاتی

تفاوت‌های بین‌کشوری در سهم مالیات بر عایدی شرکت‌ها عمدتاً ناشی از عوامل زیر است:

• ساختار اقتصادی: نوع صنایع غالب و سطح سودآوری در بخش شرکتی هر کشور.
• سیاست‌های مالیاتی: مشوق‌های مالیاتی مانند معافیت‌ها یا کسرهای مالیاتی که جمع‌آوری مؤثر مالیات را کاهش می‌دهند.
• جذب سرمایه‌گذاری: کشورهایی مانند ایرلند و لیتوانی با نرخ‌های پایین‌تر مالیات یا کمک‌های سرمایه‌ای سخاوتمندانه (مانند بریتانیا و آلمان) به دنبال جذب سرمایه‌گذاری هستند.
• ترکیب کلی مالیات: کشورهایی که بیشتر به مالیات‌های مصرف یا کار وابسته هستند، سهم کمتری از مالیات بر عایدی شرکت‌ها دارند.

در استونی و لتونی، تنها سودهای توزیع شده مشمول مالیات هستند که به شرکت‌ها اجازه می‌دهد با سرمایه‌گذاری مجدد سودها، تعهدات مالیاتی خود را به تعویق بیندازند. این سیاست، سرمایه‌گذاری و کارآفرینی را تشویق می‌کند، اما به کاهش فوری درآمدهای مالیاتی منجر می‌شود.

مالیات شرکتی به عنوان سهمی از تولید ناخالص داخلی

از نظر درآمدهای مالیاتی بر عایدی سرمایه شرکت‌ها به عنوان سهمی از تولید ناخالص داخلی، نروژ بار دیگر با ۱۱.۷ درصد استثنا است، در حالی که میانگین ساده در میان ۲۷ کشور اروپایی تنها ۳.۵ درصد است. لوکزامبورگ (۵ درصد)، هلند (۴.۹ درصد)، جمهوری چک (۴.۷ درصد) و ایرلند (۴.۷ درصد) نیز در این زمینه جزو پنج کشور برتر هستند.

کمترین سهم‌ها مربوط به لتونی (۱.۳ درصد) و استونی (۱.۹ درصد) است. مجارستان (۲.۲ درصد) به همراه آلمان و فرانسه (هر دو ۲.۲ درصد) نیز در انتهای این فهرست قرار دارند.

معنای سهم‌های مالیات بر درآمد شرکت‌ها

سهم بالای مالیات بر عایدی سرمایه شرکت‌ها می‌تواند نشان‌دهنده حضور قابل توجه شرکت‌های بزرگ و سودآور و صنایع سرمایه‌بر باشد، مانند شرکت‌های نفتی نروژ. همچنین این موضوع منعکس‌کننده انتخاب سیاست مالیاتی است که در آن سیستم مالیاتی بیشتر به مالیات‌های شرکتی وابسته است.

کریستینا انایش اشاره می‌کند که این تفاوت‌های سیاستی، اولویت‌های متفاوتی را نشان می‌دهد. نروژ از طریق مالیات بر عایدی سرمایه شرکت‌ها از رانت‌های منابع بهره‌برداری می‌کند، در حالی که استونی سیاست‌های دوستانه برای سرمایه‌گذاری با مالیات شرکتی معوق را در اولویت قرار می‌دهد.

نرخ‌های مالیات بر عایدی سرمایه شرکت‌ها در اروپا در سال ۲۰۲۴ به طور کلی بین ۲۰ تا ۲۵ درصد قرار دارد، اما این نرخ‌ها از ۹ درصد در مجارستان تا ۳۵ درصد در مالت متغیر است. حدود نیمی از ۳۲ کشور اروپایی در بازه ۲۰ تا ۲۵ درصد قرار دارند. با وجود سهم بالای نروژ از درآمدها، نرخ مالیات شرکتی این کشور ۲۲ درصد است.