بررسی مالیات بر عایدی شرکت‌ها در اروپا: نروژ و ایرلند پیشتاز، فرانسه در انتها

نروژ و ایرلند؛ پیشتازان مالیات بر عایدی شرکت‌ها

در میان کشورهای اروپایی، نروژ و ایرلند به عنوان استثناهایی در زمینه سهم بالای مالیات بر عایدی شرکت‌ها از کل درآمدهای مالیاتی شناخته می‌شوند. پس از نروژ، ایرلند با رقم ۲۱.۷ درصد، دومین سهم بالای کل درآمد مالیاتی را از مالیات بر عایدی شرکت‌ها به خود اختصاص داده است. جمهوری چک با ۱۳.۹ درصد در رتبه سوم قرار دارد و ترکیه (۱۲.۸ درصد) و هلند (۱۲.۷ درصد) نیز در فهرست پنج کشور برتر جای می‌گیرند.

کریستینا انایش، اقتصاددان «بنیاد مالیات اروپا»، توضیح می‌دهد که نروژ به دلیل وجود بخش‌های سودآور مانند نفت و گاز، درآمدهای مالیات بر عایدی سرمایه بالایی دارد. ایرلند نیز به عنوان مرکزی برای فعالیت شرکت‌های چندملیتی، از این مزیت بهره‌مند است. این در حالی است که سایر کشورهای اسکاندیناوی مانند ایسلند (۹.۴ درصد)، دانمارک (۸.۷ درصد)، سوئد (۸.۶ درصد) و فنلاند (۶.۸ درصد) به میانگین اروپایی (۹.۸ درصد) نزدیک‌تر هستند.

وضعیت مالیات بر عایدی در اقتصادهای بزرگ اروپا

در میان پنج اقتصاد بزرگ اروپا، بریتانیا با ۱۰.۱ درصد بالاترین سهم مالیات بر عایدی شرکت‌ها را از کل درآمدهای مالیاتی دارد. در مقابل، فرانسه با ۵.۳ درصد، پایین‌ترین سهم را به خود اختصاص داده است. اسپانیا (۷.۹ درصد)، ایتالیا (۶.۵ درصد) و آلمان (۶.۱ درصد) نیز همگی زیر میانگین اروپایی قرار دارند. این ارقام نشان‌دهنده تنوع اقتصادی این کشورها و اتکای آن‌ها به منابع درآمدی مختلف مانند مالیات بر ارزش افزوده است.

عوامل مؤثر بر تفاوت‌های مالیاتی در اروپا

تفاوت‌های بین‌کشوری در سهم مالیات بر عایدی شرکت‌ها عمدتاً ناشی از عوامل زیر است:

• ساختار اقتصادی: نوع صنایع و بخش‌های غالب در هر کشور.
• سودآوری بخش شرکتی: میزان سودآوری شرکت‌ها در آن کشور.
• سیاست‌های مالیاتی خاص: به ویژه آنهایی که مربوط به پایه مالیات شرکتی و نرخ‌های قانونی هستند.

برخی کشورها برای جذب سرمایه‌گذاری، مشوق‌های مالیاتی گسترده‌ای مانند معافیت‌ها یا کسرهای مالیاتی ارائه می‌دهند که می‌تواند جمع‌آوری مؤثر مالیات بر عایدی شرکت‌ها را کاهش دهد. به عنوان مثال، ایرلند و لیتوانی نرخ‌های مالیات بر عایدی شرکتی پایین‌تری دارند، در حالی که بریتانیا و آلمان کمک‌های سرمایه‌ای سخاوتمندانه‌ای ارائه می‌دهند.

همچنین، ترکیب کلی مالیات نیز نقش دارد؛ کشورهایی که بیشتر به مالیات‌های مصرف یا کار وابسته هستند، معمولاً سهم کمتری از مالیات بر عایدی شرکت‌ها در کل درآمد خود دارند. در استونی و لتونی، تنها سودهای توزیع شده مشمول مالیات هستند که شرکت‌ها را به نگهداری و سرمایه‌گذاری مجدد سودها تشویق می‌کند، اما به کاهش فوری درآمدهای مالیاتی منجر می‌شود.

مالیات شرکتی به عنوان سهمی از تولید ناخالص داخلی

از نظر درآمدهای مالیاتی بر عایدی سرمایه شرکت‌ها به عنوان سهمی از تولید ناخالص داخلی، نروژ بار دیگر با ۱۱.۷ درصد استثنا است، در حالی که میانگین ساده در میان ۲۷ کشور اروپایی تنها ۳.۵ درصد است. لوکزامبورگ (۵ درصد)، هلند (۴.۹ درصد)، جمهوری چک (۴.۷ درصد) و ایرلند (۴.۷ درصد) نیز در این رده‌بندی جزو پنج کشور برتر قرار دارند.

در مقابل، کمترین سهم‌ها مربوط به لتونی (۱.۳ درصد) و استونی (۱.۹ درصد) است. مجارستان (۲.۲ درصد) به همراه آلمان و فرانسه (هر دو ۲.۲ درصد) نیز در انتهای این فهرست قرار می‌گیرند.

معنای سهم‌های مالیات بر درآمد شرکت‌ها

سهم بالای مالیات بر عایدی شرکت‌ها می‌تواند نشان‌دهنده حضور قابل توجه شرکت‌های بزرگ و سودآور و صنایع سرمایه‌بر مانند شرکت‌های نفتی نروژ باشد. همچنین، این موضوع منعکس‌کننده انتخاب سیاست مالیاتی است که در آن سیستم مالیاتی بیشتر به مالیات‌های شرکتی وابسته است.

کریستینا انایش اشاره می‌کند که این تفاوت‌های سیاستی اولویت‌های متفاوتی را نشان می‌دهد. نروژ از طریق مالیات بر عایدی سرمایه شرکت‌ها از رانت‌های منابع بهره‌برداری می‌کند، در حالی که استونی سیاست‌های دوستانه برای سرمایه‌گذاری با مالیات شرکتی معوق را در اولویت قرار می‌دهد.

نرخ‌های مالیات بر عایدی سرمایه شرکت‌ها در اروپا در سال ۲۰۲۴ به طور کلی بین ۲۰ تا ۲۵ درصد قرار دارد و از ۹ درصد در مجارستان تا ۳۵ درصد در مالت متغیر است. حدود نیمی از ۳۲ کشور اروپایی در بازه ۲۰ تا ۲۵ درصد قرار دارند. با وجود سهم بالای نروژ در درآمدها، نرخ مالیات شرکتی این کشور ۲۲ درصد است.