بحران صادرات سنگ و کمبود مواد اولیه کاغذ در خراسان رضوی؛ پیشنهاد ایجاد «شهر سنگ»

اهمیت حیاتی بازیافت کاغذ

استاندار خراسان رضوی با تأکید بر لزوم مدیریت پسماند و بازیافت کاغذ، اظهار داشت که این امر نه تنها از منظر زیست‌محیطی، بلکه از نظر اقتصادی نیز اهمیت حیاتی دارد. وی خواستار راه‌اندازی پویش‌های مستمر و توسعه ظرفیت‌ها شد تا مواد بازیافتی دوباره وارد چرخه تولید شوند.

مظفری افزود: «این فرآیند باید هر سال به صورت درصدی از حجم تولید استان افزایش یابد تا چرخه تولید از مواد بازیافتی حفظ شود و همزمان اثرات زیست‌محیطی کاهش یابد.» وی مدیریت صحیح پساب و مواد بازیافتی را عاملی برای حفظ منابع، ایجاد فرصت‌های جدید برای صنایعی چون کاغذ و کارتن، و فعال نگه داشتن چرخه تولید با کم‌ترین ضایعات دانست.

با توجه به حجم بالای زائر، گردشگر و مسافر در خراسان و مشهد، استاندار بر تقویت و گسترش تکنولوژی جمع‌آوری کاغذهای باطله (آخال) تأکید کرد و خواستار تشکیل کمیته ویژه‌ای برای بررسی تخصصی مشکلات مصرف‌کنندگان و بهره‌برداران نهایی در حوزه‌های سنگ و سایر صنایع شد.

پیشنهاد ایجاد «شهر سنگ»

مظفری در ادامه، پیشنهاد برنامه‌ریزی برای ایجاد «شهر سنگ» در استان را مطرح کرد. وی بیان داشت که طراحی و راه‌اندازی شهر سنگ به عنوان محلی متمرکز برای صنایع سنگ و واحدهای تولیدی، ظرفیت بسیار خوبی برای توسعه صنعتی استان ایجاد می‌کند. وی همچنین بر ضرورت انعطاف‌پذیری در شرایط اقتصادی کنونی و حمایت از صنایع مختلف تأکید کرد تا با رعایت استانداردها و نگاه به شرایط واقعی، اقتصاد استان رونق بیشتری یابد.

استاندار هدف از برگزاری این جلسات را دستیابی به تصمیمات عملی و قابل اجرا برای توسعه اقتصادی و صنعتی استان دانست که باید با انسجام و هماهنگی میان دستگاه‌ها، صنایع و بخش خصوصی محقق شود.

هشدار اتاق بازرگانی درباره صادرات سنگ

محمدرضا توکلی‌زاده، رئیس اتاق بازرگانی خراسان رضوی، با تأکید بر اهمیت صادرات سنگ در استان، گفت که این موضوع تأثیر مستقیمی بر وضعیت اقتصادی استان دارد و نباید هیچ‌گونه تأخیری در روند صادرات ایجاد شود. وی حفظ بازارهای ارزشمند صادراتی را حیاتی دانست و بر لزوم انجام صحیح وظایف توسط تمامی صنایع وابسته و دستگاه‌های اجرایی، همزمان با رعایت مسائل محیط زیستی، تأکید کرد.

توکلی‌زاده توسعه صادرات سنگ را منوط به ایجاد واحدهای سنگبری در موقعیت‌های مناسب و صدور مجوزهای لازم دانست و هشدار داد که نباید فرصت‌ها به دلیل مسائل اداری یا اجرایی از دست برود.

ضرورت فرهنگ‌سازی در جمع‌آوری کاغذ باطله

رئیس اتاق بازرگانی در خصوص ضایعات کاغذ، یادآور شد که در بسیاری از کشورها فرهنگ‌سازی مؤثری در زمینه جمع‌آوری و استفاده مجدد انجام شده، اما در ایران این فرهنگ‌سازی کامل نیست. وی این مسئله را نقطه کلیدی برای حل مشکلات کاغذ باطله دانست و راه‌حل‌های موقت مانند جابه‌جایی ضایعات بین شهرها را ناکارآمد خواند.

وی موفقیت در جمع‌آوری ضایعات کاغذ را نیازمند سرمایه‌گذاری دولت، بخش خصوصی و همکاری مردم دانست و پیشنهاد کرد با حمایت استاندار و راه‌اندازی پویش‌های فرهنگی و اجرایی، زمینه برای جمع‌آوری مؤثر و بهره‌برداری صحیح از ضایعات کاغذ فراهم شود.

فیروز ابراهیمی، رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی، با اشاره به جایگاه ویژه انجمن کاغذ و کارتن به دلیل اثرگذاری مستقیم بر بخش بسته‌بندی سایر صنایع، خواستار حمایت ویژه مسئولان از این انجمن قدیمی شد.

وی بخش دیگری از مشکلات موجود در حوزه صنعت را ناشی از محدودیت اختیارات استانداران دانست و تأکید کرد که تفویض اختیارات واقعی به استان‌ها، امکان رفع سریع‌تر موانع را فراهم خواهد کرد. ابراهیمی همراهی بخش خصوصی و دولت در شرایط تحریم را ضرورتی اجتناب‌ناپذیر خواند و گفت:

«پیش‌نیاز این همگرایی آن است که استانداران از اختیارات کافی برخوردار باشند تا بتوانند با سرعت و قاطعیت تصمیمات لازم را اتخاذ کنند. بخش خصوصی انتظار ندارد همه مشکلات در یک جلسه حل شود، اما باور دارد با پذیرش ریسک و سرعت عمل از سوی دستگاه‌های اجرایی، می‌توان گام‌های مؤثری در جهت رفع موانع برداشت.»

سقوط صادرات سنگ و مشکل معادن گرانیت

غلامرضا نازپرور، رئیس خانه معدن خراسان رضوی، با تأکید بر اهمیت معادن سنگ، به‌ویژه گرانیت‌های جنوب مشهد، اعلام کرد که این معادن سهمی معادل ۶۰ درصد صادرات سنگ استان را تشکیل می‌دهند. وی متأسفانه از مشکل تمدید پروانه‌های بهره‌برداری این معادن به دلیل توسعه حریم شهر مشهد و مسائل زیست‌محیطی خبر داد.

نازپرور با اشاره به اینکه توسعه شهرها به سمت معادن پیش می‌رود، نه برعکس، هشدار داد که بازارهای صادراتی ایران در حال از دست رفتن هستند. وی آمار تکان‌دهنده‌ای ارائه کرد:

وی با یادآوری تجربه حضور در نمایشگاه بین‌المللی سنگ ورونا در ایتالیا، بهترین سنگ‌ها را متعلق به ایران و خراسان رضوی دانست و پیشنهاد کرد برای استفاده بهینه از ظرفیت‌های استان، یک نمایشگاه دائمی مواد معدنی در خراسان رضوی ایجاد شود. وی آمادگی فعالان حوزه سنگ برای مشارکت مالی و اجرایی در این طرح را اعلام کرد و افزود که هم‌اکنون ۸۹ معدن سنگ فعال در استان وجود دارد.

معضل کمبود مواد اولیه در قطب تولید کاغذ کشور

جواد باقری، رئیس انجمن کاغذ و کارتن خراسان رضوی، به تشریح وضعیت و چالش‌های این صنعت پرداخت. وی صنعت کاغذ و کارتن را علاوه بر مشکلات مشترک (مانند کمبود سرمایه در گردش، ناترازی انرژی و محدودیت برق)، با بحران جدی کمبود مواد اولیه روبه‌رو دانست.

باقری با اشاره به اینکه مشهد یکی از قطب‌های اصلی تولید کاغذ در ایران است و حدود ۲۰ درصد از کل تولید کشور در این استان انجام می‌گیرد، بیان کرد که افزایش تولید باعث ایجاد شکاف بزرگی میان نیاز کارخانه‌ها و تأمین مواد اولیه شده است. وی افزود که مدیریت صحیح جریان پسماند و هدایت کاغذهای باطله به سمت واحدهای تولیدی باید بر عهده سازمان‌های متولی باشد، اما در عمل، واسطه‌ها و دلالان بدون مجوز، انبارهای غیررسمی ایجاد کرده‌اند که تبعات اقتصادی و امنیتی دارد.

انتقال پرهزینه اوراق اداری به تهران

رئیس انجمن کاغذ و کارتن یادآور شد که یکی از منابع اصلی تأمین کاغذ باطله، اوراق اداری است، اما بخش قابل توجهی از این اوراق به بهانه قوانین مختلف به تهران منتقل می‌شود و سپس همان اوراق با قیمت‌های متفاوت دوباره به کارخانه‌های استان بازمی‌گردد. این روند پرهزینه و ناکارآمد است. وی پیشنهاد کرد با دستور استاندار، تمام اوراق اداری در داخل استان جمع‌آوری و در اختیار کارخانه‌های کاغذ قرار گیرد تا علاوه بر کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل، مشکل کمبود مواد اولیه نیز تا حد زیادی مرتفع شود.