تصویب دستورالعمل جدید حساب جاری و چک: حذف معرف و محدودیت تعداد دسته‌چک

ضرورت بازنگری و ادغام دستورالعمل‌ها

آخرین اصلاحیه دستورالعمل حساب جاری در سال ۱۳۹۷ به تصویب رسیده بود. با توجه به تحولات و اصلاحات گسترده قانون صدور چک در سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۴۰۰، و همچنین ملاحظات و ابهامات مطرح شده از سوی شبکه بانکی و مراجع ذیصلاح، بازنگری و به‌روزرسانی ضوابط موجود در دستور کار قرار گرفت. این فرآیند منجر به ادغام دستورالعمل حساب جاری با مفاد دستورالعمل اجرایی ماده (۶) اصلاحی قانون صدور چک (مصوب ۱۳۹۹) شد تا از همپوشانی احکام جلوگیری شود و یک سند جامع و یکپارچه ایجاد گردد.

اهم اصلاحات و تغییرات کلیدی

مهم‌ترین اصلاحات و تغییرات صورت گرفته در مفاد این دستورالعمل جدید که شبکه بانکی موظف به اجرای آن است، به شرح زیر می‌باشد:

• حذف الزام معرف: ممنوع شدن الزام متقاضی به ارائه معرف برای افتتاح حساب جاری و همچنین ممنوعیت تعریف حساب‌هایی تحت عنوان «حساب پشتیبان» یا عناوین مشابه، به ویژه با توجه به رویه‌های متشتت شبکه بانکی.
• محدودیت دسته‌چک: محدود نمودن تعداد دسته‌چک قابل اخذ توسط اشخاص حقیقی و حقوقی در شبکه بانکی، با تفکیک حساب‌های جاری انفرادی و مشترک.
• بازنویسی شرایط اعطا: بازنویسی اساسی شرایط اعطای دسته‌چک با استنباط از شیوه مقرر در دستورالعمل اجرایی ماده (۶) اصلاحی قانون صدور چک و حذف استثنائات اعطای دسته‌چک به اشخاص مختلف.
• رفع سوءاثر: به‌روزرسانی و اصلاح شیوه‌ها و راهکارهای رفع سوءاثر چک با توجه به تصریح اصلاحیه سال ۱۳۹۷ قانون صدور چک.
• تعاریف به‌روز: به‌روزرسانی تعاریف مندرج در فصل اول، شامل اضافه شدن تعاریف جدیدی مانند «سامانه صیاد»، «چک صیادی» و «سامانه چکاوک».

ضوابط مربوط به چک‌های صیادی و موارد خاص

در دستورالعمل جدید، نحوه مواجهه بانک‌ها با مسائل اجرایی چک‌های صیادی و موارد حقوقی خاص نیز تصریح شده است:

• عدم ثبت یا مغایرت اطلاعات: تصریح به نحوه عملکرد بانک در مواقع مغایرت بین اطلاعات نسخه کاغذی چک با اطلاعات ثبت شده در سامانه صیاد، و همچنین در مواقع عدم ثبت چک در سامانه صیاد توسط صادرکننده.
• فصل فوت و حجر: اضافه نمودن فصل مجزا تحت عنوان «فوت و حجر» به منظور تبیین نحوه مواجهه بانک با چک‌های افراد متوفی یا محجور که از موارد پرتکرار استعلامی شبکه بانکی بوده است.

لازم به ذکر است که حدود و سازوکارهای مربوط به تعیین سقف اعتبار متقاضیان دسته‌چک و نحوه تخصیص آن، تابع ضوابط ابلاغی مربوط، موضوع بخشنامه‌های شماره ۱۴۱۱۷۹‏/۰۴ مورخ ۱۶‏/۶‏/۱۴۰۴ و شماره ۱۱۱۲۰۳‏/۰۴ مورخ ۱۳‏/۵‏/۱۴۰۴ بانک مرکزی می‌باشد. بانک‌ها موظفند این مصوبه را به تمامی واحدهای ذیربط ابلاغ کرده و بر حسن اجرای آن نظارت دقیق داشته باشند.