تغییرات اساسی در ضوابط حساب جاری و چک: حذف معرف و محدودیت دسته‌چک

تصویب دستورالعمل جدید حساب جاری و چک توسط بانک مرکزی

هیأت عالی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در سی و نهمین جلسه مورخ ۱۸ شهریور ماه ۱۴۰۴، اصلاحیه جامع «دستورالعمل حساب جاری (ریالی) و ضوابط اجرایی ماده (۶) اصلاحی قانون صدور چک» را به تصویب رساند. این بازنگری گسترده که با هدف انطباق با آخرین تغییرات قوانین و رفع ابهامات شبکه بانکی صورت گرفته، شامل تغییرات مهمی در نحوه افتتاح حساب، اعطای دسته‌چک و رفع سوءاثر چک‌های برگشتی است.

مهم‌ترین محورهای اصلاحات و تغییرات کلیدی

مهم‌ترین اصلاحات و تغییرات صورت گرفته در مفاد این دستورالعمل، که شبکه بانکی کشور موظف به اجرای دقیق آن است، به شرح زیر می‌باشد:

• حذف الزام معرف: ممنوع شدن الزام متقاضی به ارائه معرف برای افتتاح حساب جاری و همچنین ممنوعیت تعریف حساب تحت عنوان «حساب پشتیبان» یا تأسیسات مشابه.
• محدودیت دسته‌چک: محدود نمودن تعداد دسته‌چک قابل اخذ توسط اشخاص حقیقی و حقوقی به تفکیک حساب‌های جاری انفرادی و مشترک.
• بازنویسی شرایط اعطا: بازنویسی اساسی شرایط اعطای دسته‌چک با استنباط از شیوه مقرر در دستورالعمل اجرایی ماده (۶) اصلاحی قانون صدور چک و حذف استثنائات.
• رفع سوءاثر: به‌روزرسانی و اصلاح شیوه‌ها و راهکارهای رفع سوءاثر چک با توجه به تصریح اصلاحیه سال ۱۳۹۷ قانون صدور چک.
• ادغام دستورالعمل‌ها: ادغام مفاد دستورالعمل اجرایی ماده (۶) اصلاحی قانون صدور چک (مصوب سال ۱۳۹۹ شورای پول و اعتبار) با دستورالعمل حساب جاری.

جزئیات بازنگری در ضوابط بانکی

بازنگری و به‌روزرسانی ضوابط حساب جاری پس از تغییرات و اصلاحات قانون صدور چک در سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۴۰۰ و همچنین با در نظر گرفتن ملاحظات و ابهامات مطروحه از سوی شبکه بانکی و سایر نهادهای ذیصلاح در دستور کار قرار گرفت. این اصلاحیه پس از اخذ نظرات کارشناسان و نمایندگان مراجع ذیربط، نهایی و تصویب شد.

ادغام و به‌روزرسانی تعاریف

در فصل نخست دستورالعمل، تعاریف مندرج به‌روزرسانی شده و برخی تعاریف با اهمیت جدید نظیر «سامانه صیاد»، «چک صیادی» و «سامانه چکاوک» اضافه و برخی تعاریف قبلی اصلاح گردیده‌اند.

شفاف‌سازی عملکرد در قبال چک‌های صیادی

دستورالعمل جدید به منظور رفع ابهامات عملیاتی، نحوه عملکرد بانک‌ها را در موارد زیر تصریح کرده است:

• مواقع مغایرت بین اطلاعات هویتی یا سایر مندرجات نسخه کاغذی چک با اطلاعات ثبت شده در سامانه صیاد.
• مواقع عدم ثبت چک در سامانه صیاد توسط صادرکننده.

فصل جدید فوت و حجر

به منظور تشریح و تبیین اهم موارد مبتلا‌به که از سوی شبکه بانکی کشور در خصوص نحوه مواجهه بانک با چک‌های افراد متوفی یا محجور مورد استعلام واقع گردیده است، یک فصل مجزا تحت عنوان «فوت و حجر» به دستورالعمل اضافه شده است.

سقف اعتبار و ابلاغ به شبکه بانکی

لازم به ذکر است که حدود و سازوکارهای مربوط به تعیین سقف اعتبار متقاضیان دسته‌چک و نحوه تخصیص دسته‌چک به مشتری و تعداد برگه‌های آن، تابع ضوابط ابلاغی مربوط، موضوع بخشنامه‌های شماره ۱۴۱۱۷۹‌/۰۴ مورخ ۱۶‌/۶‌/۱۴۰۴ و شماره ۱۱۱۲۰۳‌/۰۴ مورخ ۱۳‌/۵‌/۱۴۰۴ بانک مرکزی می‌باشد.

بانک‌ها موظفند مفاد این دستورالعمل را با لحاظ بخشنامه‌ شماره ۱۴۹۱۵۳‌‌/۹۶ مورخ ۱۶‌‌/۵‌‌/۱۳۹۶، به تمامی واحدهای ذیربط ابلاغ کرده و بر حسن اجرای آن نظارت دقیق به عمل آورند.