معاون محیط زیست: راه گورهای ایرانی بسته شده است؛ افزایش جمعیت از ۶۰ به ۱۲۰۰ فرد

سیاست‌های کلان حفاظت از تنوع زیستی

حمید ظهرابی، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست، اظهار داشت که قرار است هر کدام از گونه‌های آسیب‌پذیر با یک برنامه ویژه حفاظت شوند. بر اساس اولویت‌بندی، به ترتیب برای هر یک از گونه‌ها کمیته ملی تشکیل خواهد شد و پروژه‌هایی مانند پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی با ساختاری ملی طراحی می‌شود.

این ساختار متشکل از کارشناسان، مدیران استانی، متخصصان دانشگاهی و سازمان‌های مردم نهاد خواهد بود که وظیفه‌اش سیاستگذاری، پیگیری اقدامات، نظارت و حفاظت از این گونه‌هاست.

وی افزود که این ساختار برای برخی گونه‌های در معرض انقراض تشکیل شده و ایجاد آن برای برخی دیگر نیز در دست پیگیری است.

چالش‌های گور ایرانی: تمرکز جمعیت و انسداد مسیرها

ظهرابی در ادامه توضیحات خود به وضعیت حفاظت از گور ایرانی پرداخت و به چالش‌های موجود اشاره کرد. او بیان کرد که امن کردن کریدورهای جابجایی گور ایرانی در حال برنامه‌ریزی است، به‌ویژه در منطقه بهرام گور و استان فارس.

مسدود شدن کریدورهای مهاجرتی

معاون سازمان محیط زیست تصریح کرد: کریدورهای جابجایی در این دو ناحیه مسدود است و این گونه به دلیل انجام فعالیت‌های انسانی، امکان جابجایی ندارد. در حال حاضر جمعیت بالای ۱۰۰۰ فرد گور ایرانی در یک محدوده‌ای به وسعت ۳۰ تا ۴۰ هزار هکتار متمرکز شده است.

این تمرکز بالا، احتمال انتشار بیماری و آسیب دیدن گورهای ایرانی را افزایش داده است. همچنین، مراتع این ناحیه به دلیل تجمع این گونه به‌شدت فقیر شده و تعارض میان گور ایرانی و کشاورزی اطراف افزایش یافته است.

برنامه‌ریزی برای بازگشایی مسیرها

ظهرابی با تاکید بر لزوم مدیریت این شرایط، از برگزاری جلسه‌ای در هفته‌های گذشته خبر داد که هدف آن برنامه‌ریزی برای بازگشایی و ایمن‌سازی مسیرهای مهاجرتی گور ایرانی به سوی زیستگاه‌های تاریخی‌اش بوده است.

وی هدف از این اقدام را فراهم کردن امکان پخش طبیعی جمعیت و کاهش فشار وارد شده به مرتع دانست، چرا که تمرکز جمعیت در یک نقطه، کل جمعیت گور ایرانی را در معرض خطر قرار می‌دهد.

موفقیت‌های پروژه احیای گور ایرانی

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان محیط زیست، پروژه حفاظت و احیای گور ایرانی به‌ویژه در جنوب کشور را یکی از پروژه‌های بسیار موفق سازمان حفاظت محیط زیست برشمرد.

• افزایش جمعیت در فارس: پروژه حفاظت از گور ایرانی در استان فارس با ۶۰ فرد آغاز شد و اکنون این منطقه زیستگاه بیش از ۱۲۰۰ فرد است که یک اتفاق بزرگ محسوب می‌شود.
• احیای زیستگاه تاریخی: با اجرای این پروژه، تعدادی از گورهای ایرانی به پارک ملی کویر - که زیستگاه‌ تاریخی این گونه بود - منتقل شدند.
• ایستگاه امن کویر: پارک ملی کویر امروز زیستگاه بیش از ۵۰ فرد گور و یکی از ایستگاه‌های امن این گونه است.

تقویت ژنتیکی گله‌ها

ظهرابی در پایان به برنامه تقویت ژنتیکی گله‌های منفرد در یزد و سمنان اشاره کرد. این گله‌ها در طرح‌های تکثیر در اسارت تشکیل شده‌اند و مطالعاتی برای تقویت ژنتیکی آن‌ها در حال انجام است.

این مطالعات با هدف دستیابی به برنامه‌ مدیریت فراجمعیت، تقویت ژنتیکی و افزایش تنوع ژنتیکی این گونه انجام می‌شود. در نتیجه این اقدامات، گور ایرانی در نقاطی از پارک ملی کویر و استان یزد به طبیعت معرفی شدند.