۹ رویداد نجومی خیره‌کننده در آسمان اکتبر؛ از ابرماه تا بارش شهابی جباری

رویدادهای هفته اول اکتبر

۱. کهکشان آندرومدا و سیاره کوتوله سرس (۲ اکتبر)

• کهکشان آندرومدا (M31): این کهکشان همسایه، حدود نیمه‌شب به وقت محلی به بالاترین جایگاه خود در آسمان می‌رسد. در آسمان‌های بسیار تاریک با چشم غیرمسلح قابل مشاهده است، اما استفاده از دوربین دوچشمی یا تلسکوپ توصیه می‌شود.
• سیاره کوتوله سرس: بزرگترین جرم در کمربند سیارکی، در همین شب به موقعیت مقابله و اوج روشنایی خود می‌رسد. این همزمانی، شب دوم اکتبر را برای رصد این دو همسایه کیهانی ایده‌آل می‌سازد.

۲. ملاقات ماه و زحل (۵ اکتبر)

در شب پنجم اکتبر، ماه تقریباً کامل و سیاره زحل با فاصله‌ای در حدود ۳.۳۳ درجه از یکدیگر در آسمان شب دیده خواهند شد. هر دو جرم حدود نیمه‌شب به بالاترین نقطه خود می‌رسند.

حرکت زحل در این دوره از شرق به غرب خواهد بود که جهت مخالف حرکت معمول آن است. این حرکت که به دلیل مدار زمین رخ می‌دهد، در ۲۷ نوامبر به پایان می‌رسد.

۳. ابرماه کامل (۶ اکتبر)

ماه کامل اکتبر در روز ششم این ماه طلوع می‌کند و به دلیل همزمانی با حضیض (نزدیک‌ترین نقطه به زمین)، به یک ابرماه تبدیل می‌شود. این پدیده باعث می‌شود ماه تا ۱۴ درصد بزرگتر و ۳۰ درصد روشن‌تر از زمانی باشد که در دورترین نقطه خود قرار دارد.

این ابرماه که به «ماه برداشت محصول» نیز معروف است، نزدیکترین ماه کامل به اعتدال پاییزی محسوب می‌شود.

بارش‌های شهابی و خوشه‌های ستاره‌ای

۴. بارش شهابی اژدهایی (۶ تا ۱۰ اکتبر)

زمین در این بازه زمانی از میان بقایای دنباله‌دار «Comet 21P/Giacobini-Zinner» عبور می‌کند. اوج فعالیت این بارش شهابی سالانه در شب هشتم اکتبر پیش‌بینی می‌شود.

نکته رصدی: از آنجا که این بارش بلافاصله پس از ماه کامل رخ می‌دهد، نور ماه ممکن است شهاب‌سنگ‌های کم‌نورتر را محو کند. با این حال، رصد آسمان برای دیدن شهاب‌های درخشان توصیه می‌شود.

۵. ملاقات ماه و خوشه پروین (۱۰ اکتبر)

در روز دهم اکتبر، ماه در حال افول و خوشه ستاره‌ای پروین (M45 یا هفت خواهران) با فاصله‌ای کمتر از یک درجه از هم قرار می‌گیرند. با وجود درخشش ماه با حدود ۸۵ درصد روشنایی، ستاره‌های درخشان خوشه همچنان قابل مشاهده خواهند بود.

خوشه پروین یک خوشه ستاره‌ای باز است که اگرچه تنها ۶ ستاره آن معمولاً با چشم غیرمسلح دیده می‌شوند، اما در واقع شامل بیش از ۱۰۰۰ ستاره است.

۶. کهکشان مثلث (۱۵ اکتبر)

«کهکشان مثلث» (M33)، سومین کهکشان بزرگ در گروه محلی ما پس از آندرومدا و راه شیری، در شب ۱۵ اکتبر در آسمان طلوع خواهد کرد. در آسمان‌های بسیار تاریک، این کهکشان با چشم غیرمسلح قابل مشاهده است، اما شکل مارپیچی آن با تلسکوپ یا دوربین دوچشمی بهتر دیده می‌شود.

رویدادهای اواخر ماه

۷. نزدیکی ماه و زهره (۱۹ اکتبر)

ماه و سیاره زهره در ۱۹ اکتبر، پیش از طلوع خورشید و نزدیک به افق شرقی، با فاصله‌ای کمتر از چهار درجه از یکدیگر ظاهر خواهند شد.

زهره به دلیل ابرهای متراکم خود که نور خورشید را به شدت منعکس می‌کنند، پس از خورشید و ماه، سومین جرم درخشان آسمان است. این سیاره بسته به موقعیت مداری، به عنوان «ستاره صبح» یا «ستاره شامگاهی» شناخته می‌شود.

۸. بارش شهابی جباری (۲۱ اکتبر)

اوج بارش شهابی جباری (Orionid) در ۲۱ اکتبر با ماه نو هم‌زمان می‌شود. این همزمانی، شرایط ایده‌آلی را برای رصد فراهم می‌کند، زیرا نبود نور ماه، مشاهده شهاب‌های درخشان و پرسرعت ناشی از بقایای دنباله‌دار «1P/Halley» را آسان‌تر می‌سازد.

برای مشاهده اجرام کم‌نورتر مانند کهکشان‌ها و سحابی‌ها در آسمان بدون ماه، استفاده از تلسکوپ یا دوربین دوچشمی توصیه می‌شود.

۹. عطارد (۲۹ اکتبر)

سیاره عطارد که معمولاً به دلیل نزدیکی به خورشید در تابش خیره‌کننده آن پنهان است، در ۲۹ اکتبر به بیشترین کشیدگی شرقی خود (بیشترین فاصله از خورشید) می‌رسد.

روزهای نزدیک به ۲۹ اکتبر، بهترین زمان برای مشاهده عطارد در طول سال جاری است. رصدگران باید در اوایل عصر و بلافاصله پس از غروب آفتاب، این سیاره را در سمت غرب آسمان جستجو کنند.