شکست درخشان زیمنس: داستان گوشی‌های عجیب Xelibri که بازار مد را تسخیر نکردند

تولد Xelibri: رویکردی متفاوت از زیمنس

در اوایل دهه ۲۰۰۰، تلفن‌های همراه به سرعت در حال تبدیل شدن از ابزارهایی زمخت و صرفاً کاربردی به گجت‌های چندمنظوره و نمادهای مد بودند. زیمنس که در آن زمان یکی از برندهای بزرگ تلفن در اروپا محسوب می‌شد، به دنبال ورود قدرتمند به بازار نوپای تلفن‌های مد روز بود. ایده اصلی این پروژه توسط رودی لامپرشت، یکی از اعضای هیئت مدیره وقت زیمنس، مطرح شد. هدف او این بود که زیمنس با ارائه محصولی بی‌سابقه، توجه ترندسترهای جهانی را جلب کرده و جای پایی در بازارهای خارج از اروپا به دست آورد. جورج اپلینگ مسئولیت رهبری این بخش تازه تاسیس، یعنی Xelibri را بر عهده گرفت.

مجموعه‌های فضایی و مد روز: از Xelibri 1 تا Xelibri 8

خط تولید Xelibri در قالب دو مجموعه و هشت مدل عرضه شد که هر کدام دارای طراحی‌های رادیکال و نامتعارف بودند.

مجموعه اول: «فضا روی زمین» (Space on Earth)

اولین مجموعه از گوشی‌های زیمنس Xelibri با نام «فضا روی زمین» در اوایل سال ۲۰۰۳ عرضه شد. این مجموعه شامل چهار گوشی بود که هدفشان ارائه محصولاتی فرازمینی و آینده‌نگرانه بود. حتی ساده‌ترین مدل، Xelibri 1، شبیه به محصولی از فیلم‌های علمی تخیلی به نظر می‌رسید و مدل‌های Xelibri 2 و Xelibri 4 به شدت یادآور «ارتباط‌گرهای» سری Star Trek بودند. زیمنس برای این گوشی‌های عجیب یک کمپین تبلیغاتی بسیار غیرعادی و نامتعارف راه‌اندازی کرد.

مجموعه دوم: «جشن مد» (Fashion Extravaganza)

دومین مجموعه با عناوین «جشن مد» و «زیبایی برای فروش» در اکتبر ۲۰۰۳، حدود شش ماه پس از عرضه سری اول، معرفی شد. این بار طراحی گوشی‌ها توسط استودیوی خارجی آیدئو انجام شد و الهام‌گرفته از دنیای مد و فشن بود. از جمله مدل‌های شاخص این سری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• Xelibri 6: ترکیبی از تلفن و جعبه پودر آرایشی بود که دارای دو آینه و طراحی تاشو گرد بود.
• Xelibri 8: یک بیانیه مد واقعی بود که طراحی شده بود تا به عنوان گردنبند حمل شود و فاقد صفحه کلید سنتی بود.

مجموعه «جشن مد» پایان خط تولید Xelibri بود. زیمنس در نیمه اول سال ۲۰۰۴ این خط تولید را متوقف کرد و تنها یک سال بعد، بخش تلفن خود را به شرکت BenQ فروخت.

شکستی درخشان: دلایل عدم موفقیت Xelibri

عمر سری Xelibri پس از تنها دو مجموعه و هشت مدل به پایان رسید که دلیل اصلی آن آمار فروش فاجعه‌بار بود. کل این سری تنها ۷۸۰ هزار دستگاه فروش داشت که به معنای کمتر از ۱۰۰ هزار دستگاه برای هر مدل است. شکست این پروژه دلایل متعددی داشت:

• قیمت بالا: ارزان‌ترین مدل ۱۹۹ یورو (معادل حدود ۳۲۱ یورو امروزی) و گران‌ترین مدل ۳۹۹ یورو (معادل تقریباً ۷۰۰ دلار امروزی) قیمت داشتند.
• اولویت طراحی بر کارایی: جورج اپلینگ، طراح اصلی، طراحی فانتزی را بر عملکرد و سهولت استفاده اولویت داده بود. او معتقد بود که مردم چندین تلفن فشن‌محور خواهند داشت، اما این گوشی‌ها بیش از حد به سمت «تلفن مد» بودن سوق پیدا کردند.
• کیفیت ساخت پایین: گوشی‌ها از پلاستیک با کیفیت پایین ساخته شده بودند و حس کالاهای ارزان‌قیمت را منتقل می‌کردند.
• کمبود امکانات: نسل اول با نمایشگرهای تک‌رنگ عرضه شد، در حالی که بازار به سمت گوشی‌های رنگی می‌رفت. نسل دوم اگرچه نمایشگر رنگی داشت، اما فاقد دوربین داخلی بود که در آن زمان بسیار محبوب شده بود.
• رابط کاربری ضعیف: رابط کاربری (UI) کند و پر از تاخیر بود و استفاده از مدل‌های بدون صفحه کلید، مانند Xelibri 8، بسیار دشوار بود.

شرکت‌هایی مانند نوکیا و بعدها موتورولا با مدل‌هایی چون موتورولا ریزر وی ۳ (Motorola Razr V3) نشان دادند که طراحی چشم‌نواز لزوماً نباید مانع از کارایی شود. این گوشی‌ها ضمن ظاهری جذاب، صفحه کلید معمولی و مجموعه‌ای از ویژگی‌های مورد انتظار کاربران را ارائه می‌دادند.

در نهایت، سری Xelibri تمام تخم‌مرغ‌های خود را در سبد طراحی گذاشت که برای موفقیت در بازار رقابتی آن زمان کافی نبود. با این حال، با وجود شکست تجاری بزرگ، گوشی‌های عجیب Xelibri یکی از منحصر به فردترین خطوط تولید تلفن همراه تاریخ باقی مانده‌اند و هنوز هم سر علاقه‌مندان به تلفن‌های قدیمی را به خود جلب می‌کنند.