ته سیگار؛ پسماند شیمیایی خطرناک‌تر از زباله بیمارستانی و عامل ۷٪ آتش‌سوزی جنگل‌ها

خطرات زیست‌محیطی و سمی بودن ته سیگار

کبوتر بهاور توضیح داد که فیلتر سیگار نه تجزیه می‌شود و نه تصفیه، و حاوی مواد سمی خطرناکی است. او با ارائه جزئیات تکان‌دهنده، به ابعاد مختلف این آلودگی اشاره کرد:

• سمیت بالا: اگر یک ته سیگار به مدت چهار روز در یک لیتر آب قرار گیرد، سم آن برای کشتن هر نوع ماهی آب‌های شیرین و شور کافی است.
• ترکیبات خطرناک: فیلتر سیگار علاوه بر نیکوتین، حاوی آرسنیک و فلزات سمی است که می‌تواند عامل مرگ پرندگان، آبزیان، درختان و حشرات شود.
• کاهش رشد گیاهان: تحقیقات دانشگاه آنگلیا راسکین بریتانیا نشان می‌دهد فیلترهای سیگار باعث کاهش رشد ۲۸ درصدی ساقه و ۲۷ درصدی جوانه گیاهان می‌شوند.
• خطر سرطان‌زایی: یک سرطان‌شناس آلمانی اعلام کرده است که ته سیگارها حدود ۵۰ درصد مواد سمی دود سیگار را جذب می‌کنند و در شرایط مرطوب یا آب، می‌توانند باعث مرگ و میر ناشی از سرطان شوند.

این فعال محیط زیست افزود: ته سیگارها یک پسماند شیمیایی هستند و حتی خطرناک‌تر از پسماندهای بیمارستانی محسوب می‌شوند و نباید با دیگر زباله‌ها انباشته شوند، زیرا باعث سمی شدن آن‌ها خواهد شد.

فاجعه ملی: آمار و تبدیل به میکروپلاستیک

آمارها نشان می‌دهند که رهاسازی ته سیگار در طبیعت ایران ابعاد فاجعه‌باری دارد و تهدیدی جدی برای حیات وحش و محیط زیست است:

• آتش‌سوزی جنگل‌ها: هفت درصد آتش‌سوزی‌های جنگل‌ها به دلیل ته سیگار رخ می‌دهد.
• حجم پسماند در ایران: ۲۰ میلیون سیگاری در ایران سالانه حدود ۳۷۱ هزار کیلوگرم فیلتر سیگار در طبیعت رها می‌کنند.
• ورود به چرخه حیات: موادی که در ته سیگارها وجود دارند، پس از چند سال به میکروپلاست تبدیل شده و وارد چرخه حیات می‌شوند. محققان این ذرات را در بدن ۷۰ درصد پرندگان دریایی، لاک‌پشت‌های دریایی، ماهی‌ها و دیگر موجودات یافته‌اند.

پویش «نه به ته سیگار» و راهکارهای مدیریت پسماند

پویش مردمی و ملی «نه به ته سیگار» در ۲۶ تیر ۱۳۹۸، به دنبال آتش‌سوزی جنگل‌های ارسباران ناشی از رهاسازی ته سیگار در اماکن عمومی، متولد شد. بهاور درباره اهداف و راهکارهای این پویش توضیح داد:

نقش مردم و فرهنگ‌سازی

مردم نقش مهمی در پیشبرد اهداف اینگونه پویش‌ها دارند و هر فردی که در پاکسازی‌ها شرکت کند، سفیری برای فرهنگ‌سازی و آگاهی‌بخشی خواهد بود. مهم‌ترین چالش پویش، بی‌اطلاعی جامعه از خطرات ته سیگار است و قدم اول آگاه‌سازی است. وقتی مردم به این دانش برسند، خودشان در جمع‌آوری و پاکسازی محیط مشارکت می‌کنند و حتی برخی ممکن است به ترک سیگار ترغیب شوند.

راهکارهای مدیریتی و صنعتی

بهاور تاکید کرد که مدیریت این پسماند نیازمند اقدامات ساختاری و علمی است:

• لندفیل اختصاصی: لندفیل اختصاصی ته سیگارها باید طبق استانداردهای بین‌المللی و علمی طراحی شود تا هم طبیعت در امان بماند و هم این زباله‌ها در صنایع قابل استفاده باشند.
• تبدیل به ثروت ملی: جمع‌آوری ته سیگارها می‌تواند به یک ثروت ملی تبدیل شود، چرا که در صنایع مختلف قابل استفاده هستند. برای مثال:
• در استرالیا: در آسفالت و آجرسازی (توسط یک گروه علمی ایرانی).
• در چین: در فولادسازی.
• در آمریکا: به مفتول پلاستیکی و گلدان.
• قوانین بازدارنده: در فرانسه و انگلیس، انداختن ته سیگار مشمول جریمه است و اقدامات تشویقی نیز برای رعایت این قانون در نظر گرفته شده است.

مسئولیت شرکت‌های دخانیات و اهداف پویش

شرکت دخانیات طبق ماده ۸ قانون پسماند، مسئولیت زباله‌های خود را پذیرفته است، اما بهاور بر ارزش‌گذاری به مسئولیت اجتماعی و محیط زیست تاکید کرد. او اهداف پویش را به شرح زیر برشمرد:

آموزش و فرهنگ‌سازی از طریق رسانه‌ها، رواج سواد زیست‌محیطی از مهدکودک تا دانشگاه و جمع‌آوری اصولی و صحیح ته سیگار با لندفیل اختصاصی طبق استانداردهای بین‌المللی.

او در پایان ابراز امیدواری کرد که با تلاش‌های انجام شده و مساعدت مسئولین، روز «نه به ته سیگار» در تقویم ملی ثبت شود.