شناسایی ۵۹۵۳ نوزاد با اختلال شنوایی در خراسان رضوی؛ آغاز درمان قبل از ۶ ماهگی

اهمیت تشخیص زودهنگام و مراحل درمان

رویکرد اصلی در این برنامه، آغاز مداخلات درمانی از بدو تولد کودک است. در صورت وجود موارد مشکوک در غربالگری اولیه، نوزاد به مراحل تشخیصی ارجاع داده می‌شود. در این مرحله، با انجام آزمون‌های تکمیلی، میزان دقیق کم‌شنوایی تأیید می‌گردد.

پس از تأیید میزان کم‌شنوایی، فاز درمانی آغاز می‌شود که می‌تواند شامل دو بخش اصلی باشد:

• درمان طبی: اقدامات پزشکی لازم.
• توان‌بخشی: شامل اقدامات حیاتی مانند تجویز سمعک و انجام کاشت حلزون.

هدف نهایی این مداخلات، آغاز اقدامات درمانی مناسب قبل از ۶ ماهگی است تا فرآیند زبان‌آموزی و رشد گفتاری کودک به شکل بهینه‌ای پیش رود و از پیامدهای منفی ناشنوایی جلوگیری شود.

اجرای برنامه و پوشش استانی

سازمان بهزیستی متولی اجرای این برنامه در سطح کشور است و این طرح طی ۲۰ سال گذشته در استان خراسان رضوی نیز با موفقیت و کارآمدی در حال اجرا بوده است. پایگاه‌های اجرایی غربالگری شنوایی نوزادان عمدتاً با همکاری دانشگاه‌های علوم پزشکی استان و در اکثر زایشگاه‌ها فعال هستند.

حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد از زایشگاه‌های استان خراسان رضوی، مجری فعال برنامه غربالگری شنوایی نوزادان هستند.

پس از شروع درمان، کار اصلی بر پایه آموزش و پیگیری مستمر خانواده‌ها متمرکز است. مراکز روزانه آموزشی کودکان کم‌شنوا در این مدت به فعالیت خود ادامه می‌دهند تا کودکان دارای انواع اختلالات شنوایی بتوانند در زمان ورود به مدرسه، در کنار کودکان عادی به تحصیل بپردازند.

آمار دستاوردها در ۲۰ سال

تلاش‌های ۲۰ ساله بهزیستی خراسان رضوی در اجرای این برنامه، دستاوردهای چشمگیری به همراه داشته است. این دستاوردها نشان‌دهنده اثرگذاری غربالگری در بازه زمانی طلایی برای کاهش پیامدهای منفی ناشنوایی است.

آمار شناسایی نوزادان دارای اختلالات شنوایی در استان:

تشخیص و مداخله به‌موقع در این نوزادان، از پیامدهای مخرب ناشنوایی از جمله مشکلات گفتاری، روانی–اجتماعی، ارتباطی، فرهنگی و تحصیلی جلوگیری کرده است.

توصیه‌های پیشگیرانه و برنامه‌های آتی

مراقبت‌های قبل از تولد

برای پیشگیری از کم‌شنوایی، مادران باردار باید تحت نظر متخصصین، مراقبت‌های بهداشتی لازم را رعایت کنند. حفظ سلامتی مادر در دوران بارداری و جلوگیری از بروز بیماری‌های عفونی، به‌ویژه بیماری‌هایی مانند سرخچه که می‌توانند مستقیماً بر شنوایی نوزاد تأثیر بگذارند، حیاتی است. همچنین، تغذیه سالم و متعادل به تقویت سیستم ایمنی مادر کمک می‌کند.

غربالگری پیش‌دبستانی

در حال حاضر، غربالگری‌های سطح پیش‌دبستانی نیز در بازه سنی ۳ تا ۶ سال اجرا می‌شود تا کودکان پیش‌دبستانی نیز به‌طور منظم شناسایی و درمان به‌موقع دریافت کنند. امید است با همکاری آموزش و پرورش، این برنامه در کودکستان‌ها دوباره راه‌اندازی شود.

هدف از این اقدام، شناسایی زودهنگام اختلالات شنوایی در این سن طلایی (آمادگی کودک برای پذیرش آموزش) است تا کودکان از آسیب‌ها و پیامدهای کم‌شنوایی، حتی کم‌شنوایی یک‌طرفه، در زمان شروع تحصیل در امان بمانند.