تکذیب شایعه کشت خشخاش و بررسی طرح «شقایق الیفرا» برای تامین نیاز دارویی

ابعاد جهانی و ملی معضل اعتیاد

دکتر محمد زارعی، قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، در یک برنامه تلویزیونی به تشریح وضعیت اعتیاد پرداخت و اظهار داشت که معضل مواد مخدر یکی از بزرگترین آسیب‌های اجتماعی است که نه تنها ایران، بلکه تمام دنیا با آن درگیر است. وی با ارائه آماری تکان‌دهنده بیان کرد: «قریب به ۳۰۰ میلیون نفر در جهان یکی از مواد مخدر را مصرف می‌کنند، هرچند این به معنای معتاد بودن همه آنها نیست.»

زارعی تلفات ناشی از سوءمصرف مواد مخدر را با هیچ یک از بلایای طبیعی و جنگ‌ها قابل مقایسه ندانست و افزود: «سالانه ۵۰۰ هزار نفر از این ۳۰۰ میلیون نفر در جهان، بر اثر سوءمصرف مواد مخدر جان خود را از دست می‌دهند.»

وی با اشاره به موقعیت جغرافیایی ایران که در برخی سال‌ها تا ۹۵ درصد مواد مخدر دنیا را تامین می‌کرده است، بر نقش ویژه دست‌اندرکاران ایرانی در این مبارزه تاکید کرد. قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر به هزینه‌های سنگین این مبارزه در طول ۴۵ سال گذشته اشاره کرد و گفت:

ایران هزینه‌های سنگینی در راه مبارزه با مواد مخدر متحمل شده است؛ نزدیک به ۴ هزار شهید و بیش از ۱۲ هزار جانباز در این راه تقدیم کرده‌ است و این درحالیست که خاستگاه اصلی این مواد مخدر غالبا اروپاست.

ساختار و اولویت‌های ستاد مبارزه با مواد مخدر

دکتر زارعی در ادامه به ساختار ستاد مبارزه با مواد مخدر پرداخت و توضیح داد که این ستاد تحت ریاست رئیس‌جمهور فعالیت می‌کند و ۱۱ عضو از جمله وزرای کشور، اطلاعات، آموزش و پرورش، فرهنگ و ارشاد و بهداشت در آن حضور دارند. وظیفه اصلی ستاد، سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و نظارت است.

وی اولویت‌های اصلی ستاد را به شرح زیر اعلام کرد:

• گام اول: پیشگیری
• مراحل پیشگیری:
  • پیشگیری وضعیتی
  • پیشگیری فرهنگی و اجتماعی
  • پیشگیری قضائی

تکذیب شایعات کشت خشخاش و سیاست قاطع نظام

قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در خصوص مباحث مطرح شده مبنی بر کشت خشخاش و شایعات مرتبط با آن، به صراحت اعلام کرد که این صحبت‌ها سیاست جمهوری اسلامی ایران و نظریه ستاد مبارزه با مواد مخدر نیست و منجر به انحراف برداشت عمومی شده است. وی تاکید کرد: «کماکان سیاست جمهوری اسلامی ایران مبارزه قاطع با کشت خشخاش و مواد مخدر است.»

زارعی با بیان اینکه کشت مواد مخدر برای تأمین نیازهای دارویی در دنیا یک صنعت محسوب می‌شود، یادآور شد که ایران در سال ۱۳۵۸ این موضوع (کشت برای تأمین دارو) را کنار گذاشت. وی افزود: «امروز نیز تمام مؤلفه‌ها اعم از سیاست‌های کلی نظام، قوانین جاری، برنامه پنج‌ساله و قانون مبارزه با مواد مخدر، در راستای مبارزه با مواد مخدر و مخالف با کشت خشخاش است. لذا این موضوع نه شدنی است، نه ما دنبال آن هستیم و نه به مصلحت است.»

وی همچنین متذکر شد که سیاست نظام تغییر نکرده و اخیراً دستورالعمل‌های بسیار محکمی درباره برخورد و جمع‌آوری صادر شده است. لایحه اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر نیز در مجلس در دست بررسی است که یکی از مفاد آن مربوط به تشدید برخورد با کشت و برداشت غیرقانونی و حتی مصادره زمین این افراد است.

چالش تامین نیازهای دارویی پس از کاهش کشفیات

دکتر زارعی به موضوع «استحصالات از مواد مخدر به منظور تولید دارو» اشاره کرد و گفت که در ۴۵ سال گذشته، بخش عمده‌ای از تأمین نیازهای دارویی از طریق کشفیات و بخش اندکی از طریق واردات بوده است.

وی خاطرنشان کرد که پس از ممنوعیت و محدودیت کشت در افغانستان توسط طالبان، کشفیات مواد مخدر در ایران نیز کاهش چشمگیری داشته است. وی آمار کشفیات را اینگونه مقایسه کرد:

قائم مقام دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر تصریح کرد که نیاز وزارت بهداشت به مخدرها برای تولید دارو بالای هزار تن در سال برآورد شده است. وی اطمینان داد که با برنامه‌ریزی ستاد، اکنون جای نگرانی وجود ندارد و ذخایر استراتژیک محفوظ مانده و مواد به صورت مدیریت شده در اختیار وزارت بهداشت قرار می‌گیرد.

بررسی کشت «شقایق الیفرا» برای مصارف دارویی

دکتر زارعی در پایان به لزوم برنامه‌ریزی برای تأمین نیازهای دارویی در صورت ادامه روند کاهش کشفیات اشاره کرد و گفت که ستاد جلسات متعددی با متخصصان برگزار کرده است. وی دو راهکار اصلی را مطرح کرد:

1. بررسی واردات مواد مخدر پایه برای تولید دارو.
2. بررسی تغییر رویکرد برای کشت در داخل.

وی صراحتاً اعلام کرد که در خصوص تغییر رویکرد کشت در داخل هنوز تصمیمی اخذ نشده و نیاز به برگزاری جلسه با ۱۱ عضو ستاد و ریاست‌جمهور است. وی تاکید کرد که اگر موضوع کشت به تصویب برسد، اصلاً بحث کشت خشخاش تریاک‌دار متداول مطرح نیست، بلکه بحث درباره نوع خاصی از شقایق به نام «شقایق الیفرا» است که صرفاً برای مصارف دارویی در ایران رشد می‌کند و برداشت آن نیز با روش‌های سنتی (تیغ‌زنی) قابل استحصال نیست.