صف‌آرایی روحانی و جلیلی پس از فعالسازی مکانیسم ماشه؛ مناظره بر سر ۱۰ سال برجام

تقابل دو جریان سیاسی بر سر برجام

ایده مناظره میان روحانی و جلیلی سابقه‌ای طولانی دارد، اما پس از «مرگ رسمی برجام» و تحریم دوباره ایران، موج تقاضا برای این برنامه به شدت افزایش یافت. سعید جلیلی و تیم رسانه‌ای او، چه در توئیتر و چه در برنامه‌های مختلف، حملات مستقیمی را متوجه حسن روحانی، محمدجواد ظریف و وزارت امور خارجه کردند.

در پی این حملات، رسانه منتسب به حسن روحانی، فیلمی از دعوت رئیس‌جمهور اسبق به مناظره با سعید جلیلی را منتشر کرد. اگرچه این فیلم در مهر ماه ۱۴۰۴ منتشر شد، اما محتوای آن مربوط به تیر ماه ۱۴۰۳ و اوج حملات جریان جلیلی در دوران انتخابات ریاست‌جمهوری بود. این اقدام، عملاً آتش زیر خاکستر مناظره را دوباره شعله‌ور ساخت.

ده سال پرفرازونشیب: محور اصلی مجادله

کانون اصلی این مجادله سیاسی، بررسی عملکرد و نتایج ده سال فاصله میان امضای برجام (۱۳۹۴) تا بازگشت قطعنامه‌های تحریمی شورای امنیت سازمان ملل است. این دوره، یکی از پرفرازونشیب‌ترین مقاطع در تاریخ سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود.

دیدگاه جریان روحانی: ضرورت برجام و دستاوردهای هسته‌ای

روحانی و تیم رسانه‌ای او بر چند نکته کلیدی تأکید دارند:

• برجام در مقطع زمانی خود، توانست از بحرانی شدن پرونده هسته‌ای ایران جلوگیری کند و یک اتفاق لازم بود.
• تصمیم برای امضای برجام، یک تصمیم انفرادی نبود، بلکه تصمیم مجموعه نظام و کشور بود.
• در بدترین حالت، ایران صرفاً به دوران پیش از برجام بازگشته است.
• پیشرفت‌های هسته‌ای کنونی ایران، به هیچ وجه با دوران قبل از سال ۱۳۹۴ قابل مقایسه نیست.

دیدگاه جریان جلیلی: فرصت‌های از دست رفته و اشتباهات سیاستگذاری

در مقابل، سعید جلیلی و حامیانش بر دستاوردهای از دست رفته و هزینه‌های برجام تمرکز دارند. استدلال‌های اصلی این جریان عبارتند از:

با اجرای برجام، میزان مشخصی از مواد هسته‌ای از دست ایران خارج شد، روند پیشرفت هسته‌ای کُند گردید و در قلب رآکتور اراک بتن ریخته شد. همچنین، تحریم‌ها به طور کامل رفع نشدند و در نهایت، قطعنامه‌های شورای امنیت نیز بازگشتند.

آن‌ها معتقدند که سیاستگذاری‌های اشتباه در طول این ده سال، فرصت‌های زیادی را از کشور سلب کرده و ایران را به نقطه فعلی رسانده است.

پاسخ تند جلیلی و نظر سوم جامعه

تقابل این دو نگاه، حالا در قالب دعوت‌های متقابل به مناظره نمود یافته است. اخیراً سعید جلیلی در یک سخنرانی در دانشگاه شیراز، به دعوت روحانی پاسخ داد و با لحنی تند، جملاتی نظیر «یک کودک دبستانی هم او را محکوم می‌کند» را به کار برد. این اظهارات، سطح مجادله را بالاتر برده و هواداران دو طرف را نیز به دعوت‌های متقابل واداشته است.

با این حال، یک نظر سوم نیز در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی مطرح است که بر فایده و نتیجه عملی این مناظره برای کشور و مردم تمرکز دارد. این دیدگاه دو جنبه دارد:

• برخی نگرانند که این مناظره به دعواهای بی‌حاصل منجر شده و به انسجام ملی آسیب بزند.
• برخی دیگر این پرسش را مطرح می‌کنند که با گذشت این ده سال، نتیجه این مناظره چه تأثیری بر شرایط زندگی و معیشت مردم خواهد داشت.