پیش‌بینی تورم ۱۴۰۵: از ۷۶.۲ درصد در سناریوی بدبینانه تا ۲۲.۲ درصد در حالت خوش‌بینانه

برآوردهای جدید از آینده تورم سالانه ایران تا نیمه سال ۱۴۰۵، تصویری از تأثیر مستقیم سیاست‌های بین‌المللی و تحریم‌ها بر معیشت مردم ارائه می‌دهد. این پیش‌بینی‌ها، که بر اساس سناریوهای مختلف تحریمی از جمله وضعیت پسابرجام و تحریم‌های اولیه سال ۹۰ انجام شده، نشان‌دهنده دامنه وسیع نوسانات احتمالی نرخ تورم است؛ به‌طوری که در بدبینانه‌ترین حالت، تورم سالانه می‌تواند به بیش از ۷۶ درصد برسد.

سناریوهای تورم سالانه تا مرداد ۱۴۰۵

با توجه به اعمال تحریم‌های آمریکا از سال ۱۳۹۷ و فعال شدن مجدد مکانیزم ماشه و تحریم‌های سازمان ملل، اقتصاد ایران در فضای مبهم و پر از نااطمینانی قرار گرفته است. بر این اساس، تورم سالانه از مرداد سال جاری تا مرداد سال آینده در چهار سناریوی اصلی مورد محاسبه و پیش‌بینی قرار گرفته است. تورم سالانه مردادماه جاری ۳۶.۳ درصد بوده است.

در خوش‌بینانه‌ترین حالت، یعنی در صورت توافق میان ایران و قدرت‌های غربی و اتخاذ روندی مشابه سال‌های برجام، نرخ تورم سالانه در مرداد ۱۴۰۵ به رقم ۲۲.۲ درصد خواهد رسید که اگرچه پایین‌ترین عدد در میان سناریوهاست، اما همچنان دو رقمی خواهد بود.

تحریم‌ها و کسری بودجه؛ موتور اصلی تورم

تحریم‌های اقتصادی آمریکا و سازمان ملل که از حوالی سال‌های ۱۳۸۹ و ۱۳۹۰ آغاز شد، موانع تجاری و اقتصادی زیادی را بر ایران تحمیل کرد. کاهش درآمد نفتی دولت، منجر به افزایش کسری بودجه شد که یکی از مهم‌ترین عوامل ایجاد تورم در ایران است. در نتیجه، تورم سالانه روندی صعودی در پیش گرفت و در شهریورماه سال ۹۲ به ۳۷.۲ درصد رسید.

«تحریم‌ها فروش نفت، شبکه بانکی و به کلی اقتصاد کشور را تحت تاثیر قرار داده و منجر به ایجاد یک فضای مبهم و پر از نااطمینانی در اقتصاد کشور شدند.»

نوسانات تاریخی نرخ تورم در ایران

تاریخچه تورم در ایران نشان می‌دهد که این شاخص حیاتی، که قدرت خرید مردم را برآورد می‌کند، به شدت تحت تأثیر سیاست‌های داخلی و خارجی بوده است:

• دوره برجام (کاهش تورم): پس از امضای توافق برجام و رفع موقت تحریم‌ها، بهبود فروش نفت و کاهش انتظارات تورمی و کسری بودجه، تورم را به روند کاهشی و تک رقمی هدایت کرد. در بهمن‌ماه سال ۹۵، نرخ تورم سالانه به ۶.۹ درصد رسید که پایین‌ترین مقدار در حدفاصل سال‌های ۹۲ تا ۱۴۰۴ است.
• بازگشت تحریم‌ها (افزایش تورم): با خروج آمریکا از برجام در اردیبهشت سال ۹۷ و بازگشت تحریم‌ها، تورم دوباره افزایشی شد و در شهریور سال ۹۸ به ۴۲.۷ درصد رسید.
• شوک ارزی (جراحی اقتصادی): حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی در سال ۱۴۰۱، که به «جراحی اقتصادی» معروف شد، شوک تورمی شدیدی به اقتصاد وارد کرد و قیمت اقلام خوراکی و ضروری افزایش یافت. این شاخص در اردیبهشت ۱۴۰۲ به عدد ۴۹.۱ درصد رسید که بالاترین مقدار در حداقل ۱۴ سال گذشته محسوب می‌شود.

با این حال، تورم تا دی ماه سال گذشته روندی کاهشی داشته و در آن ماه ۳۲ درصد محاسبه شده است.