اقتصاددان دانشگاه تهران: یارانه نقدی ارزش خود را از دست داده است؛ اولویت، کنترل تورم است

آلبرت بغزیان، اقتصاددان و عضو هیات علمی دانشگاه تهران، با انتقاد از شیوه پرداخت یارانه‌های نقدی، تاکید کرد که این نوع پرداخت در کنترل تورم و اصابت دقیق به هدف‌های حمایتی موفق نبوده و ارزش واقعی خود را در طول زمان از دست داده است. او راهکار اصلی را در پرداخت یارانه کالایی و تثبیت قیمت‌ها می‌داند.

لزوم تغییر رویکرد از یارانه نقدی به کالایی

این اقتصاددان با اشاره به تجربیات جهانی، اظهار داشت: «معمولاً در کشورهایی که هدفمندی یارانه‌ها با دقت بالا دنبال می‌شود و قصد دارند یارانه به صورت بسیار دقیق به هدف اصابت کند، از روش‌های جایگزین استفاده می‌شود.»

پرداخت یارانه به صورت پول نقد کمتر مرسوم است و البته به دقت به هدف‌های خود اصابت نمی‌کند. در این کشورها، یارانه به صورت کالایی داده می‌شود و یا به شکل تخفیف روی قیمت برخی کالاها اعمال می‌گردد.

سقوط ارزش یارانه نقدی در گذر زمان

بغزیان با ارائه یک مثال ملموس، به مقایسه ارزش یارانه در زمان آغاز طرح هدفمندی با شرایط کنونی پرداخت. وی خاطرنشان کرد که اگر در سال ۱۳۸۸، به ازای هر نفر عضو خانوار، ماهانه ۱ کیلوگرم گوشت به سرپرست خانوار داده می‌شد، امروز یک خانوار ۴ نفره حداقل معادل ارزش ۳ میلیون تومان یارانه به صورت کالا دریافت کرده بود. این روش، ارزش واقعی یارانه را حفظ می‌کرد.

مقایسه ارزش یارانه ۴۵ هزار تومانی

وی با یادآوری توجیه اولیه طرح هدفمندی که جبران کاهش یارانه‌های بنزین، آرد و آب بود، به کاهش شدید ارزش یارانه نقدی اشاره کرد:

• یارانه ۴۵ هزار تومانی در زمان پرداخت (سال ۱۳۸۸)، ارزشی معادل ۱ میلیون و ۴۵۰ هزار تومان امروز داشت.
• با توجه به این کاهش ارزش، توجیهی که برای آزادسازی قیمت‌ها و افزایش بهای کالاهای مصرفی عمومی صورت گرفت، دیگر منطقی نیست.

این اقتصاددان تاکید کرد که شرط اصلی برای موفقیت طرح، کنترل تورم بود. او افزود: «ما با افزایش میزان یارانه نقدی به ۳۰۰ هزار تومان، نتوانستیم آن توجیه علمی و منطقی را برای یارانه ایجاد کنیم.»

فشار تورم بر دهک‌های پایین جامعه

بغزیان هشدار داد که اگر تورم بر ارزش یارانه نقدی اثر کند، ناگزیر تورم فقرا بیشتر از تورم اغنیا خواهد بود. وی برای حفظ قدرت خرید دهک‌های باقی‌مانده، میزان یارانه لازم را محاسبه کرد:

اگر بخواهیم با منطق اقتصادی سال ۱۳۸۹ یارانه را برقرار کنیم، امروز باید به دهک‌های باقی‌مانده حدوداً نفری ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان کالا یا پول پرداخت کنیم.

اولویت دولت: تثبیت قیمت‌ها

در نهایت، این عضو هیات علمی دانشگاه تهران، راهکار اصلی را در کنترل تورم و تثبیت قیمت‌ها دانست. وی تصریح کرد که در شرایط عدم توان دولت برای کنترل تورم، پرداخت نقدی یارانه مستلزم افزایش مداوم آن است.

بنابراین، تثبیت قیمت‌ها و افزایش توان خرید خانوار، باید پیش از هرگونه سیاست یارانه‌ای، در اولویت دولت قرار گیرد.