خبر کامل
فعال‌سازی مکانیسم ماشه و احیای تحریم‌ها؛ بن‌بست دیپلماسی هسته‌ای ایران
چهار روز پس از بازگشت تحریم‌هایی که به واسطه توافق سال ۱۳۹۴ (برجام) رفع شده بودند، فضای دیپلماسی هسته‌ای ایران با چالش جدی مواجه شده است. سه کشور اروپایی، شامل انگلیس، فرانسه و آلمان، که پس از خروج ایالات متحده از برجام به تعهدات خود عمل نکرده بودند، در اقدامی یکجانبه و غیرقانونی، سازوکار پس‌گشت (اسنپ‌بک) را فعال کردند. این اقدام منجر به احیای شش قطعنامه پیشین شورای امنیت سازمان ملل متحد شد و تحریم‌های رفع‌شده طی ده سال گذشته را بازگرداند.
واکنش اروپا و ادعاهای لندن
اتحادیه اروپا با صدور بیانیه‌ای، تعهد خود به اجرای قطعنامه‌های احیاشده را اعلام کرد و کشورهای اروپایی نیز در سطح ملی، تحریم‌ها را بازگرداندند. در همین راستا، ایوت کوپر، وزیر امور خارجه انگلیس، ادعا کرد که برنامه هسته‌ای ایران «مدت‌هاست که نگرانی جدی جامعه بین‌الملل است و تهدیدی مهم برای صلح و امنیت جهانی محسوب می‌شود.»
تحریم‌های جدید، «پیامی روشن به تهران می‌فرستد که ما برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای همه اقدامات لازم را انجام خواهیم داد.»
این دیپلمات انگلیسی در عین حال مدعی شد که لندن به همراه شرکای خود، مسیر دیپلماسی و مذاکره با ایران را پیگیری خواهد کرد.
تلاش‌های بی‌نتیجه تهران و موضع رسمی ایران
در هفته‌های اخیر، تلاش‌های مستمری از سوی وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران برای جلوگیری از بازگشت این تحریم‌ها صورت گرفت. با این حال، تلاش‌های تهران برای باز نگاه داشتن پنجره دیپلماسی به دلیل اتحاد سه کشور اروپایی با ایالات متحده برای مقاومت در برابر دیپلماسی، به نتیجه‌ای نرسید. این تلاش‌ها از سه مسیر کلیدی دنبال می‌شد:
- مذاکره با تروئیکای اروپایی.
- حصول توافق از سرگیری همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در قاهره.
- ارائه پیشنهادهای سازنده و قابل اجرا در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد.
جمهوری اسلامی ایران بازگرداندن ادعایی قطعنامه‌های خاتمه‌یافته ذیل قطعنامه ۲۲۳۱ (۲۰۱۵) را مردود دانسته و تأکید دارد که هیچ عضو سازمان ملل متحد الزامی به تبعیت از چنین اقدامات غیرقانونی ندارد. همچنین، چین و روسیه نیز در بیانیه‌های جداگانه، اقدام تروئیکا را نامشروع و مردود اعلام کرده‌اند.
آینده دیپلماسی در سایه بن‌بست: دیدگاه کارشناسان
پرسش اصلی این است که مسیر رو به جلو چیست و آیا دیپلماسی همچنان شانس موفقیت دارد؟ ریچارد دالتون، سفیر اسبق انگلیس در ایران، در پاسخ به این پرسش اظهار داشت که انتظار می‌رود تماس‌ها میان طرفین ادامه یابد، اما بن‌بست برای مدتی تداوم خواهد داشت.
به عقیده دالتون، هیچ‌یک از طرفین حاضر به دادن امتیاز نخواهند بود، دست‌کم تا زمانی که وضعیت ایجادشده از سوی سازوکار پس‌گشت، مانند میزان پایبندی به تحریم‌ها و آثار آن، قابل ارزیابی باشد. وی همچنین بر این باور است که ایران باید فارغ از توافقات سیاسی، مسیر تعامل با آژانس را ادامه دهد و به یک توافق جامع با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره شیوه‌های اجرای نظارت و اقدامات شفاف‌ساز دست یابد.
شرایط سخت‌گیرانه غرب و کاهش اعتماد
تحلیل‌گران در اروپا معتقدند که موضوع هسته‌ای ایران تنها از طریق دیپلماسی حل می‌شود. هاینتس گارتنر، استاد دانشگاه وین، بر این باور است که توافق ایران و آژانس ظرفیت آن را داشت که مبنای ادامه گفت‌وگوها قرار گیرد، اما غرب به جای استفاده از این فرصت، بر نقاط ضعف توافق تمرکز کرد. وی تصریح کرد که:
- سه کشور اروپایی و ایالات متحده در حالی مکانیسم ماشه را فعال کردند که می‌توانستند پیشنهادهای اخیر ایران را نشانه‌ای از تمایل به همکاری قلمداد کنند.
- تنها مسیر حل موضوع هسته‌ای ایران ادامه گفت‌وگوهای دیپلماتیک است.
پیتر وستمکات، سفیر اسبق انگلیس در آمریکا، نیز اذعان کرد که شرایطی که ایالات متحده برای ازسرگیری مذاکرات تعیین کرده، «بسیار سخت‌گیرانه‌تر از گذشته و حتی فراتر از مفاد برجام در سال ۲۰۱۵» است. وی تأکید کرد که سطح اعتماد در تهران بسیار پایین است و انتخاب گزینه‌ها دشوار.
برخی کارشناسان حوزه سیاست خارجی نیز بر این باورند که اقدام سه کشور اروپایی ارتباط مستقیمی با برنامه هسته‌ای ایران نداشت و آن‌ها تهران را به دلیل حمایت ادعایی از روسیه در جنگ اوکراین و جلب رضایت جناح‌های تندرو در دولت ترامپ، تنبیه کردند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
