رویداد نجومی نادر: ترکیب «ابرماه» و «ماه برداشت» پس از ۳۷ سال

زمان و مکان مشاهده

این رویداد نجومی که به دلیل قرارگیری ماه در نزدیک‌ترین نقطه مداری خود به زمین (حضیض) رخ می‌دهد، انتظار می‌رود در روز سه‌شنبه، ۱۷ اکتبر، به اوج خود برسد. زمان دقیق اوج این پدیده، ساعت ۴:۴۸ صبح به وقت گرینویچ (GMT) اعلام شده است.

این زمان‌بندی مناسب، امکان مشاهده این ماه کامل درخشان را برای ناظران در بیشتر نقاط جهان فراهم می‌سازد.

ماه برداشت و ریشه تاریخی آن

نام «ماه برداشت» (Harvest Moon) ریشه در سنت‌های کشاورزی نیمکره شمالی دارد. این نام به نزدیک‌ترین ماه کامل به اعتدال پاییزی (که معمولاً در ۲۲ یا ۲۳ سپتامبر رخ می‌دهد) اطلاق می‌شود.

در دوران باستان، پیش از اختراع روشنایی الکتریکی، نور درخشان این ماه کامل به کشاورزان اجازه می‌داد تا در طول فصل اوج برداشت، ساعات بیشتری را در عصرها به کار اختصاص دهند.

• ماه بدر معمولاً در ماه سپتامبر ظاهر می‌شود.
• امسال، به دلیل نزدیک‌تر بودن ماه کامل اکتبر به اعتدال پاییزی، نام «ماه برداشت» به این ماه اختصاص یافته است.
• شایان ذکر است که زمین از سال ۱۹۸۷ تاکنون، ماه بدر را در ماه اکتبر مشاهده نکرده است.

تعریف علمی ابرماه و درخشش آن

ماه اکتبر، اولین «ابرماه» (Supermoon) سال ۲۰۲۵ نیز محسوب می‌شود. ابرماه به ماه کاملی گفته می‌شود که در ۹۰٪ از نزدیک‌ترین فاصله خود به زمین (حضیض) قرار داشته باشد. این نزدیکی باعث می‌شود که ماه برای ناظران با چشم غیرمسلح، بسیار روشن‌تر و قابل مشاهده‌تر باشد.

علاقه‌مندان به نجوم باید خود را برای یک فصل شلوغ آماده کنند، زیرا ماه‌های نوامبر و دسامبر سال جاری نیز به عنوان ابرماه طبقه‌بندی خواهند شد.

تقویت توهم قمری

این پدیده نجومی، «توهم قمری» (Lunar Illusion) را تقویت می‌کند. توهم قمری حالتی است که در آن ماه، هنگامی که نزدیک به افق قرار می‌گیرد، بزرگتر از اندازه واقعی خود به نظر می‌رسد.

اگرچه تصاویر علمی به وضوح ثابت می‌کنند که اندازه فیزیکی ماه تغییر نمی‌کند، اما مغز انسان فریب می‌خورد و اندازه آن را با اشیاء زمینی مانند درختان و ساختمان‌های افق مقایسه می‌کند. این توهم، با وجود هزاران سال مشاهده، همچنان دانشمندان را گیج کرده است.