خبر کامل
درگذشت جین گودال، نخستی‌شناس انقلابی و مدافع خستگی‌ناپذیر شامپانزه‌ها در ۹۱ سالگی
دکتر جین گودال، نخستی‌شناس، کردارشناس و یکی از سرشناس‌ترین فعالان جهانی حفاظت از محیط زیست و شامپانزه‌ها، در سن ۹۱ سالگی بر اثر مرگ طبیعی در کالیفرنیا درگذشت. مشاهدات انقلابی او در جنگل‌های تانزانیا، درک بشر از خویشاوندی با نخستی‌ها و مسیر علم تکامل را دگرگون کرد.
میراث علمی و انقلاب در کردارشناسی
مشاهدات بی‌وقفه دکتر گودال از رفتار شامپانزه‌ها در محیط طبیعی، به طور چشمگیری نشان داد که انسان‌ها تا چه اندازه با این نخستی‌ها خویشاوند نزدیک هستند. موسسه جین گودال اعلام کرد که یافته‌های او «انقلاب بزرگی در علم» ایجاد کرد و او «مدافعی خستگی‌ناپذیر برای حفاظت و احیای دنیای طبیعی ما» بود.
نقطه عطف تحقیقات او در سال ۱۹۶۰ رخ داد؛ زمانی که او نخستین کسی بود که مشاهده استفاده یک حیوان از ابزار را ثبت کرد. این حیوان، شامپانزه نری به نام «دیوید گری‌برد» بود که با استفاده از یک چوب، موریانه‌ها را از تپه‌شان بیرون می‌کشید.
تا آن زمان تصور می‌شد تنها انسان‌ها به اندازه کافی باهوش هستند که بتوانند از ابزار بهره ببرند. اما مشاهدات جین گودال باورهای دیرینه علمی را به چالش کشید و مسیر آینده علم تکامل را شکل داد.
یافته‌های او که نشان می‌داد شامپانزه‌ها روابط خانوادگی محکمی برقرار می‌کنند و حتی برای قلمرو خود وارد جنگ می‌شوند، در مجلات علمی معتبر منتشر شد و در سال ۱۹۶۵ تصویر او روی جلد مجله نشنال جئوگرافیک رفت و جهان را با زندگی اجتماعی و عاطفی نخستی‌ها آشنا کرد.
روش‌های پژوهشی نوآورانه
روش او در ارتباط نزدیک با حیوانات مورد مطالعه، نام‌گذاری آنها و حتی خطاب قرار دادنشان به‌عنوان «دوستانم»، در آن زمان از سوی برخی دانشمندان، عمدتا مردان، مورد تمسخر قرار گرفت. با این حال، جین گودال با وجود نداشتن مدرک کارشناسی یا هرگونه آموزش علمی پیشین، بر اساس یافته‌های خود موفق به اخذ دکترای تخصصی شد.
واکنش‌های جهانی و ستایش از یک قهرمان
در پی درگذشت دکتر گودال، سازمان‌های بین‌المللی و فعالان محیط زیست مراتب تاسف خود را اعلام کردند:
- سازمان ملل متحد: در بیانیه‌ای اعلام کرد که او «بی‌وقفه برای سیاره ما و همه ساکنان آن تلاش کرد و میراثی شگفت‌انگیز برای بشریت و طبیعت بر جای گذاشت».
- سازمان صلح سبز: ضمن ابراز «اندوه عمیق»، وی را «یکی از غول‌های واقعی حفاظت از محیط زیست در دوران ما» خواند.
- ویل مک‌کالوم (مدیر مشترک صلح سبز در بریتانیا): گفت: «میراث دکتر گودال نه تنها در علم، بلکه در جنبش جهانی‌ای است که او به ایجاد آن برای حفاظت از طبیعت و دادن امید به جهانی بهتر کمک کرد.»
- کریس پکهم (طبیعت‌شناس): او را «انقلابی» و «شگفت‌انگیز» توصیف کرد و افزود: «از دست دادن یک قهرمان در زمانی که بیش از هر زمان دیگر به حضورشان در خط مقدم نبرد برای حیات بر روی زمین نیاز داریم، یک تراژدی است.»
فعالیت‌های کنشگرانه و دغدغه‌های محیط زیستی
دکتر گودال پس از سال‌ها تجربه میدانی، به فعالیت‌های کنشگرانه روی آورد. او برای آزادی شامپانزه‌هایی که در باغ‌وحش‌ها یا برای تحقیقات پزشکی در اسارت بودند تلاش کرد و بعدها در برابر تغییرات اقلیمی و تخریب گسترده زیستگاه‌ها خواستار اقدام فوری شد.
او در گفت‌وگویی در سال ۲۰۲۴ هشدار داد: «ما در میانه ششمین انقراض بزرگ هستیم... هرچه بیشتر بتوانیم طبیعت را بازسازی کنیم و از جنگل‌های موجود محافظت کنیم، بهتر است.»
درخواست برای آزادی فعالان محیط زیست در ایران
در سال ۲۰۱۸، همزمان با بازداشت گروهی از فعالان محیط زیست در ایران، جین گودال یکی از بیش از ۱۳۰ فعالی بود که با ارسال نامه به رهبر جمهوری اسلامی ایران، خواستار آزادی آنها شده بود.
زندگی و مسیر پژوهشی
جین گودال در سال ۱۹۳۴ در لندن به دنیا آمد و بزرگ شد. علاقه او به حیوانات پس از خواندن کتاب‌هایی مانند «داستان دکتر دولیتل» و «تارزان» شکل گرفت.
او در میانه دهه بیست زندگی‌اش و در جریان اقامت در مزرعه دوستی در کنیا با پروفسور لویی لیکی، نخستی‌شناس برجسته، دیدار کرد. لویی لیکی با وجود نداشتن مدرک دانشگاهی، استعداد او را تشخیص داد و زمینه نخستین سفر پژوهشی‌اش به جنگل‌های تانزانیا را در سال ۱۹۶۰ فراهم کرد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
