آیکون خبر

خبر کامل

هشدار کارشناسان درباره ابرچالش صندوق‌های بازنشستگی؛ کاهش نسبت پشتیبانی تا تیر ۱۴۰۳

هشدار کارشناسان درباره ابرچالش صندوق‌های بازنشستگی؛ کاهش نسبت پشتیبانی تا تیر ۱۴۰۳

نشست علمی-تخصصی مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری با موضوع «تقویت تاب‌آوری نهادی صندوق‌های بازنشستگی اجتماعی در شرایط پر مخاطره و بحرانی» برگزار شد. در این نشست، کارشناسان برجسته تأمین اجتماعی ضمن بررسی چالش‌های جدی صندوق‌ها، راهکارهای کوتاه‌مدت و بلندمدت برای پایداری این نهادهای حیاتی را ارائه کردند.

اهمیت شرایط بحرانی و ذینفعان اصلی

صابـر شیبانی، پژوهشگر تأمین اجتماعی و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، شرایط بحرانی فعلی را فرصتی برای آغاز مداخلات موثر در احیای عملکرد صندوق‌های بازنشستگی دانست.

وی چهار گروه ذینفع اصلی نظام بازنشستگی را معرفی کرد:

  • بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران
  • کارآفرینان و کارفرمایان
  • خود صندوق‌ها
  • دولت به عنوان رگولاتور

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی، عواملی چون تضمین امنیت درآمد بیمه‌شدگان، نقش کلیدی کارفرمایان در حفظ پایداری صندوق‌ها، عملکرد پایدار صندوق‌ها و نظارت موثر دولت برای اصلاح و احیای صندوق‌ها را از عناصر اصلی تاب‌آوری نهادی برشمرد و بر ضرورت مدیریت منابع و مصارف بر اساس محاسبات بیمه‌ای و حمایت دولت به عنوان ضامن نهایی تأکید کرد.

صندوق‌های بازنشستگی؛ ابرچالش ملی

علی حیدری، پژوهشگر نظام‌های تأمین اجتماعی و مشاور عالی سازمان تأمین اجتماعی، تأکید کرد که صندوق‌های بازنشستگی یکی از ابرچالش‌های کشور بوده‌اند. وی تورم مزمن نیم‌قرن اخیر، تحریم‌ها و شرایط پساجنگ را از عوامل تأثیرگذار بر تعادل منابع و مصارف صندوق‌ها دانست که گروه‌های آسیب‌پذیر مانند بازنشستگان را بیشتر تحت تأثیر قرار می‌دهد.

مفهوم تاب‌آوری و ظرفیت‌های چهارگانه

این پژوهشگر با اشاره به مفهوم تاب‌آوری، آن را توانایی یک پدیده برای ادامه کارکرد مطلوب خود در مواجهه با بحران و پس از آن تعریف کرد. در رویکردهای نوین، تاب‌آوری نه فقط حفظ وضع موجود بلکه تحول مثبت و سازگار با چالش‌های آینده است.

ظرفیت‌های لازم برای رسیدن به تاب‌آوری اجتماعی شامل موارد زیر است:

  • مقابله
  • جذب
  • تطبیق
  • تحول (که از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است)

وی افزود: جنگ‌های ترکیبی و نوظهور مستلزم تاب‌آوری اجتماعی و حمایت متناسب از جامعه است و نگاه صرفاً امنیتی و نظامی به پدافند اجتماعی کافی نیست.

تکالیف قانونی دولت و آثار بحران‌ها

مشاور عالی سازمان تأمین اجتماعی، تکالیف قانونی دولت در بحث تاب‌آوری حوزه تأمین اجتماعی را یادآور شد و گفت: قانون اساسی و قوانین مرتبط، دولت را مکلف کرده‌اند تا همه مردم را در برابر پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و طبیعی محافظت کند. همچنین، بر اساس سیاست‌های کلی تأمین اجتماعی، همه طرح‌ها و برنامه‌های کلان کشور باید «پیوست تأمین اجتماعی» داشته باشند.

بحران‌ها اثرات جدی بر صندوق‌های بازنشستگی دارند که شامل موارد زیر است:

  • کاهش ورودی‌ها به دلیل تعلیق یا کاهش فعالیت بنگاه‌های اقتصادی و خروج سرمایه
  • افزایش خروجی‌ها شامل بیکاری، ازکارافتادگی، فوت و تقاضای بازنشستگی
  • کاهش ارزش ذخایر بیمه‌ای

راهکارهای تقویت تاب‌آوری نهادی

تقویت تاب‌آوری نهادی صندوق‌ها نیازمند اقدام‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت است:

اقدامات کوتاه‌مدت:

  • ترمیم مستمری‌ها
  • افزایش کمک‌های غیرنقدی
  • اعطای تسهیلات ارزان‌قیمت
  • ارائه پوشش بیمه درمانی مازاد بر پایه
  • اعطای اعتبار خرید با تضمین دولت

اقدامات بلندمدت:

  • طراحی و استقرار نظام چندلایه تأمین اجتماعی (شامل لایه‌های امدادی، حمایتی و بیمه‌ای)
  • ارائه پوشش‌های بیمه مضاعف و مراقبت‌های بلندمدت
  • بهره‌گیری از دارایی‌های منقول و غیرمنقول راکد

وی تأکید کرد که موفقیت نظام تأمین اجتماعی در تاب‌آوری، به توانایی آن در کاهش مدت مواجهه افراد با بحران‌ها و ارتقای سطح رفاه آنها بستگی دارد.

آسیب‌شناسی نهادی و کاهش نسبت پشتیبانی

محمدرضا مالکی، محقق و سیاست‌پژوه در حوزه نظام‌های بازنشستگی، با بیان اینکه تاب‌آوری نهادی صندوق‌ها معادل پایداری آن‌ها در نظر گرفته می‌شود، گفت: اگرچه تعداد بیمه‌شدگان اصلی سازمان تأمین اجتماعی تا تیرماه ۱۴۰۳ افزایش یافته است، اما نسبت پشتیبانی کاهش یافته است. این کاهش عمدتاً به دلیل افزایش تعداد بازنشستگان است و به عنوان یک هشدار جدی باید درنظر گرفته شود.

طی سال‌های اخیر، به دلیل کسری تراز بودجه و کمبود منابع مالی، بسیاری از سیاست‌های حمایتی دولت کاهش یافته است. این موضوع باعث کاهش قدرت خرید مردم شده و در نتیجه فشار بر صندوق‌های بازنشستگی افزایش می‌یابد، زیرا برای جبران کاهش درآمد بازنشستگان، صندوق‌ها وارد چرخه کسری بودجه می‌شوند.

مالکی درباره آسیب‌شناسی وضعیت صندوق‌ها از منظر نهادی افزود: تحمیل بیمه‌های یارانه‌ای به صندوق‌ها بدون توجه به توان مالی دولت، در صورتی که دولت به تعهدات خود عمل نکند، بار سنگینی بر دوش صندوق‌ها می‌گذارد. این امر منجر به کسری منابع، استفاده از تسهیلات بانکی، تشدید مشکلات مالی، افزایش وابستگی به بودجه عمومی و در نهایت ادامه کسری تراز بودجه می‌شود.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗