حاشیه بزرگداشت ایرج افشار در یزد؛ خودنمایی مدیرکل به جای پاسداشت مفاخر

حاشیه پرهزینه در نشست خبری یزد

برگزاری نشست خبری مدیرکل اسناد و کتابخانه ملی استان یزد به مناسبت بزرگداشت این چهره سرشناس علمی، با حواشی جدی همراه شد. استفاده از بنری با تصویر تبلیغاتی مدیرکل و صرف «هزینه بسیار» برای این نشست، سبب شد تا اصل مراسم بزرگداشت تحت‌الشعاع نمایش فردی قرار گیرد. این رویداد، پرسش‌های مهمی را درباره اولویت‌های مدیریت فرهنگی و استفاده بهینه از منابع عمومی مطرح ساخت.

تحلیل چندلایه یک خطای ارتباطی

این اتفاق از منظرهای گوناگون مدیریتی، فرهنگی و اجتماعی قابل تحلیل و نقد است:

نقض «اصالت موضوع» در مدیریت فرهنگی

در مدیریت رویدادهای فرهنگی، اولین اصل، رعایت «اصالت موضوع» است. هنگامی که تصویر و نام مدیر اجرایی بر شخصیت اصلی مراسم (مانند ایرج افشار) سیطره پیدا می‌کند، عملاً هدف اصلی قربانی حاشیه می‌شود. این رویکرد نه تنها با روحیه تواضع مورد انتظار از متولیان فرهنگ در تضاد است، بلکه الگویی نادرست از ارزش‌گذاری را القا می‌کند که در آن، «مقام موقت اداری» بر «خدمات ماندگار فرهنگی» ارجحیت می‌یابد.

شکست راهبردی و فرسایش اعتماد عمومی

از منظر ارتباطات و مدیریت تصویر، این اقدام نمونه بارز یک «شکست راهبردی» است. اعتبار یک مدیر موفق در گرو کارآمدی و خدمت‌رسانی است، نه در بزرگ‌نمایی تصویرش. این‌گونه نمایش شخصی، به جای تقویت برند فردی، بر ویژگی‌های منفی مانند «خودمحوری» مهر تأیید می‌زند و باعث فرسایش «سرمایه اجتماعی» و «اعتماد عمومی» می‌شود. همچنین، استفاده از بودجه و امکانات عمومی برای چنین مقاصدی، پرسش‌های جدی درباره مدیریت بهینه منابع به وجود می‌آورد.

تقویت کلیشه «خودنمایی مسئولان»

این رویداد، به صورت نمادین، کلیشه رایجی را که در ذهن عموم مردم درباره «تمرکز مسئولان بر خودنمایی به جای خدمت‌رسانی» وجود دارد، تقویت و عینیت می‌بخشد. این امر نه تنها به عمیق‌تر شدن شکاف بین حاکمیت و ملت دامن می‌زند، بلکه حس «بی‌عدالتی» و «تقدم رابطه بر ضابطه» را در اذهان عمومی تشدید می‌کند.

الگوی مدیریت صحیح مراسم فرهنگی

رعایت اصول ساده حرفه‌ای می‌توانست از این انتقادات جلوگیری کند. در طراحی بنر این نشست، کافی بود:

• تصویر و نام ایرج افشار به عنوان شخصیت اصلی، کانون توجه و با اندازه غالب قرار گیرد.
• نام و سمت مدیرکل و نهاد برگزارکننده در بخش پایینی و با اندازه‌ای متعارف درج شود.

این الگو نشان می‌دهد که نقش مدیر، «بسترسازی» برای معرفی مفاخر فرهنگی است، نه «جایگزینی» با آنان. چنین رویکردی تصویری حرفه‌ای از مدیریت فرهنگی ارائه می‌دهد که در آن، «خدمت» بر «نمایش» اولویت دارد.

توجیه اشتباه، تعمیق خطا

در مواجهه با این خطا، اظهارات مدیرکل مبنی بر اینکه «پس از حضور در جلسه با بنر مواجه شده» نه تنها مسئولیتش را تبرئه نمی‌کند، بلکه بر بار انتقادات می‌افزاید. یک مدیر حرفه‌ای که متوجه چنین اشتباه فاحشی در معرفی یک مراسم فرهنگی می‌شود، موظف است فوراً نسبت به اصلاح یا حذف بنر تبلیغاتی خود اقدام کند، نه اینکه آن را به عنوان امری انجام‌شده بپذیرد. این پذیرش غیرفعالانه، خود نشان از بی‌توجهی به همان اصولی دارد که بنر اولیه نادیده گرفته بود.