بحران مالی و سیاسی عمیق در بروکسل؛ پایتخت اتحادیه اروپا در آستانه ورشکستگی و مداخله فدرال

ریشه‌های بحران: از بن‌بست سیاسی تا فروپاشی مالی

در ژوئن ۲۰۲۵، کمیسیون اروپا درخواستی از بروکسل دریافت کرد مبنی بر اینکه هزینه‌های بازسازی منطقه مرکزی شهر، که محل استقرار مهم‌ترین نهادهای اتحادیه اروپا از جمله خود کمیسیون است، از کنترل خارج شده است. بروکسل از سال ۱۹۸۹ به‌عنوان یکی از سه منطقه نیمه‌خودمختار بلژیک شناخته می‌شود و زمانی به‌عنوان آزمایشگاهی برای دموکراسی چندفرهنگی ستایش می‌شد، اما اکنون در معرض تهدیدی جدی قرار دارد.

تشبیه بروکسل به نیویورک دهه ۷۰

بروکسل بیش از یک سال است که بدون دولت کارآمد اداره می‌شود. نشانه‌های ناکارآمدی، از افزایش بی‌خانمانی گرفته تا فرسودگی زیرساخت‌ها، در حال انباشت است. بحران مالی شهر، که به وضعیت نیویورک در دهه ۱۹۷۰ تشبیه شده، همراه با افزایش خشونت‌های مرتبط با مواد مخدر، بروکسل را به مارسی بلژیک تبدیل کرده است.

• اداره بدون دولت: شهر بیش از یک سال است که فاقد دولت کارآمد است.
• فرسودگی زیرساخت‌ها: نشانه‌های ناکارآمدی در زیرساخت‌ها و افزایش بی‌خانمانی مشهود است.
• افزایش خشونت: خشونت‌های مرتبط با مواد مخدر شدت گرفته و بیش از ۲۰ تیراندازی در تابستان گذشته گزارش شده است.

ساختار پیچیده و بن‌بست سیاسی

ساختار سیاسی پیچیده بروکسل، با ۱۹ شهرداری مستقل و دولت منطقه‌ای متشکل از ائتلافی بین سیاستمداران فلاندری و فرانسوی‌زبان، به این بحران دامن زده است. پس از انتخابات ژوئن ۲۰۲۴، بن‌بست سیاسی شکل گرفت:

• احزاب سوسیالیست فرانسوی‌زبان از همکاری با ملی‌گرایان فلاندری خودداری کردند.
• لیبرال‌های فرانسوی‌زبان نیز از ائتلاف با یک حزب جدید مسلمان امتناع ورزیدند.

نتیجه این بن‌بست، به خطر افتادن اعتبار مالی شهر و افزایش احتمال اجرای برنامه‌های ریاضتی است.

خودمختاری شهری در برابر قدرت ملی

بحران بروکسل فراتر از مرزهای بلژیک اهمیت دارد. در حالی که کشورهای غربی به سمت گرایش‌های راست‌گرایانه حرکت می‌کنند، بسیاری از لیبرال‌ها و ترقی‌خواهان به شهرها به‌عنوان سنگرهایی در برابر این موج نگاه می‌کنند. نمونه‌هایی مانند مقاومت شهردار بوداپست در برابر «ویکتور اوربان» یا شهردار ورشو در لهستان، این امید را تقویت کرده است.

بروکسل نشان می‌دهد که خودمختاری شهری محدودیت‌های خود را دارد. اگرچه این شهر از سیستم حمل‌ونقل عمومی قوی و نظام رفاهی سخاوتمندانه‌ای برخوردار بوده، اما قدرت مالی واقعی در دست دولت فدرال است.

ائتلاف راست‌گرای فلاندری در دولت فدرال در حال کاهش مزایای بیکاری و تضعیف نظام رفاهی بلژیک است. در همین حال، خشونت‌های مرتبط با مواد مخدر در بروکسل شدت گرفته است.

هشدار نخست‌وزیر و درس‌های واقع‌گرایی سیاسی

«بارت دی‌وور»، نخست‌وزیر بلژیک، بروکسل را «دولت شکست‌خورده» خوانده و به احتمال مداخله‌ای مشابه نظارت صندوق بین‌المللی پول اشاره کرده است. دولت فدرال می‌تواند از طریق یک خلأ قانونی در قانون اساسی، در صورتی که نقش بین‌المللی بروکسل در خطر تلقی شود، کنترل بودجه شهر را به دست بگیرد.

این وضعیت درس مهمی در واقع‌گرایی سیاسی ارائه می‌دهد. در حالی که سیاست‌های شهری می‌توانند جایگزینی برای دولت‌های ملی تحت سلطه راست‌گرایان باشند، قدرت ملی همواره خودمختاری شهری را محدود می‌کند. داستان بروکسل هشداری است که خودمختاری شهری شکننده است و بدون پشتیبانی ملی، چالش‌های آن می‌توانند غیرقابل‌حل شوند.