دستور شاه برای توقف تزئینات دهه انقلاب و ماجرای عزل استاندار بلوچستان

خاطرات روزنوشت اسدالله علم، وزیر دربار و نخست‌وزیر پیشین ایران، همواره منبعی مهم برای درک جزئیات پشت پرده سیاست و دربار پهلوی است. در یادداشت‌های روز چهارشنبه ۶ دی ۱۳۵۱، علم به موضوعاتی چون دستور شاه برای توقف اجبار مردم به تزئینات «دهه انقلاب» و همچنین بحثی درباره وضعیت پادشاه مراکش و عزل استاندار بلوچستان اشاره می‌کند.

دیدار با شاه و ارزیابی پادشاه مراکش

علم در ابتدای یادداشت خود به برنامه روزانه اشاره می‌کند و می‌نویسد که صبح شاهنشاه به اسکی رفته و او تا ظهر به «کارهای متنوع و باید بگویم مهوع» رسیدگی کرده است. در شرفیابی بعد از ظهر، نامه‌هایی از سفیر ایران در رباط درباره سفر والاحضرت عبدالرضا به مراکش مورد بحث قرار می‌گیرد.

محمدرضا شاه در این دیدار، پادشاه مراکش را دچار مالیخولیا توصیف می‌کند. علم در پاسخ می‌گوید: «عمل او گذشته است.» شاه در ادامه، به استقلال عمل خود در برابر قدرت‌های خارجی اشاره می‌کند:

محمدرضا شاه: این طور خیال می‌کنم. مگر من که این طور مستقل عمل می‌کنم، آمریکایی‌ها حرفی دارند؟

دستور فوری برای توقف اجبار به تزئینات

یکی از نکات مهم این دیدار، اعتراض علم به اقدامات دولت برای برگزاری «دهه انقلاب» و اجبار مردم به تزئینات بود. علم این اقدام را «به جان مردم افتادن» توصیف می‌کند.

شاهنشاه با شنیدن این موضوع، دستور فوری برای توقف این اجبار را صادر می‌کند. علم پس از مرخصی، بلافاصله با نخست‌وزیر تماس می‌گیرد که این تماس موجب ناراحتی نخست‌وزیر می‌شود.

خلاصه دستور شاه در مورد دهه انقلاب:

• اعتراض علم به اجبار مردم برای تزئینات «دهه انقلاب».
• دستور فوری شاهنشاه برای قدغن کردن این اجبار.
• تماس علم با نخست‌وزیر و ناراحتی او از این دستور.

ماجرای عزل استاندار بلوچستان و غفلت دولت

در بخش دیگری از شرفیابی، علم به موضوع عزل استاندار بلوچستان می‌پردازد و تلاش می‌کند تا بی‌تقصیری او را ثابت کند. او دلیل اصلی مشکلات را تأخیر دو ماهه دولت در اجرای دستور شاه برای تأمین پول و بذر سیستان عنوان می‌کند.

شاهنشاه این تأخیر را تأیید می‌کند، اما حکم عزل را غیرقابل بازگشت می‌داند. با این حال، دستور می‌دهد که غفلت دولت تذکر داده شود:

شاهنشاه: به هر حال معزول شده، برگشتنی نیست. بگو کار دیگر در جای دیگر به او بدهند، ولی دفتر مخصوص به دولت بنویسد و غفلت آنها را تذکر بدهد.

علم در پایان این بخش، با لحنی کنایه‌آمیز، واکنش شاه را ناکافی می‌داند و در دل می‌گوید: «همین؟ خدا واقعاً شانس بدهد.»