هشدار آتش‌نشانی: ۷۹۰۰ ساختمان ناایمن در تهران و چالش ۱ میلیارد تومانی ایمن‌سازی

الزامات قانونی و چالش ساختمان‌های قدیمی

مبحث سوم مقررات ملی ساختمان، الزامات ایمنی را برای ساختمان‌هایی که پروانه آنها پس از سال ۱۳۹۵ صادر شده، تعیین کرده است. بر این اساس، تمام واحدهای مسکونی ۵ طبقه و بیشتر باید مجهز به سیستم اعلام و اطفای حریق باشند.

خلاء قانونی برای بناهای پیشین

با وجود این مقررات، ساختمان‌هایی که پیش از سال ۱۳۹۵ ساخته شده‌اند، از الزام قانونی کافی برای ایمن‌سازی برخوردار نیستند. این بناهای قدیمی با چالش‌های به مراتب بیشتری برای تأمین ایمنی مواجه‌اند و مواردی چون تغییر کاربری بدون ایمن‌سازی فضا، بر این چالش‌ها افزوده است.

• ساختمان‌های ۵ طبقه و بیشتر (پس از ۱۳۹۵): ملزم به نصب سیستم اعلام و اطفای حریق، منبع آب و لوله‌کشی هستند.
• ساختمان‌های کمتر از ۵ طبقه: ملزم به اجرای سیستم در پارکینگ و انباری و قرار دادن یک کپسول آتش‌نشانی به ازای هر دو خودرو در پارکینگ هستند.

آمار نگران‌کننده و هزینه‌های ایمن‌سازی

با گذشت حدود ۹ سال از فاجعه حریق و ریزش ساختمان پلاسکو که منجر به کشته شدن ۱۶ آتش‌نشان و ۶ شهروند عادی شد، همچنان وضعیت ایمنی ساختمان‌ها در تهران بحرانی است.

سازمان آتش‌نشانی تهران از وجود ۷۹۰۰ ساختمان ناایمن و همچنین ۶۰ ساختمان با شرایط بحرانی در پایتخت خبر می‌دهد.

هزینه‌های مالی ایمنی

بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که هزینه نصب سیستم اعلام و اطفای حریق برای یک ساختمان ۷ طبقه با ۲۰۰۰ متر بنای مسکونی، تقریباً یک میلیارد تومان است. این رقم در مقایسه با هزینه ساخت‌وساز قابل‌توجه نیست، اما تأمین آن برای ساختمان‌های قدیمی با چالش مالی ساکنان روبه‌رو است. همچنین، هزینه سالانه نگهداشت سیستم اعلام و اطفای حریق بسته به تعداد واحدها، کمتر از ۶۰ میلیون تومان در سال برآورد می‌شود.

متأسفانه، بی‌توجهی به این هزینه‌های اندک باعث می‌شود که حتی ساختمان‌های نوساز نیز به دلیل عدم شارژ سالانه تجهیزات، در زمان بروز حادثه با مشکل مواجه شوند.

نقص قوانین؛ مانع اصلی ایمن‌سازی

سخنگوی سازمان آتش‌نشانی، نبود قوانین کافی و شفاف در خصوص رسیدگی به ساختمان‌های ناایمن و وجود ساختمان‌های قدیمی را دلیل اصلی این چالش‌ها می‌داند. وی تأکید کرد که قانون درخصوص الزام به ایمن‌سازی ساختمان‌ها شفاف عمل نکرده است.

انتقاد از رویه بیمه و اصناف

در شرایط کنونی، بیمه‌های آتش‌سوزی بدون بررسی میزان امنیت یک ساختمان نسبت به صدور بیمه‌نامه اقدام می‌کنند. اگر سنجش امنیت در هزینه بیمه اثرگذار بود، انگیزه‌ای برای مالکان جهت ایمن‌سازی ایجاد می‌شد.

همچنین، اصناف این امکان را دارند که تمدید پروانه کسب را منوط به ایمن‌سازی و دریافت تأییدیه از سازمان آتش‌نشانی کنند، اما چنین رویه‌ای تعریف نشده است. این نقص قانونی حتی در مشاغل خطرناک نیز وجود دارد و مانع از آن می‌شود که مدیریت شهری بتواند فعالیت کسب‌وکارهای ناایمن را متوقف کند.

الگوی موفق مراکز درمانی

پس از حادثه آتش‌سوزی بیمارستان سینا اطهر در سال ۱۳۹۹، وزارت بهداشت تمامی مراکز درمانی را برای تمدید پروانه ملزم به دریافت تأییدیه ایمنی از سازمان آتش‌نشانی کرد. این مصوبه باعث شد بسیاری از واحدهای درمانی به سمت ایمن‌سازی حرکت کنند و می‌تواند الگویی برای سایر سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها باشد.

لایحه مدیریت یکپارچه و لزوم آموزش همگانی

یکی از راهکارهای اساسی برای رفع مشکلات ایمنی، تصویب لایحه «مدیریت یکپارچه خدمات ایمنی کشور» است. این لایحه پس از سال‌ها کش و قوس، نهایی شده و در حال ارسال به مجلس شورای اسلامی است و در صورت تصویب، بسیاری از مشکلات کنونی در مسیر ناایمنی مرتفع خواهد شد.

علاوه بر اصلاح قوانین، آموزش همگانی ایمنی نیز ضروری است؛ زیرا بسیاری از افراد حتی در صورت وجود کپسول اطفای حریق، شیوه کار با آن و اقدامات اولیه ضروری را نمی‌دانند و همین امر به گسترش حریق و افزایش احتمال خطر می‌انجامد.