محرومیت استقلال: پایان منطقی قانون‌گریزی و مماشات کمیته تعیین وضعیت

ریشه اصلی محرومیت: آغاز قانون‌شکنی با فسخ یک‌طرفه

ماجرای سقوط استقلال از همان روزی شروع شد که مدیران وقت باشگاه، قرارداد ارسلان مطهری را به صورت یک‌طرفه فسخ کردند و با ژست «حقوق‌دان برجسته» اقدام به قانون‌شکنی نمودند. اگرچه مطهری شکایت کرد و استقلال محکوم شد، اما کمیته تعیین وضعیت ایران با مماشات و تساهل، پرونده را با توافق سرهم کرد. این تساهل، یعنی اجازه‌دادن به قانون‌شکن‌ها، همان زهر مهلکی بود که سال‌ها بعد در رگ‌های باشگاه نشست و مدیران را به تکرار این رویه تشویق کرد.

فسخ‌های زنجیره‌ای؛ بازی خطرناک با قانون

از آن روز به بعد، فسخ قراردادها برای مدیران استقلال به یک بازی جذاب و خطرناک تبدیل شد. رویه‌ای که شامل «فسخ کن، تمدید کن، دوباره فسخ کن» بود. این قانون‌گریزی‌ها منجر به شکایت‌های متعدد بازیکنان خارجی شد:

• یامگا شکایت کرد و غرامتش را دریافت نمود.
• منتظر محمد نیز شکایت کرد و این بار علاوه بر غرامت، درخواست محرومیت باشگاه را نیز مطرح کرد.

با این حال، مدیران باشگاه – از سمیعی تا نظری جویباری – همچنان با این توهم پیش رفتند که «هیچ‌کس جرئت محروم کردن استقلال را ندارد.»

تفاوت فاحش در اجرای قانون: فیفا در مقابل ایران

برخلاف تصور مدیران داخلی، فیفا در اجرای قوانین خود شوخی ندارد. طبق مقررات نقل و انتقالات فیفا، فسخ غیرموجه علاوه بر غرامت، محرومیت را نیز در پی دارد:

• ماده ۱۷ مقررات نقل و انتقالات به صراحت می‌گوید: باشگاه یا بازیکن متخلف باید هم غرامت بدهد و هم محروم شود.
• ماده ۲۴ نیز تاکید دارد: محرومیت از نقل‌وانتقال در کمین متخلف است.

فیفا در این موارد با سرعت عمل می‌کند؛ پرونده‌ها کش نمی‌آید و حکم در عرض چند ماه صادر و اجرا می‌شود.

کمیته تعیین وضعیت ایران اما بیشتر شبیه یک مرکز «چانه‌زنی» است تا یک نهاد قضایی. سال‌ها پرونده‌ها معطل می‌ماند، مدیران متخلف جریمه نمی‌شوند و همه‌چیز با توافق جمع می‌شود. نتیجه این مماشات، یادگیری مدیران است که قانون در فوتبال ایران شوخی است.

پایان منطقی یک مسیر پر از اشتباه

محرومیت اخیر نه توطئه بود و نه غافلگیری. این صرفاً پایان منطقی مسیری است که باشگاه استقلال با بی‌نظمی و قانون‌گریزی خود انتخاب کرد. اگر فدراسیون فوتبال ایران یک بار جرات می‌کرد قوانین داخلی خود را سختگیرانه اجرا کند، امروز استقلال قربانی این بی‌قانونی‌ها نمی‌شد.

سقوط استقلال از بیرون آغاز نشد؛ بلکه از درون و از غرور مدیرانی شروع شد که فکر می‌کردند قانون برای دیگران است. این محرومیت، نتیجه سال‌ها مماشات فدراسیونی است که به‌جای اجرای عدالت، اهل سازش بود. فیفا با استقلال شوخی نکرد؛ این فوتبال ایران است که سال‌هاست با خودش شوخی می‌کند.