اعتراف تلخ اسرائیل: ایران فناوری رادارگریز آمریکا را دزدید و پنج مدل پیشرفته ساخت

سرآغاز یک توانمندی: سرقت RQ-170 در سال 2011

بر اساس گزارشی که روزنامه کالکالیست منتشر کرده است، جمهوری اسلامی ایران موفق شده است فناوری پنهان‌کاری و رادارگریزی آمریکایی را در سال 2011 به دست آورد. این دستاورد، نقطه عطفی در توسعه پهپادهای تهاجمی و جاسوسی ایران محسوب می‌شود که منجر به تولید دست‌کم پنج نمونه خطرناک از این پرنده‌ها گردید.

نقطه عطف این فرآیند، حادثه 4 دسامبر 2011 بود؛ زمانی که یک پهپاد آمریکایی RQ-170 Sentinel در حین مأموریت عملیاتی در افغانستان، مسیر خود را منحرف کرد. این پهپاد پس از عبور از مرزهای ایران و طی مسافتی حدود 250 کیلومتر، در نزدیکی کاشمر فرود آمد.

این فرود تصادفی نبود؛ سپاه پاسداران با اجرای عملیات پارازیت الکترونیکی، پهپاد را از اپراتورهایش جدا کرده و با فعال‌سازی پروتکل بازگشت خودکار (RTB)، با استفاده از فرستنده‌های زمینی، این پرنده رادارگریز را مستقیماً تصاحب کردند.

رسانه اسرائیلی با لحنی تلخ اذعان می‌کند که ایران سابقه طولانی در مهندسی معکوس فناوری‌های پیشرفته خارجی دارد و این امر به آن‌ها امکان ساخت جنگنده‌های رادارگریز را داده است.

تولیدات سری اول: شاهد-171 و فطرس

اولین محصول این مهندسی معکوس، پهپاد شاهد-171 سیمرغ بود که نسخه‌ای دقیق از Sentinel محسوب می‌شود. علاوه بر این، پهپاد جاسوسی دوربرد «فطرس» با شعاع مأموریت 2200 کیلومتر، قادر به جاسوسی از هر کشوری در خاورمیانه است و از رادار جستجو و نجات برای تولید تصاویر سه‌بعدی بهره می‌برد.

مدل‌های کلیدی سری اول

شاهد 171 به عنوان پیکربندی اولیه، منجر به توسعه چهار مدل اضافی با قابلیت‌های متفاوت شد. سری اول این پهپادها 40 درصد کوچکتر از مدل اصلی بودند:

• طول: 2.7 متر
• طول بال: 7.3 متر

شاهد 191 و شاهد 181: تهاجمی و شناسایی

مدل برتر این سری، شاهد 191، یک پهپاد تهاجمی رادارگریز است که با موتور توربوجت (نسخه ایرانی TJ100 چک) کار می‌کند. این پهپاد می‌تواند چهار موشک هدایت‌شونده اپتیکی یا بمب کروز حمل کند و برد مأموریت آن 500 کیلومتر تخمین زده می‌شود. این مدل کاملاً خودکار نیست و از راه دور هدایت می‌شود.

همتای شناسایی آن، شاهد 181، مجهز به موتور پیستونی کم‌مصرف است که برد دو برابری را فراهم می‌آورد. این مدل‌ها در مارس 2021 در مأموریتی نمایشی به سمت اسرائیل پرتاب شدند.

ویژگی‌های عملیاتی منحصر به فرد: پرتاب از وانت و فرود بر جاده

یکی از ویژگی‌های عملیاتی مهم این دو مدل، قابلیت پرتاب آن‌ها از وسایل نقلیه زمینی است. این پهپادها می‌توانند با استفاده از یک وانت و حامل در قسمت بار، بدون نیاز به باند فرودگاه یا موشک کمکی، بلند شوند و تنها به یک جاده مستقیم نیاز دارند.

فرود آن‌ها نیز با استفاده از یک سرسره جمع‌شونده به جای چرخ‌های سنگین، بر روی هر جاده آسفالت‌شده‌ای امکان‌پذیر است.

ارتقاء به سری دوم: شاهد 161 و 141

سری دوم، ارتقایی بر مدل اصلی است. شاهد 161 یک پهپاد انتحاری رادارگریز است که علاوه بر ناوبری ماهواره‌ای، مجهز به حسگر نوری برای شناسایی و درگیری با اهداف متحرک است. برد حمله این مدل از 300 کیلومتر تجاوز نمی‌کند.

مدل شاهد 141، خواهر موتوری پیستونی شاهد 161 است که به عنوان پرنده شناسایی و نظارتی با برد بیش از 1300 کیلومتر توصیف می‌شود.

اعتراف به کارایی و حفظ ذخیره

کالکالیست تأکید می‌کند که پهپادهای انتحاری ابزاری مؤثر بوده‌اند و به پایگاه‌ها و حتی قلب تل‌آویو حمله کرده‌اند. با این حال، اعتراف می‌شود که ایران در جنگ اخیر از این پهپادهای رادارگریز به شکل گسترده استفاده نکرده و آن‌ها را برای تقابل‌های آتی حفظ کرده است.

این رسانه همچنین به نقل از کارشناسان، تولید پهپادهای ایرانی را از لحاظ قیمت تمام‌شده ارزان‌ترین در جهان می‌داند. در پایان، گزارش با این نکته خاتمه می‌یابد که اگرچه میزان استفاده از فناوری رادارگریزی در نبردها نامشخص است، ایران همچنان یک دشمن زیرک و خطرناک است که قادر به تغییر معادلات است.