تحلیل مدیرکل پیشین وزارت خارجه از طرح ترامپ: تحقق سه خواسته کلیدی اسرائیل و ابهام در خروج کامل

شرایط میدانی و سه خواسته محوری

وضعیت کنونی در غزه، با محاصره شهری با جمعیتی نزدیک به یک میلیون نفر و آوارگی گسترده غیرنظامیان، زنگ خطر یک فاجعه انسانی جدید را به صدا درآورده است. مقایسه طرح پیشنهادی با مواضع طرفین، سه خواسته اصلی را برجسته می‌سازد:

1. آزادسازی یک‌باره و کامل گروگان‌ها.
2. واگذاری حکومت غزه از سوی حماس.
3. خلع سلاح حماس.

محبعلی اشاره کرد که بندهای دیگر طرح، از جمله عبارت مبهم «رفع اشغال»، جنبه حاشیه‌ای دارند و روشن نیست که آیا منظور، خروج کامل نیروهای اسرائیلی است یا خیر.

چالش واگذاری قدرت و خطر ادامه جنگ

هدف فوری و عملی، توقف جنگ است. اگر سه خواسته کلیدی اسرائیل محقق شود، حماس با چالش جدی روبه‌رو شده و اهداف تل‌آویو تأمین می‌گردد. اما پیچیدگی اصلی در آینده مدیریتی غزه نهفته است؛ آیا تکنوکرات‌ها، نهادهای بین‌المللی یا دولت خودگردان اداره امور را بر عهده خواهند گرفت؟

«واقعیت این است که موضوع پیچیده‌تر از آن است که تنها واگذاری قدرت مطرح باشد؛ بلکه مسأله خروج نیروهای حماس و اسرائیل از عرصهٔ عملیاتی هم مطرح است و این امر می‌تواند مذاکرات را به شکست بکشاند.»

تحلیلگر تأکید کرد که پذیرش تحویل قدرت توسط حماس، عملاً به معنای پایان حضور این جنبش در غزه و تحقق اهداف اسرائیل است. در مقابل، عدم پذیرش منجر به تخریب وسیع غزه و ورود بیشتر ارتش اسرائیل خواهد شد.

منافع سیاسی و اجماع منطقه‌ای

به نظر می‌رسد ترامپ و اروپایی‌ها به دلیل پیامدهای سنگین افکار عمومی، خواهان جلوگیری از فاجعه انسانی هستند. از سوی دیگر، برخی جناح‌های اسرائیلی ممکن است از مخالفت حماس استقبال کنند تا اهرم فشار دیپلماتیک بیشتری کسب نمایند.

نقش بازیگران منطقه‌ای و چالش عقب‌نشینی

اجماع نسبی میان بازیگران منطقه‌ای (مصر، قطر و ترکیه) بر تضعیف آینده سیاسی حماس در غزه شکل گرفته است. با این حال، نگرانی جدی وجود دارد که حتی با پذیرش دو خواسته اول توسط حماس، اسرائیل به عقب‌نشینی کامل تن ندهد، زیرا عقب‌نشینی ظاهری لزوماً به معنای پایان تنش‌ها و عملیات‌های هوایی و پهپادی نخواهد بود.

در مذاکرات آتی در مصر، تمرکز بر ۱۳ بندی است که حماس پیش‌تر با آن‌ها مخالفت کرده بود. موفقیت منوط به میزان فشار آمریکا بر حماس و انعطاف‌پذیری اسرائیل در پذیرش تغییرات در این بندها خواهد بود.

انگیزه سیاسی نتانیاهو و ترامپ

در نهایت، محبعلی اشاره کرد که منافع سیاسی داخلی نتانیاهو ممکن است او را به سمت عدم برقراری آتش‌بس کامل سوق دهد. در مقابل، ترامپ مشتاق است این توافق پیش از انتخابات یا مناسبت‌های سیاسی مهم شکل گیرد تا آن را به عنوان یک دستاورد سیاسی ثبت کند.