اجرای رسمی معاهده ۲۰ ساله مشارکت راهبردی ایران و روسیه؛ گامی در جهت تقویت نظام چندقطبی

جزئیات اجرایی شدن توافقنامه ۲۰ ساله

این معاهده که روز پنجشنبه با حضور ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه، و مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، وارد فاز اجرایی گردید، یک دوره همکاری استراتژیک دو دهه‌ای را پایه‌ریزی می‌کند. این توافقنامه، همکاری‌ها را در حوزه‌های گسترده‌ای از هماهنگی‌های اطلاعاتی و امنیتی تا تجارت، انرژی، سرمایه‌گذاری، علوم، فناوری و فرهنگ پوشش می‌دهد.

وزارت خارجه دو کشور در بیانیه‌هایی مشترک تأکید کردند که این توافق، نقطه عطفی مهم در تاریخ روابط دوجانبه محسوب شده و اراده رهبران دو کشور برای تعمیق روابط بر پایه احترام متقابل و منافع مشترک را منعکس می‌سازد.

این سند همچنین بستری برای تقویت هماهنگی‌های بلندمدت در چارچوب نظام جهانی چندقطبی، از جمله از طریق سازمان همکاری شانگهای و گروه بریکس، فراهم می‌آورد.

بستر ژئوپلیتیکی اجرای توافق

اجرایی شدن این پیمان در مقطع کنونی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که هر دو کشور تحت فشارهای فزاینده‌ای از سوی ایالات متحده و متحدانش قرار دارند. این فشارها همزمان با تداوم جنگ در اوکراین و پیامدهای آن علیه روسیه، و همچنین تشدید تحریم‌های آمریکا و بازگشت تحریم‌های سازمان ملل و اروپا علیه ایران است.

ساختار و محورهای کلیدی معاهده

معاهده مشارکت جامع راهبردی ایران و روسیه شامل یک مقدمه و ۴۷ ماده است که ابعاد مختلف همکاری‌های دوجانبه را به تفصیل مشخص می‌سازد. اصول بنیادین این همکاری‌ها شامل موارد زیر است:

• پایبندی مطلق به اصول احترام به حاکمیت ملی و عدم مداخله در امور داخلی طرفین.
• همکاری فعال در راستای حمایت از امنیت و ثبات منطقه‌ای.
• تعهد به عدم استفاده از اراضی هر یک از کشورها برای لطمه زدن به امنیت طرف مقابل.

ابعاد امنیتی و نظامی

در حوزه نظامی و امنیتی، این توافقنامه چارچوبی جامع برای تبادل مهارت‌ها، اطلاعات، آموزش‌ها و برگزاری رزمایش‌های مشترک ایجاد می‌کند. تأکید ویژه‌ای بر همکاری در مبارزه با تروریسم، جرایم سازمان‌یافته و هماهنگی در مقابله با تهدیدات امنیتی مشترک صورت گرفته است.

همکاری‌های اقتصادی و دور زدن تحریم‌ها

بعد اقتصادی این معاهده بر تقویت تبادلات تجاری و تسهیل سرمایه‌گذاری‌ها متمرکز است. یکی از مهم‌ترین بندهای این بخش، تشویق به ایجاد مکانیزم‌های مالی مبتنی بر ارزهای محلی است که هدف آن دور زدن مؤثر تحریم‌های بین‌المللی است.

پروژه‌های مشترک در بخش انرژی و فناوری

این سند همچنین ایجاد پروژه‌های مشترک در بخش‌های حیاتی انرژی، به ویژه نفت، گاز و انرژی هسته‌ای با کاربرد مسالمت‌آمیز، و همچنین گسترش همکاری‌ها در زیرساخت‌ها و فناوری‌های مدرن را پیش‌بینی کرده است.

تعاملات فرهنگی و اجتماعی

این توافقنامه از ابعاد فرهنگی و اجتماعی نیز غافل نمانده است. همکاری‌ها شامل تبادل در حوزه‌های آموزش، پژوهش‌های علمی، اعزام هیئت‌های دانشگاهی و دانشجویی، و همچنین تعاملات در زمینه‌های بهداشت، محیط زیست، ورزش و هنر خواهد بود.