تام باراک: دیپلمات غیرمتعارف با ریشه‌های لبنانی در قلب سیاست خاورمیانه

آغاز یک پیوند مادام‌العمر در بیروت

داستان تام باراک، وکیل جوان آمریکایی، از سفر نوستالژیک او به بیروت در سال ۱۹۷۲ آغاز شد. او که تنها با لهجه‌ای دست‌وپا شکسته عربی وارد شد، با گشت‌وگذار در کشور و بازدید از روستای اجدادی راننده تاکسی‌اش، پیوندی عمیق با منطقه برقرار کرد. این پیوند اکنون او را در قامت سفیر ترامپ در ترکیه و فرستاده ویژه به سوریه و لبنان، به مرکز تحولات خاورمیانه بازگردانده است.

باراک، که دوست و مشاور قدیمی دونالد ترامپ است، نمادی از رویکرد غیرمتعارف رئیس‌جمهور در انتصاب افراد ثروتمند و مورد اعتماد، بدون تجربه دیپلماتیک رسمی، در مناصب حساس است. او پس از پنج ماه فعالیت، ترکیبی از موفقیت‌ها و جنجال‌ها را رقم زده و با افتخار ادعا می‌کند که «ساختار احساسی‌ام دی‌ان‌ای منطقه را دارد».

روابط منطقه‌ای، انتقاد از اسرائیل و دیدگاه‌های تند

ریشه‌های منطقه‌ای، نزدیکی به ترامپ و انتقاد علنی از اسرائیل، به باراک کمک کرده تا روابط مستحکمی با رجب طیب اردوغان در ترکیه و احمد الشرع در سوریه برقرار سازد. با این حال، لغزش‌های کلامی او، از جمله توصیف صلح خاورمیانه به عنوان «توهم» و هشدار به خبرنگاران لبنانی برای پرهیز از رفتار «حیوانی»، انتقاداتی مبنی بر رویکرد تحقیرآمیز و ضدشرقی او به همراه داشته است.

این مرد ۷۸ ساله بارها سیاست‌های «ناکام» واشنگتن را نقد کرده و تأکید دارد که هدف او ایجاد معاملاتی است که «رفاه» به ارمغان آورد، نه تمرکز بر حقوق بشر. او معتقد است که منطقه دیگر مسئولیت آمریکا نیست و کشورها باید «به خود کمک کنند».

چالش‌های دیپلماتیک و اظهارات جنجالی

اظهارات بی‌پروا درباره تاریخ عثمانی و شکست توافق ۱۹۱۶ سایکس-پیکو، باراک را به چهره‌ای پرحرف تبدیل کرده است. او ادعاهای بحث‌برانگیزی مانند «در عربی کلمه‌ای برای تسلیم وجود ندارد» و اینکه «خاورمیانه وجود ندارد، فقط گروه‌های قومی، خانواده‌ها، قبیله‌ها و طوایف هستند» را مطرح کرده است. یک دیپلمات غربی اظهار داشته که او «هیچ یک از وظایف کلیدی خود در سوریه و لبنان را انجام نداده است».

تغییر مواضع در میدان عمل

با وجود دیدگاه بدبینانه کلی نسبت به صلح، واقعیت‌های میدانی او را وادار به عقب‌نشینی از برخی مواضع اولیه کرده است. او در قبال سوریه، ابتدا خواستار دولتی متمرکز شد، اما دو ماه بعد پیشنهاد ساختار فدرال داد و تأکید کرد که آمریکا هیچ قالبی را تحمیل نخواهد کرد.

در مورد اسرائیل، باراک صراحتاً اعلام کرد: «مشکل این است که اسرائیل به همه حمله می‌کند» و به این متحد سنتی آمریکا اعتماد ندارد، اظهاراتی که منجر به درخواست لورا لومر، فعال مشهور، برای اخراج او شد.

مسیر حرفه‌ای: از وال استریت تا کاخ سفید

تام باراک در سال ۱۹۴۷ در لس‌آنجلس متولد شد و خود را محصول یک خانواده مهاجر لبنانی می‌داند. مسیر حرفه‌ای او شامل وکالت نزد وکیل شخصی ریچارد نیکسون، همکاری با میلیاردر نفتی رابرت باس و سپس ورود به حوزه املاک و تأسیس شرکت سرمایه‌گذاری خصوصی بود.

روابط مالی با ترامپ و کوشنر

شهرت او با فروش هتل پلازا به ترامپ در سال ۱۹۸۸ به مبلغ ۴۰۸ میلیون دلار افزایش یافت. در سال ۲۰۱۰، او به جرد کوشنر در خرید حدود ۷۰ میلیون دلار بدهی معوقه ملکی کمک کرد. باراک یکی از بزرگ‌ترین حامیان مالی ترامپ بود و به عنوان رئیس کمیته مراسم تحلیف، رکورد جمع‌آوری ۱۰۷ میلیون دلار را ثبت کرد.

مسائل حقوقی و نفوذ پایدار

در سال ۲۰۱۹، تحقیقات کنگره نشان داد که او برای انتقال فناوری هسته‌ای به عربستان سعودی لابی کرده است. او همچنین به اتهام لابی غیرقانونی به نفع امارات متحده عربی محاکمه شد، اما در نهایت در سال ۲۰۲۲ تبرئه گردید. با این حال، او همچنان خط مستقیمی با ترامپ دارد و یکی از معدود افرادی است که می‌تواند رئیس‌جمهور را علناً نقد کند.

عملکرد در ترکیه و سوریه

با وجود عنوان سفیر در ترکیه، باراک زمان زیادی را در آنکارا نمی‌گذراند و بیشتر اوقات در پرواز است. با این حال، مقامات می‌گویند تعاملات نهادی عمیق‌تر از دوران بایدن است. او اخیراً در هماهنگی سفر اردوغان به کاخ سفید نقش داشت تا به او «وجاهت سیاسی» بدهد.

در سوریه، اعتبار رفع تحریم‌ها علیه دولت احمد الشرع به باراک نسبت داده می‌شود. او معتقد است که نقش دیپلماتیک او «صد برابر سخت‌تر، از نظر فکری صد برابر جذاب‌تر و همچنین صد برابر ترسناک‌تر» از فعالیت‌های مالی است.