خبر کامل
هشدار کارشناسان: جایگزینی عجولانه GPS با بیدو، زیرساخت‌های حیاتی و صنعت پهپادی را فلج می‌کند
هشدار کارشناسان: جایگزینی عجولانه GPS با بیدو، زیرساخت‌های حیاتی و صنعت پهپادی را فلج می‌کند
اعلام برنامه‌هایی برای جایگزینی سیستم موقعیت‌یاب جهانی GPS آمریکا با سامانه چینی بیدو (BeiDou) و همچنین طراحی یک منظومه مسیریریابی بومی، در حالی از سوی رئیس پژوهشگاه فضایی ایران مطرح شده است که متخصصان حوزه‌های نقشه‌برداری، هوافضا و فناوری اطلاعات نسبت به تبعات سنگین و هزینه‌بر بودن این اقدام در کوتاه‌مدت ابراز نگرانی کرده‌اند. کارشناسان تأکید دارند که این مهاجرت اجباری، بدون آماده‌سازی زیرساخت‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، می‌تواند فعالیت‌های عمرانی دقیق و عملیات پهپادی غیرنظامی را با اختلال جدی مواجه سازد.
توقف پروژه‌های عمرانی در سایه تغییرات ناوبری
مهدی جاگیروند، کارشناس نقشه‌برداری، معتقد است که این تغییر ناگهانی، چرخه حیاتی نقشه‌برداری تخصصی و پروژه‌های زیرساختی کشور (شامل راه، آب، برق و گاز) را مختل خواهد کرد. وی تأکید می‌کند که اتکای صرف به سامانه بیدو در حال حاضر فاقد دقت لازم برای مهندسی دقیق است و تجهیزات حیاتی به سادگی با آن سازگار نیستند.
کاربردهای حیاتی سیستم‌های موقعیت‌یابی
سیستم‌های موقعیت‌یابی ماهواره‌ای در دو حوزه عمومی (ناوبری شهری، تاکسی‌های اینترنتی) و تخصصی (با دقت بالا) کاربرد دارند. در حوزه تخصصی، این سیستم‌ها برای نقشه‌برداری، ثبت اسناد، معادن و ساخت‌وساز ضروری هستند و کار بدون آن‌ها عملاً متوقف می‌شود.
«در کارهای دقیق اجرایی، به‌خصوص در برداشت‌های استاتیک، بیدو در حال حاضر دارای نقایص و ضعف‌هایی است. این سامانه هنوز در مقایسه با سامانه‌های قدیمی‌تر، در داده‌های دریافتی شامل اختلال و خطاهایی (Drift) است که به ما اجازه نمی‌دهد اتکای کاملی برای تعیین موقعیت‌های تخصصی و دقیق به آن داشته باشیم.»
عدم سازگاری تجهیزات موجود با بیدو
جاگیروند توضیح می‌دهد که تجهیزات تخصصی نقشه‌برداری (GNSSهای چند فرکانسی) معمولاً قابلیت دریافت سیگنال از مجموعه‌ای از سامانه‌ها شامل GPS، گلوناس (روسیه)، گالیله (اروپا) و بیدو (چین) را دارند، اما این قابلیت بستگی به برد اصلی دستگاه و سال ساخت آن دارد. وی افزود که بسیاری از پهپادهای پرکاربرد نقشه‌برداری (مانند فانتوم یا مویک) عمدتاً متکی بر GPS و گلوناس هستند و با بیدو سازگاری ندارند.
تجربه عملی در زمان فعال شدن پارازیت‌ها نشان داده است که اتکای صرف به بیدو پس از حذف کامل GPS، برای کارهای دقیق نتیجه‌بخش نبوده و دستگاه‌ها از کار افتاده‌اند.
هزینه سنگین مهاجرت سخت‌افزاری
به گفته این کارشناس، حذف GPS و جایگزینی با بیدو، هزینه‌ای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری بسیار سنگین بر دوش مهندسان، شرکت‌ها و پیمانکاران می‌گذارد و رسیدن به نقطه به‌روزرسانی کامل زیرساخت‌ها نیازمند زمان و هزینه زیادی است و در نهایت منجر به آسیب خواهد شد.
صنعت پهپادی غیرنظامی در معرض خطر نابودی
محمد امین آهنگری، کارشناس هوافضا، تأثیر مستقیم اختلالات GPS بر عملیات پهپادی، به‌ویژه در بخش کشاورزی (سمپاشی خودکار)، را تأیید می‌کند. او بیان داشت که در صورت عدم امکان انجام مأموریت به دلیل اختلال، سانحه برای پهپادها افزایش می‌یابد و عملاً امکان پرواز خدماتی وجود ندارد.
بیدو همتراز است، اما جایگزینی نیازمند تغییر سخت‌افزاری است
آهنگری سامانه بیدو را از نظر دقت ناوبری همتراز با GPS می‌داند، اما تأکید می‌کند که تغییر سیستم صرفاً نرم‌افزاری نیست؛ تراشه‌های کامپیوتری داخل پهپادها نیاز به تغییرات سخت‌افزاری دارند که یک شبه قابل انجام نیست و این تصمیم را عجولانه می‌خواند.
وی در خصوص زمان‌بندی تخمینی ۱ تا ۲ سال برای جایگزینی با بیدو و ۳ تا ۵ سال برای ساخت سامانه بومی هشدار داد: «با این مقدار زمان، عملاً کل صنعت پهپادی کشور از بین می‌رود. بقای این صنعت به شدت به خطر می‌افتد.»
پیشنهاد جایگزین امنیتی
این کارشناس پیشنهاد می‌کند به جای اتکا به جمرهای سنتی که بر پهپادهای غیرنظامی اثر مخرب دارند، باید از تکنولوژی جدیدی استفاده شود که به‌صورت نقطه‌ای و هدفمند فقط پهپادهای متخاصم را مورد هدف قرار دهد.
چالش‌های سخت‌افزاری در گوشی‌های هوشمند
میلاد نوری، کارشناس فناوری، تأکید می‌کند که جایگزینی سیستم ناوبری فراتر از یک تغییر نرم‌افزاری ساده است و نیازمند پشتیبانی سخت‌افزاری از سوی سازندگان چیپ‌ست جهانی است.
پشتیبانی سخت‌افزاری از بیدو
نوری توضیح داد که اکثر گوشی‌های هوشمند جدید سازوکارهای لازم برای اتصال همزمان به چند ماهواره (GPS، گلوناس، بیدو، گالیله) را دارند، اما گوشی‌های قدیمی‌تر فاقد چیپ سخت‌افزاری مورد نیاز برای پشتیبانی از بیدو هستند. این امر نشان می‌دهد که سوئیچ نرم‌افزاری فوری امکان‌پذیر نیست و این یک برنامه بلندمدت است.
«اگر می‌شد با یک دکمه این کار را انجام داد، احتمالاً تا الان انجام شده بود. این یک برنامه بلندمدت است. یک فرایند باید طی شود.»
نقش گوشی‌های چینی در اجرای طرح
با توجه به سهم بالای برندهای چینی مانند شیائومی و هواوی در بازار ایران که معمولاً چیپ‌های پشتیبانی‌کننده از بیدو را دارند، احتمالاً برآوردی اولیه برای پوشش کاربران صورت گرفته است. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که در بازه یک تا دو ساله، با روش‌هایی مانند ممنوعیت رجیستری گوشی‌های فاقد این چیپ، درصد پوشش افزایش یابد.
برندهایی که از بیدو پشتیبانی می‌کنند
پشتیبانی از سیستم بیدو در دستگاه‌های مختلف از سال‌های گذشته آغاز شده است:
- آیفون: از مدل آیفون ۱۳ (سپتامبر ۲۰۲۱) به بعد.
- شیائومی: از مدل Mi 4 (آگوست ۲۰۱۴) به عنوان یکی از اولین برندها.
- سامسونگ: از مدل Samsung Galaxy Note 4 (اکتبر ۲۰۱۴).
- سونی: مدل Xperia Z3 (اکتبر ۲۰۱۴).
- هواوی: از بزرگ‌ترین حامیان بیدو؛ تا سال ۲۰۲۱، ۹۴.۵ درصد گوشی‌های ساخت چین از بیدو پشتیبانی می‌کردند.
- گوگل: گوشی‌های پیکسل جدید (مانند Pixel 9 Pro).
نتیجه‌گیری نهایی
کارشناسان متفق‌القول هستند که جایگزینی GPS با بیدو نیازمند یک برنامه بلندمدت و پرهیز از تصمیمات یک‌شبه است. هرگونه اقدام عجولانه پیش از آماده‌سازی کامل زیرساخت‌های سخت‌افزاری، نه تنها دقت لازم را تأمین نمی‌کند، بلکه منجر به توقف پروژه‌های عمرانی دقیق و نابودی صنعت پهپادی غیرنظامی خواهد شد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۴:۳۴ - ۱۴۰۴/۰۷/۱۴