روز ملی دامپزشک: دستاوردهای خودکفایی ۹۷ درصدی و جایگاه دوم ایران در تولید شیر جهان

ریشه‌های تاریخی و اهمیت جهانی دامپزشکی

نام‌گذاری ۱۴ مهرماه به عنوان روز ملی دامپزشک در تقویم رسمی کشور، یادآور پیوند دیرینه ایرانیان با حیوانات است. این تاریخ در تقویم باستانی ایران به «گائوش روز» و فرشته نگهبان چهارپایان، «گائوش ایزد»، منسوب بود. این میراث فرهنگی در سال ۱۳۶۹ با پیشنهاد جامعه دامپزشکی، به رسمیت شناخته شد. در سطح بین‌المللی نیز، روز جهانی دامپزشکی در آخرین شنبه ماه آوریل، با هدف جلب توجه به نقش دامپزشکان در سلامت انسان، حیوان و محیط زیست، گرامی داشته می‌شود.

مفهوم «سلامت واحد» تأکید می‌کند که سلامت انسان، حیوان و محیط زیست به‌طور جدایی‌ناپذیری به هم مرتبط هستند. بیش از ۶۰ درصد بیماری‌های عفونی انسان، منشأ حیوانی دارند.

نقش محوری در امنیت غذایی و سلامت عمومی

دامپزشکان نخستین حلقه دفاعی در برابر بیماری‌های مشترک مانند هاری و تب مالت محسوب می‌شوند. نقش آنان فراتر از پیشگیری بیماری‌ها، تضمین سلامت غذایی جامعه است؛ از نظارت در مزارع تا کشتارگاه‌ها و مراکز بسته‌بندی.

آمار فعالیت و دستاوردهای کلیدی

بر اساس اعلام رئیس سازمان دامپزشکی کشور، بیش از ۶۳۰۰ دامپزشک در سراسر ایران فعال بوده و از سلامت ۹۰ میلیون ایرانی صیانت می‌کنند. دستاوردهای اخیر در سایه تحریم‌ها، نشان‌دهنده توانمندی داخلی است:

• خودکفایی ۹۷ درصدی در تولید داروهای دامی.
• تولید سالانه بیش از ۴ میلیارد دوز واکسن طیور و ۴۵ میلیون دوز واکسن دامی در سال گذشته.
• افزایش ۳۰ درصدی صدور پروانه ساخت داروهای دامپزشکی در یک سال گذشته.
• رشد بیش از ۵۷ درصدی در تولید کلی داروهای دامپزشکی.
• افزایش ۶۵ درصدی تولید مکمل‌های دامپزشکی.

صرفه‌جویی اقتصادی و بومی‌سازی فناوری

تکیه بر توان داخلی، صرفه‌جویی‌های قابل توجهی را به همراه داشته است. بومی‌سازی تولیدات، وابستگی به واردات را کاهش داده و منابع ارزی را حفظ کرده است:

همچنین، تولید واکسن‌های دامی و طیور به ترتیب ۳.۹ و ۴ درصد افزایش یافته است. هدف‌گذاری سازمان، تحقق تولید ۱۸ میلیون تُن فرآورده خام دامی با ارزش تقریبی ۱۶ میلیارد دلار تا پایان سال جاری است.

جایگاه ایران در تولیدات دامی جهان

تلاش‌های دامپزشکی، ایران را در رتبه‌های بالای تولیدات دامی جهان قرار داده است:

• رتبه دوم جهان در تولید شیر (پس از آمریکا و پاکستان).
• رتبه نهم جهان در تولید گوشت مرغ.
• رتبه هفتم جهان در تولید تخم‌مرغ.
• رتبه چهارم جهان در تولید عسل.
• رتبه نخست جهان در تولید قزل‌آلا (بیش از ۶۰۰ هزار تُن).

در حوزه کنترل بیماری‌ها، تزریق بیش از ۶۸ میلیون دوز واکسن آنفلوآنزای فوق‌حاد پرندگان در شش ماهه نخست امسال، منجر به عدم گزارش شیوع این بیماری در صنعت مرغداری از سال ۱۳۹۷ شده است. همچنین، بیماری‌های استراتژیک آبزیان ۴۸ درصد کاهش یافته که معادل صرفه‌جویی شش همت اقتصادی برای شیلات بوده است.