ابرپروژه ۷۶۵ کیلوولت: جهش برق ایران به فوق فشار قوی و چشم‌انداز هاب انرژی خاورمیانه

پرش فناورانه به سطح فوق فشار قوی

مهدی عرب صادق، مجری ابرپرحجم طرح خط ۷۶۵ کیلوولت شبکه سراسری برق، اعلام کرد که این پروژه یک پرش بلند در صنعت برق کشور است، زیرا فناوری موجود تا پیش از این تنها در سطح فشار قوی (تا ۴۰۰ کیلوولت) متمرکز بود. شبکه ۷۶۵ کیلوولت در رده فوق فشار قوی قرار می‌گیرد و هدف کلان آن، تبدیل ایران به هاب انرژی خاورمیانه است.

جزئیات فنی مرحله نخست

مرحله نخست این ابرپروژه ملی با همکاری دانشگاه‌های برتر کشور طراحی شده تا از نظر فنی هیچ نقطه ضعفی نداشته باشد. این مرحله شامل اجزای زیر است:

• ۱۲۰۰ کیلومتر مدار خط انتقال
• چهار پست فوق فشار قوی
• تجهیزات پیشرفته کنترل توان فعال

برنامه‌ریزی اجرایی نشان می‌دهد که مطالعات عملیاتی از فروردین ۱۴۰۳ آغاز شده و پیش‌بینی می‌شود این مرحله طی ۲ تا ۳ سال آینده به بهره‌برداری برسد.

ایران؛ کریدور انرژی بین‌المللی

این شبکه عظیم، کریدور انرژی ایران را از جنوب کشور آغاز کرده و از طریق کابل‌های زیردریایی خلیج فارس و خطوط فوق فشار قوی، ارتباط را به شمال کشور و سپس به کشورهای همسایه برقرار می‌سازد. کشورهای هدف برای اتصال شامل روسیه، قطر، آذربایجان، هند و پاکستان هستند.

این زیرساخت عظیم، امکان تهاتر انرژی و تبدیل گاز مازاد روسیه به برق و انتقال آن به بازارهای منطقه‌ای را فراهم می‌سازد و نقش ایران در امنیت انرژی خاورمیانه را تقویت خواهد کرد.

علاوه بر این، این پروژه با تمرکز بر انرژی پاک و بهبود بهره‌وری شبکه، منافع زیست‌محیطی گسترده‌ای را به همراه خواهد داشت و وابستگی به سوخت‌های فسیلی را کاهش می‌دهد.

بازدهی اقتصادی و صرفه‌جویی میلیارد دلاری

سرمایه‌گذاری مورد نیاز برای مرحله نخست این طرح حدود ۲ میلیارد دلار برآورد شده است، اما پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که در چهار سال آینده، بیش از ۱۰ میلیارد دلار آورده اقتصادی برای کشور به همراه خواهد داشت.

صرفه‌جویی‌های مستقیم و غیرمستقیم

اجرای این طرح منجر به صرفه‌جویی‌های قابل توجهی در هزینه‌های جاری کشور خواهد شد:

این پروژه فرصتی تاریخی برای تحول اقتصاد انرژی و افزایش امنیت برق کشور تلقی می‌شود.

چالش ساختاری: شدت انرژی و اصلاح تعرفه‌ها

عرب صادق به مشکلات ساختاری بخش انرژی اشاره کرد و گفت که شدت انرژی در ایران تقریباً چهار برابر متوسط جهانی است. وی تأکید کرد که برخی صنایع با راندمان زیر ۱۰ درصد همچنان از انرژی یارانه‌ای بهره‌مند هستند که این وضعیت را نه توسعه و نه عدالت دانست.

راهکار پیشنهادی برای دستیابی به عدالت و پایداری انرژی، اصلاح تعرفه‌ها است:

1. انرژی متعارف خانوارها در حد رایگان باقی بماند.
2. مصرف مازاد خانوارها و صنایع بزرگ، بهای واقعی انرژی را بپردازند.

به گفته وی، تا زمانی که قیمت انرژی واقعی‌سازی نشود، صنایع انگیزه‌ای برای بهبود راندمان نخواهند داشت و هزینه این بی‌عدالتی از جیب مردم پرداخت می‌شود.

انتقال فناوری و ارتقای توانمندی داخلی

یکی از ابعاد مهم این طرح، انتقال فناوری خطوط فوق فشار قوی از کشورهای پیشرفته و بومی‌سازی آن در داخل است. این امر سازندگان داخلی را به سطح جدیدی از توانمندی در طراحی و تولید تجهیزات ارتقا خواهد داد. این شبکه ۷۶۵ کیلوولت به عنوان بزرگ‌ترین تحول انرژی کشور در دهه اخیر توصیف شده است.

اجرای موفقیت‌آمیز این ابرپروژه نیازمند حمایت دولت، وزارت نیرو، وزارت نفت، مجلس شورای اسلامی و دستگاه دیپلماسی، به ویژه در زمینه اصلاح قوانین ترانزیت انرژی و جذب سرمایه‌گذاری است.