افشای سازوکار محرمانه نفت در برابر ساخت‌وساز؛ راه نجات اقتصاد ایران از تحریم‌ها توسط چین

گزارشی اختصاصی از یک روزنامه آمریکایی، جزئیات یک سازوکار مالی پیچیده و محرمانه میان تهران و پکن را فاش کرده است که به ایران اجازه می‌دهد تا با دور زدن سیستم بانکی بین‌المللی، صادرات نفتی خود را در سایه تحریم‌ها حفظ کند. این سیستم مبتنی بر تهاتر نفت در برابر مشارکت‌های زیرساختی چین در ایران است و توسط نهادهای دولتی و مالی چین پشتیبانی می‌شود.

جزئیات حلقه پرداخت محرمانه

این سازوکار پیچیده، پرداخت‌های مربوط به نفت صادراتی ایران به چین را از طریق یک شرکت بیمه دولتی چین که مدعی بزرگ‌ترین آژانس صادراتی جهان است، و یک نهاد مالی بسیار محرمانه چینی، تسهیل می‌کند. این روش، راه نجاتی برای اقتصاد ایران در برابر فشارهای حداکثری اعمال شده پس از خروج آمریکا از برجام فراهم آورده است.

مکانیسم تهاتر نفت و زیرساخت

بر اساس این گزارش، سیستم تجارت پایاپای به گونه‌ای طراحی شده که در ازای نفت خام ارسالی ایران، شرکت‌های چینی مستقیماً در طرح‌های زیرساختی حیاتی در ایران مشارکت مالی و اجرایی داشته باشند. این امر، نیاز ایران به تأمین مالی خارجی را از طریق کانال‌های غیربانکی برطرف می‌سازد.

ارقام و تأثیرات بر صادرات نفتی

مقامات رسمی آمریکایی اعلام کرده‌اند که ایران در سال ۲۰۲۴ توانسته است از طریق این سازوکار پنهانی، تا سقف ۸.۴ میلیارد دلار نفت به چین صادر کند. این میزان صادرات، علیرغم تلاش‌های دولت ترامپ برای «به صفر رساندن» فروش نفت ایران پس از احیای تحریم‌ها، نشان‌دهنده تداوم جریان درآمد نفتی است.

"پس از اعمال تحریم‌های متعدد علیه نهادهای چینی، صادرات نفت ایران به این کشور کماکان ادامه یافته و تقریباً در همان حد پیشین باقی مانده است."

حوزه مشارکت‌های زیرساختی

مشارکت‌های چین در ایران شامل پروژه‌های گسترده‌ای در بخش‌های مختلف است. این پروژه‌ها شامل ساخت فرودگاه‌ها، پالایشگاه‌ها و پروژه‌های حمل و نقل می‌شود. لازم به ذکر است که شرکت «سینوسور» در ۱۶ مورد از ۵۴ قرارداد امضا شده بین دو کشور از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ نقش مستقیم داشته است، هرچند سندی مبنی بر ارتباط مستقیم آن با توافق پنهان «نفت در برابر ساخت‌وساز» در دست نیست.

زمینه سیاسی و تحریم‌ها

انتشار این گزارش همزمان با اجرایی شدن مجدد تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران از پنجم مهر، پس از فروپاشی توافق هسته‌ای ۱۰ ساله (برجام)، اهمیت مضاعفی یافته است. این سازوکار، تلاشی موفقیت‌آمیز برای خنثی‌سازی هدف اصلی سیاست «فشار حداکثری» آمریکا محسوب می‌شود.