روایت علم از دیدار با چائوشسکو و تلگراف فوری نفتی در نیمه‌شب ۱۳۵۱

اسدالله علم؛ چهره محوری دربار پهلوی

اسدالله علم (زاده ۱ مرداد ۱۲۹۸ بیرجند – درگذشته ۲۵ فروردین ۱۳۵۷ نیویورک)، یکی از تأثیرگذارترین شخصیت‌های سیاسی در دوران سلطنت محمدرضا شاه پهلوی بود. سوابق او شامل تصدی پست نخست‌وزیری ایران از سال ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۲ و سپس وزارت دربار از ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۶ است. سرویس تاریخ «انتخاب» به صورت شبانه به انتشار این یادداشت‌های روزانه می‌پردازد.

جمعه ۲۲ دی ۱۳۵۱: میزبانی از نیکولای چائوشسکو

بر اساس یادداشت‌های آن روز، جمعه ۲۲ دی ۱۳۵۱، برنامه علم با حضور یک مهمان عالی‌رتبه بین‌المللی گره خورد. نیکولای چائوشسکو، رئیس‌جمهور رومانی، به همراه همسرش در ساعت یک بعد از ظهر وارد تهران شد.

جزئیات دیدار رسمی و خصوصی

این دیدار با یک ناهار خصوصی آغاز شد و سپس در بعدازظهر، چائوشسکو به حضور شاهنشاه رسید. مذاکرات میان رئیس‌جمهور رومانی و شاهنشاه حدود دو ساعت و نیم به طول انجامید. گزارش شده است که چائوشسکو در مسیر بازگشت از پاکستان، توقفی غیررسمی در ایران داشته است.

تکلیف غیرمنتظره در نیمه‌شب

نکات مهم‌ترین بخش این روز، در ساعات پایانی آن رقم خورد. در حدود ساعت یک بامداد، تلگرافی از سوی افشار از لندن واصل شد که حاوی خبری مهم در حوزه انرژی بود.

"گویا تلگرافی از افشار [از] لندن رسیده و گفته بوده که نفتی‌ها که امشب وارد می‌شوند، خیال دارند پیشنهاد مشارکت بدهند. منتها خیلی بهتر از مشارکت عرب‌ها."

این خبر فوری، که حاکی از پیشنهاد مشارکت نفتی با شرایطی بهتر از توافقات عربی بود، باعث شد شاهنشاه در همان ساعت یک بامداد، دستور احضار اسدالله علم را صادر کنند. علم در یادداشت خود اشاره می‌کند که پس از اطلاع از عدم حضورش در منزل، با وی تماس گرفته شده است.

تغییر برنامه صبحگاهی

نتیجه این تماس تلفنی، تغییر فوری برنامه صبح روز بعد بود. علم موظف شد که به جای عزیمت به فرودگاه، مستقیماً به کاخ مراجعه نماید تا به این موضوع مهم رسیدگی شود.